Dฤฑล Ekonomik ฤฐliลkiler Kurulu (DEฤฐK) Yurtdฤฑลฤฑ Yatฤฑrฤฑmlar ฤฐล Konseyi ve Bain & Company tarafฤฑndan, Tรผrk ลirketlerine yรถnelik geliลtirilen 2017 yฤฑlฤฑ Yurtdฤฑลฤฑ Yatฤฑrฤฑm Endeksi aรงฤฑklandฤฑ.
Tรผrkiye’de makro koลullarฤฑn zorlaลtฤฑฤฤฑ 2016 yฤฑlฤฑnda Tรผrk ลirketlerin yurtdฤฑลฤฑna sฤฑfฤฑrdan yatฤฑrฤฑm ve satฤฑn alma birleลme iลlemlerinin toplam 6,4 milyar dolar ulaลtฤฑ. Bu rakamฤฑn 2,8 milyar dolarฤฑ sฤฑfฤฑrdan yapฤฑlan yatฤฑrฤฑmdan, 3,6 milyar dolarฤฑ ise 40 adet satฤฑn alma ve birleลme iลleminden geldi.
‘2017 Yurtdฤฑลฤฑ Yatฤฑrฤฑm Endeksi’ne iliลkin yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada DEฤฐK Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ รmer Cihad Vardan, yurtdฤฑลฤฑ yatฤฑrฤฑmlarฤฑn son 15 yฤฑlda 10 kat arttฤฑฤฤฑnฤฑ ve artฤฑล trendinin de yรผkselerek sรผrdรผrdรผฤรผnรผ belirttii. DEฤฐK Baลkanฤฑ Vardan, Tรผrk ลirketlerinin รถnceliklerinin, motivasyonlarฤฑnฤฑ ve kaygฤฑlarฤฑnฤฑ yansฤฑtmaktan uzak olduฤunu sรถyledi.
‘Kรผresel birleลme ve satฤฑn almalar kriz sonrasฤฑ zirvede’
DEฤฐK Yurtdฤฑลฤฑ Yatฤฑrฤฑmlar ฤฐล Konseyi Baลkanฤฑ ve Bain & Company ลirket Ortaฤฤฑ Volkan Kara ise rapora iliลkin deฤerlendirmesinde, “Bu yฤฑlki raporumuzun bulgularฤฑndan da gรถrรผleceฤi รผzere รถnceki yฤฑla kฤฑyasla kรผresel yatฤฑrฤฑm akฤฑลlarฤฑnda hafif bir dalgalanma yaลandฤฑฤฤฑ gรถrรผlse de yurtdฤฑลฤฑna giden Tรผrk yatฤฑrฤฑmlarฤฑnda son yฤฑllarda yakalanan hฤฑzฤฑn fazla altฤฑna inilmemiลtir. Cฤฑlฤฑz kรผresel ekonomik ve ticari bรผyรผme altฤฑnda kรผresel yatฤฑrฤฑm akฤฑลlarฤฑ ise 2016 yฤฑlฤฑnda yรผzde 13 dรผลerek yaklaลฤฑk 1,52 trilyon dolar oldu. Kรผresel birleลme ve satฤฑn almalar yรผzde 13’lรผk bir artฤฑล ile 831 milyar dolara ulaลarak, 2007 krizinden sonraki en yรผksek dรผzeyine รงฤฑktฤฑ. Ne var ki yeni yatฤฑrฤฑmlar sฤฑnฤฑrlฤฑ sayฤฑda รผlkede gerรงekleลtirilen bรผyรผk altyapฤฑ projelerinin tetiklemesi ile bir รถnceki yฤฑla gรถre ancak yรผzde 5 artฤฑล gรถstererek 810 milyar dolar oldu. Bu baฤlamda Tรผrk ลirketlerinin dฤฑล yatฤฑrฤฑmlarda 2016 performansฤฑnฤฑ olumlu deฤerlendiriyorum. Endekste son dรถnem Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn davranฤฑลlarฤฑna paralel olarak yatฤฑrฤฑm adreslerinin seรงiminde baลta Balkan รผlkeleri ve komลu coฤrafyalar olmak รผzere, organik ticari baฤฤฑ olan รผlkeler ve politik iliลkilerin hareketlendiฤi รผlkeler รถne รงฤฑktฤฑ. รretim, turizm, altyapฤฑ, enerji, gฤฑda ve perakende ise en fazla yatฤฑrฤฑm yapฤฑlan sektรถrler oldu.”
