Soรงi’deki Devlet Baลkanlฤฑฤฤฑ Rezidansฤฑโnda bir araya gelen Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan ve Rusya Devlet Baลkanฤฑ Putin, toplantฤฑ sonrasฤฑ ortak bir basฤฑn aรงฤฑklamasฤฑ yaptฤฑ
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, รถzel uรงak “TUR” ile saat 12.45’te Rusya’nฤฑn Soรงi kentine geldi.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑ, Soรงi Uluslararasฤฑ Havalimanฤฑโna geliลinde, Krasnodar Bรถlge Valisi Veniamin Kondratyev, Rusya Federasyonu Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Soรงi Temsilciliฤi Baลkanฤฑ Anatoliy ลostak, Soรงi Belediye Baลkanฤฑ Anatoliy Pahomov ve diฤer yetkililer karลฤฑladฤฑ.
Erdoฤan ile birlikte Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Mehmet ลimลek, Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Mevlรผt รavuลoฤlu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanฤฑ Berat Albayrak, Ekonomi Bakanฤฑ Nihat Zeybekci, Milli Savunma Bakanฤฑ Fikri Iลฤฑk ile Genelkurmay Baลkanฤฑ Orgeneral Hulusi Akar da Soรงi’ye geldi.
PUTฤฐN: ฤฐLฤฐลKฤฐLERฤฐMฤฐZ รZEL BฤฐR STATร KAZANDI
Sputnik Tรผrkiye’nin haberine gรถre, davetini kabul edip Soรงi’ye geldiฤi iรงin Erdoฤan’a teลekkรผr eden Putin, gรถrรผลmenin basฤฑna aรงฤฑk kฤฑsmฤฑnda ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Sizinle planladฤฑฤฤฑmฤฑz gibi iliลkilerimiz geliลiyor. Sizinle bir araya gelip ikili iliลkilerimizin kilit alanlarฤฑnฤฑ ve Suriye krizi dahil olmak รผzere temel uluslararasฤฑ sorunlarฤฑnฤฑ konuลabilme imkanฤฑ bulmamฤฑz รงok iyi oldu. Bu ortak รงalฤฑลmalarฤฑmฤฑz, Rusya-Tรผrkiye iliลkilerinin รถzel bir statรผ kazandฤฑฤฤฑnฤฑ ve tamamen onarฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.”
Putin ลรถyle devam etti: “Referandum sonucu nedeniyle sizi bir kez daha tebrik etmek istiyorum. รlkenizdeki iรง siyasal durumun dรผzene gireceฤine ve bunun, Rusya-Tรผrkiye iliลkilerinin geliลmesine yardฤฑmcฤฑ olacaฤฤฑna inanฤฑyoruz. Zira sizinle yaptฤฑฤฤฑmฤฑz birรงok ลeyin parlamentolarฤฑmฤฑzda tartฤฑลฤฑlmasฤฑ gerekiyor.”
ERDOฤAN’DAN ฤฐLK AรIKLAMA
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan ise yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Atacaฤฤฑmฤฑz adฤฑmlar bรถlgenin kaderini deฤiลtirebilir” ifadelerini kullandฤฑ.
ERDOฤAN-PUTฤฐN ORTAK BASIN TOPLANTISI
Erdoฤan’la Putin gรถrรผลmelerinin ardฤฑndan ortak basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda konuลtu.
Putin’in aรงฤฑklamalarฤฑndan satฤฑr baลlarฤฑ;
“Yakฤฑn geรงmiลte ikili iliลkilerimiz sฤฑnavdan geรงmiลtir. ลu anda kesin bir ลekilde normalleลme sรผreci tamamlanmฤฑลtฤฑr. Bugรผnkรผ gรถrรผลmelerde Rus-Tรผrk iลbirliฤi programฤฑnฤฑn yerine getirilmesi konularฤฑnฤฑ ele aldฤฑk. Karลฤฑlฤฑklฤฑ engellerin ve kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ, ticaret ve yatฤฑrฤฑm iliลkilerinin gรผรงlendirilmesi ve ticaretimizide milli para birimlerinin kullanฤฑlmasฤฑ gibi konularฤฑ ele aldฤฑk.”
“RUS TURฤฐSTLERฤฐN 3’TE 1 ‘ฤฐ TรRKฤฐYE’Yฤฐ TERCฤฐH ETTฤฐ”
“Karลฤฑlฤฑklฤฑ hizmet ticareti ve yatฤฑrฤฑm anlaลmalarฤฑnฤฑn tamamlanmasฤฑ konusunda anlaลtฤฑk. Ortak yatฤฑrฤฑm 1 milyar dolar tutarฤฑnda ortak yatฤฑrฤฑm fonunun รงalฤฑลmalarฤฑn tamamlanmasฤฑ konusunda anlaลtฤฑk. ฤฐnsani alanda iลbirliฤini ele aldฤฑk. Mayฤฑs ayฤฑnda Rus turistlerin 3’te 1’i Tรผrkiye’yi tercih etmiลtir. Rus turistlerin Tรผrkiye’de gรผvenliฤinin saฤlanmasฤฑ kritik รถnem taลฤฑmaktadฤฑr.”
“Kรผresel ve bรถlgesel konularฤฑ gรถrรผลtรผฤรผmรผz zaman รถzellikle uluslararasฤฑ terรถrle mรผcadele konusuna รถnem verdik. ฤฐstihbarat birimlerimiz ve savunma bakanlฤฑklarฤฑmฤฑz arasฤฑnda iลbirliฤinin gรผรงlendirilmesi konusunda anlaลtฤฑk. Sayฤฑn Erdoฤan’la hemfikiriz ki, Suriye’deki รงรถzรผm sadece siyasi ve diplomatik yรถntemle mรผmkรผndรผr. Rusya ve Tรผrkiye’nin etkin rolรผ sayesinde รงatฤฑลmalarฤฑ durdurabildik. Bu iki tarafฤฑ ortak mรผzakere masasฤฑna oturtabildik. Karadeniz Ekonomik ฤฐลbirliฤi zirvesi hazฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑ gรถrรผลtรผk. Bu zirve 22 Mayฤฑs’ta ฤฐstanbul’da yapฤฑlacak.”
CUMHURBAลKANI ERDOฤAN’IN AรIKLAMALARI
Erdoฤan’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑndan satฤฑr baลlarฤฑ:
“Son 2 ay iรงerisinde Rusya’ya ikinci ziyaretimi gerรงekleลtiriyorum. Sayฤฑn Putin’in nezdinde heyetime gรถsterdikleri misafirperverlikten dolayฤฑ teลekkรผr ediyorum. 2016 Aฤustos’tan beri Putin’le 5’inci kez bir araya geldik. Tรผm gรถrรผลmeler sayesinde siyasi iliลkilerimizde arzu edilen ivmeyi yakalฤฑyoruz.”
“Bugรผn atฤฑlmasฤฑ gereken adฤฑmlar konusunda istiลarelerimizi yaptฤฑk. Aldฤฑฤฤฑmฤฑz kararlarฤฑ ve yapฤฑlanlarฤฑ tekrar gรถzden geรงirme fฤฑrsatฤฑnฤฑ bulduk. Tรผrk Akฤฑmฤฑ ve Akkuyu Nรผkleer Enerji Santrali’ndeki iลbirliฤimiz hassasiyetle ilerliyor.”
“รLKELERฤฐMฤฐZ ฤฐรฤฐN SURฤฐYE 6 YILDIR KANAYAN YARA”
“Suriye’deki kriz baลta olmak รผzere, bรถlgesel sorunlarฤฑ da ele aldฤฑk. Benim รงok sevdiฤim bir Rus atasรถzรผ var, ‘Kimin neresi aฤrฤฑyorsa, onunla ilgili konuลur’ diye. รlkelerimiz iรงin de Suriye 6 yฤฑldฤฑr kanayan bir yara. Suriye ile 911 km sฤฑnฤฑrฤฑ olan, aynฤฑ kumaลtan kesilmiล bir รผlkeyiz. Yanฤฑbaลฤฑmฤฑzda yรผkselen รงocuk feryatlarฤฑna nasฤฑl duyarsฤฑz kalabiliriz? Kimyasal ve konvansiyonel silahlarla katledilmesine nasฤฑl gรถzlerimizi kapatabiliriz? Bu acฤฑlardan kopup gelen 3 milyon insan bizim topraklarฤฑmฤฑzda yaลam mรผcadelesi veriyor.”
“Dostum Putin de, bu drama son vermeyi samimi bir ลekilde arzu ediyor. Tรผrkiye-Rusya-ฤฐran garantรถrlรผฤรผnde uygulanan รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk, siyasi รงรถzรผm รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn baลarฤฑya ulaลmasฤฑ iรงin fฤฑrsat penceresi oluลmuลtur. Astana gรถrรผลmeleri sayesinde ateลkesin tahkim edilmesi hedefine bir an รถnce ulaลmaya รงalฤฑลฤฑyoruz. Bazฤฑ รงevreler tรผm enerjilerini sรผreci sabote etmeye harcฤฑyor.”