‘Sฤฑรงrama tahtasฤฑ olabilir’
Dฤฑล yatฤฑrฤฑm temasฤฑna yatฤฑrฤฑm yapmaya devam edeceklerini belirterek, “Kendi deฤer zincirinde รผst basamaklara tฤฑrmanmak isteyen ลirketler iรงin dฤฑล yatฤฑrฤฑmlar elzem bir konu olmakla beraber, Tรผrk ekonomisinin yapฤฑsal sorunlarฤฑnฤฑ aลma noktasฤฑnda sฤฑรงrama tahtasฤฑ olabilir” dedi.
Metodolojisi DEฤฐK Yurtdฤฑลฤฑ Yatฤฑrฤฑmlar ฤฐล Konseyi ve Bain&Company danฤฑลmanlarฤฑnฤฑn katkฤฑlarฤฑ ile hazฤฑrlanan endeks dรผnya รผlkelerini ‘iล yapma ortamฤฑ ve kalkฤฑnmฤฑลlฤฑk’, ‘know-how potansiyeli’, ‘iรง ve komลu pazar bรผyรผklรผkleri’, ‘mevzuat altyapฤฑsฤฑ’, ‘รผretim ve hammadde maliyeti’, ‘Tรผrkiye ile iliลkiler’ ana baลlฤฑklarฤฑ altฤฑnda belirlenen kriterler รงerรงevesinde deฤerlendiriyor. DEฤฐK รผyelerine dรถnรผk gerรงekleลtirilen dรถnemsel yatฤฑrฤฑmcฤฑ algฤฑ anketi sonuรงlarฤฑ ile belirlenen kategoriler geliลmiล รผlkelerin pek รงoฤunda yรผksek performans olarak karลฤฑmฤฑza รงฤฑkฤฑyor. Tรผrk yatฤฑrฤฑmcฤฑlar aรงฤฑsฤฑndan cazip az kalkฤฑnmฤฑล รผlkeleri de deฤerlendirmeye alabilmek adฤฑna bu yฤฑl endeks 3 kategoride hazฤฑrlanmฤฑล bulunuyor. Bรถylelikle gelir seviyesine gรถre ayrฤฑlan รผlkeler arasฤฑnda nispi bir sฤฑralama yapma imkรขnฤฑ yakalanฤฑyor.
Raporda รถne รงฤฑkan bรถlรผmler:
รnceki yฤฑla kฤฑyasla endekste yรผksek gelirli รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑnda ABD ve orta gelirli รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑnda รin liderliฤini korurken dรผลรผk gelirli รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑnda ise Azerbaycan ilk sฤฑrada yer aldฤฑ. Avrupa รผlkeleri ise cazibesini koruyor. ฤฐngiltere ve Rusya รถnceki seneye gรถre yรผkseliลte.
Rusya รถnemli bir yer tutuyor
Endekste yรผksek gelirli รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑnda ABD ve orta gelirli รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑnda รin liderliฤini korurken dรผลรผk gelirli รผlkeler sฤฑnฤฑfฤฑnda ise Azerbaycan ilk sฤฑrada yer aldฤฑ. Tรผrkiye’nin yatฤฑrฤฑm stoฤunda en yรผksek paya sahip olan Avrupa รผlkeleri bu yฤฑl da endekste รถnemli bir yer tutuyor. Endekste รถnceki yฤฑla gรถre yรผkseliลte olan Rusya ve ฤฐngiltere dikkat รงekmekte. Brexit sonrasฤฑ AB regรผlatif รงerรงevesinden ve sฤฑnฤฑrlamalarฤฑndan sฤฑyrฤฑlan ฤฐngiltere merkezli yatฤฑrฤฑmlar ve sektรถr oyuncularฤฑ, รถlรงeklerini bรผyรผtme noktasฤฑnda รถnceki yฤฑla kฤฑyasla daha umutlu konumdalar. Rusya, Tรผrkiye’nin mevcut yatฤฑrฤฑm stoฤunun en fazla yoฤunlaลtฤฑฤฤฑ รผlke olarak siyasi iliลkilerin รถnceki yฤฑla kฤฑyasla dรผzene girmesi ile bu sene รถnemli bir yer ediniyor.