“Bunun en bariz รถrneฤi Han ลeyhun’daki kimyasal saldฤฑrฤฑdฤฑr. Bu saldฤฑrฤฑlarฤฑn sorumlularฤฑn cezalandฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn son derece รถnemli olduฤu konusunda hemfikir olduฤumuzu gรถrdรผk. Rusya’yla eล gรผdรผm halinde รงalฤฑลmalarฤฑmฤฑzฤฑ sรผrdรผreceฤiz. En temel รถncelik Suriye’de akan kanฤฑn durdurulmasฤฑ, toprak bรผtรผnlรผฤรผ ve siyasi birliฤinin korunmasฤฑdฤฑr.”
“Bizler bugรผne kadar terรถr รถrgรผtleri arasฤฑnda ayrฤฑm yapmadฤฑk, yapmฤฑyoruz. YPG, DEAล, El-Kaide arasฤฑnda hiรงbir fark yoktur. Gรผney sฤฑnฤฑrฤฑmฤฑz boyunca gรผvenliฤimizi tehdit eden dรผลman bir yapฤฑnฤฑn oluลmasฤฑna izin veremeyiz. Her tรผrlรผ รถnlemi almayฤฑ sรผrdรผreceฤiz. Nisan ayฤฑnda gerรงekleลen terรถr saldฤฑrฤฑlarฤฑnda hayatฤฑnฤฑ kaybeden Rus vatandaลlarฤฑ iรงin de taziyelerimi sunmak istiyorum.”
SORU-CEVAP
(Suriye krizinin รงรถzรผmรผ ve gรผvenli bรถlgeler) Erdoฤan: Baลฤฑndan itibaren her yerde gรผvenli bรถlge ifadesini kullandฤฑm, bugรผn de kullanฤฑyorum. Rai-Cerablus arasฤฑ ve gรผneye doฤru 4-5 bin km’lik alan. ลimdi de รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesi รงฤฑktฤฑ ki bu bรถlge de ฤฐdlib. Burada malum Halep’ten kaรงan insanlarฤฑn yaลam mรผcadelesi var. Oradaki bir yeลil hatta bir รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesi ilan edildi. Temenni ederim ki bu bรถlge korunmaya devam eder. Bugรผn sayฤฑn baลkanla harita รผzerinde ayrฤฑca mรผzakere ettik. Astana’daki รถnemli konulardan bir tanesi de bu. Bu รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑฤฤฑn bir karara baฤlanmasฤฑ, Suriye’de รถnemli bir adฤฑmฤฑn atฤฑlmasฤฑna vesile olur.
Putin: Suriye krizi ancak ve ancak siyasi yollarla รงรถzรผlebilir. Fakat bu siyasi sรผrecin geliลmesi iรงin รงatฤฑลmalarฤฑn durdurulmasฤฑ gerekiyor. Rusya-Tรผrkiye-ฤฐran bu formรผlรผn oluลmasฤฑna en bรผyรผk katkฤฑ saฤlayan รผlkelerdir. Yรถntemlerden bir tanesi bu gรผvenli bรถlgeler veya รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgelerinin oluลturulmasฤฑ. ABD Baลkanฤฑ’nฤฑn birtanesinin aรงฤฑklamasฤฑnda da bu tabir kullanฤฑldฤฑ, Trump’la telefonda da bu konuyu gรถrรผลtรผk. ABD yรถnetimi bu giriลimleri destekliyor. Rus tarafฤฑ bir รถn gรถrรผลme yaptฤฑ. Hem ลam, hem Tahran’la. Hepimizin ortak dรผลรผncesi belirli mekanizmalarฤฑn oluลturulmasฤฑ doฤrultusundadฤฑr. Astana’da toplanan รงatฤฑลma taraflarฤฑnฤฑn nihai kararฤฑ vermeleri gerekiyor. Kendi รผlkelerinin kaderlerini onlar tayin edecek. Biz de garantรถrler olarak bu mekanizmalarฤฑn ilerde geliลmesi ve verimli hale gelmesi iรงin elimizden geleni yapacaฤฤฑz. Bu รถneriyi destekliyoruz.