Doฤu Avrupa รผlkeleri, yatฤฑrฤฑm adresi olarak son yฤฑllardaki รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor. Polonya, Macaristan, Romanya gerek Tรผrkiye’den gerek dรผnyadan รถzellikle imalat operasyonlarฤฑna dรถnรผk รถnemli miktarda yatฤฑrฤฑm รงekmekte. Yine geniลleyen AB ekseninde Baltฤฑk รผlkeleri iล yapma ortamlarฤฑ ve uygun coฤrafi lokasyonlarฤฑ ile endekste รถnemli bir yer ediniyor.
Dรผลen petrol fiyatlarฤฑnฤฑn en รงok etkilediฤi bรถlgeler olan Orta Doฤu ve Avrasya bรถlgeleri, DEฤฐK’in hesaplamalarฤฑna gรถre, bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla Tรผrk menลeili yatฤฑrฤฑmlarda ciddi dรผลรผล gรถzlemlenen bรถlgeler oldu. Ancak en fazla Tรผrk yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑ barฤฑndฤฑran Rusya ile dรผzelmeye baลlayan iliลkiler, yeni dรถnemde bu bรถlgenin bir รถnceki seneye nazaran biraz daha iyi deฤerlendirilmesine sebep oluyor. Endeks sonuรงlarฤฑnda da bir รถnceki yฤฑla kฤฑyasla Tรผrki Cumhuriyetleri ve Rusya kendine รถnemli yer ediniyor.
รin, Hindistan, Endonezya ve Malezya
Geรงen yฤฑla nazaran Asya-Pasifik bรถlgesine yatฤฑrฤฑm akฤฑลฤฑnda 2 kat artฤฑล olduฤu tespit edilmiลtir. Ekonomi gรผndemimizde fazla rasyonel olmayan sebeplerle ikinci planda kalmฤฑล dรผnyanฤฑn bu sฤฑcak yatฤฑrฤฑm adresi รถnemli fฤฑrsatlarฤฑ da hala barฤฑndฤฑrmakta. Ciddi bir Mรผslรผman nรผfusa da sahip bu รผlkelere dรถnรผk gerek siyasi gerek ekonomik iliลkiler son bir yฤฑlda รถnemli mesafe katetmiล durumda. Shangay ฤฐลbirliฤi รrgรผtรผ Enerji Kulรผbรผ Dรถnem Baลkanlฤฑฤฤฑ, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn Hindistan ve รin ziyaretleri, kurumsal holdinglerimizin gerรงekleลtirdiฤi sฤฑfฤฑrdan yatฤฑrฤฑmlar ve ลirket satฤฑn alฤฑmlarฤฑ ile mรผteahhitlik ลirketlerimizin bรถlgeye dรถnรผk aktif ilgisi รถnemli adฤฑmlar olarak nitelendiriliyor. Listeye girmeyi baลaran รin, Hindistan, Endonezya ve Malezya yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn radarฤฑna giren รถnemli adresler olarak karลฤฑmฤฑza รงฤฑkฤฑyor.
2016 yฤฑlฤฑnda yurtdฤฑลฤฑnda 2,8 milyar dolarlฤฑk sฤฑfฤฑrdan yatฤฑrฤฑm ve 3,6 milyar dolarlฤฑk birleลme ve satฤฑn alma iลlemi gerรงekleลtirildi. รretim, lojistik, turizm ve gฤฑda sektรถrlerine yatฤฑrฤฑm รถn plana รงฤฑktฤฑ.
Rapora gรถre bรถlgesel ve kรผresel coฤrafyada รถne รงฤฑkmak isteyen Tรผrk ลirketleri, 2016 yฤฑlฤฑnda yurtdฤฑลฤฑnda 2,8 milyar dolarlฤฑk 85 sฤฑfฤฑrdan yatฤฑrฤฑma imza attฤฑ. (2015 yฤฑlฤฑnda 2,4 milyar ABD Dolarฤฑ ve 52 yatฤฑrฤฑm). Buna ek olarak, yine 2016 yฤฑlฤฑnda Tรผrk ลirketleri tarafฤฑndan yurtdฤฑลฤฑnda 3,6 milyar dolarlฤฑk 40 birleลme ve satฤฑn alma iลlemi (2015 yฤฑlฤฑnda 3,5 milyar dolar ve 35 iลlem) gerรงekleลtirildi. 2016 yฤฑlฤฑ ile birlikte son 10 yฤฑlda Tรผrk ลirketleri yurtdฤฑลฤฑnda toplamda 290 adet 28 milyar dolarlฤฑk birleลme ve satฤฑn alma iลlemi gerรงekleลtirmiล oldu.