(Ticari-ekonomi iliลkilerin normalleลmesi) Putin: Bugรผn bunu ilan edebiliriz. Her yรถnden ele aldฤฑk bu konuyu. Kฤฑsฤฑtlamalar konusunu. Domateslerden bahsediyoruz, bu yaptฤฑrฤฑmlara tabii olan tek รผrรผn deฤil. Tekstil รผrรผnleri, hizmetler, iล gรผcรผ, birรงok knouyla ilgili yaptฤฑrฤฑmlar uygulanฤฑyordu. Tรผm bu kฤฑsฤฑtlamlarฤฑn kaldฤฑrฤฑlacaฤฤฑ konusunda mรผtakabata vardฤฑk. Malum trajik olayardan sonra hayat yerinde durmadฤฑ, devamlฤฑ geliลti. รreticilerimiz bรผyรผk miktarlarda kredi aldฤฑlar. Burada bir รผretim sรผreci sรถz konusu. Teknik ve alt yapฤฑnฤฑn oluลturulmasฤฑyla ilgili bir sรผreรงtir. Vizelerde de devam edecek. Rusya’yฤฑ ziyaret edenler iรงin tabii ki kolaylฤฑklar saฤlanabilir. Meslektaลlarฤฑmฤฑz bize bir liste yollayacaklarฤฑnฤฑ sรถylediler. Domatese gelince, sonsuz akadar kapatmayacaฤฤฑz. Fakat dediฤim yatฤฑrฤฑm sรผreci tamamlandฤฑktan sonra pazarฤฑn bu sektรถrรผ de aรงฤฑlacak. Diฤer yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ kanaatindeyiz.
Erdoฤan: Sayฤฑn Putin hepsini sรถyledi. Bugรผn domates dฤฑลฤฑnda bรผtรผn konularda gฤฑdada, konfeksiyonda, tekstilde arkadaลlarฤฑmฤฑz mutabฤฑk kaldฤฑlar. Tรผrk domatesinin Rusya pazarฤฑnda olmasฤฑnฤฑ arzu ederiz. Hem ucuz hem lezzetli olmasฤฑ, bu bakฤฑmdan รถzellikle tavsiyemizdir. Domates konusundaki bazฤฑ soru iลaretlerinin dฤฑลฤฑnda diฤerlerinde mutabฤฑk kalฤฑndฤฑ. Normalleลme sรผrecinin รถtesine geรงiyoruz. Yeni bir sรผreรง baลlฤฑyor, hayฤฑrlฤฑ olsun.
Putin: Uygulanan kฤฑsฤฑtlamalar trajik olaydan sonra ortaya รงฤฑkmฤฑลtฤฑr. Ekonomik alanda รถzellikle kฤฑsฤฑtlamalar uyguladฤฑk. Bizim รผreticilerimiz kredi almฤฑลtฤฑr. Tรผrk domatesleri daha ucuz. Biz de ลunu istiyoruz ki, Rusya’da tรผketiciler daha ucuz mal alsฤฑnlar. Ama Rusya’da tarฤฑm sektรถrรผnรผn de geliลmesini istiyoruz.
(รatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgeleri kimin giriลimiydi?) Putin: Bizim ortak tutumumuz: Bu bรถlgelerin oluลturulmasฤฑ รผlkedeki ateลkes rejiminin saฤlanmasฤฑna katkฤฑda bulunacaktฤฑr. Her tรผrlรผ รงatฤฑลmalarฤฑn durdurulmasฤฑ siyasi diyalogun temel garantisidir. Bu sayede รผlkenin egemenliฤi ve toprak bรผtรผnlรผฤรผ saฤlanacaktฤฑr. Suriye’de farklฤฑ siyasi gรถrรผลler mevcut olabilir ama halk bu konuda nasฤฑl ne ลekilde birleลecek. Bu รงรถzรผmlerin mutlaka bulunmasฤฑ gerekiyor. Terรถr unsurlarฤฑna gelince; bu bรถlgelerin oluลturulmasฤฑna raฤmen รถrgรผtlere karลฤฑ mรผcadele etmeye yine de devam edeceฤiz. BM’nin terรถr listesi var, bu listedekilerle savaลacaฤฤฑz. Bu fikir kimin aklฤฑna geldi? Tรผrkiye’de, ฤฐran’da gรถrรผลรผldรผฤรผ sฤฑrada ortaya รงฤฑktฤฑ. ABD tarafฤฑndan da bu tarz fikirler seslendirildi. Bu รงatฤฑลmalarฤฑn durdurulmasฤฑ rejiminin orada korunmasฤฑ ve denetlenmesi gerekiyor. Uรงuลlara gelince; evet รงatฤฑลmasฤฑzlฤฑk bรถlgesi olacaฤฤฑna gรถre uรงuลlara kapalฤฑ olacak aynฤฑ zamanda.
