Kredi notuna dรถnรผk risklerin konuลulduฤu bir ortamda 2016’dan kalan siyasi ve ekonomik risklere yeni yฤฑlda bir de ABD Baลkanฤฑ seรงilen Donald Trump’ฤฑn eklenmesiyle Tรผrkiye piyasalarฤฑnda zorlu bir yฤฑl olabilir.
Analistler, piyasalarฤฑn son dรถnemlerde รถzellikle darbe giriลimi sonrasฤฑ siyasi risklere karลฤฑ hassas hale geldiklerini belirtirken, yarฤฑn ABD’de baลkanlฤฑk gรถrevine baลlayacak olan Trump’ฤฑn ekonomi politikalarฤฑ sonucu Tรผrk Lirasฤฑ’ndaki olasฤฑ bir deฤer kaybฤฑnฤฑn bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผ zor durumda bฤฑrakabileceฤi belirtiliyor.
รte yandan bรผtรผn zorluklara karลฤฑ hazฤฑrlฤฑklฤฑ olmaya รงalฤฑลan hรผkรผmet kurdaki artฤฑล nedeniyle ลirketlerin zarar gรถrmesini engellemeye รงalฤฑลarak, ลirketlere 250 milyar liralฤฑk kredi kullanฤฑm imkanฤฑ ve olasฤฑ risklerden reel sektรถrรผn daha fazla zarar gรถrmemesi iรงin yeni adฤฑmlar รผzerinde รงalฤฑลฤฑyor.
Maggio: Ciddi ลekilde yรผkselen riskler var
TD Securities Geliลen Piyasalar Stratejisti Cristian Maggio, “2016 yฤฑlฤฑ zaten รงok kรถtรผ bir yฤฑl oldu, o yรผzden 2017 ne kadar daha รงok kรถtรผ geรงebilir emin deฤilim” diyerek, Tรผrkiye’de รถzellikle son 1.5 yฤฑldฤฑr bazฤฑ risklerin “ciddi ลekilde yรผkseldiฤinin” gรถrรผldรผฤรผnรผ sรถyledi.
Maggio, Tรผrkiye’deki riskleri ise ลu ลekilde sฤฑraladฤฑ:
“15 Temmuz (darbe giriลimi) sonrasฤฑ baลlayan ve ekonomik etkileri de olan geniล kapsamlฤฑ operasyonlar; รผรง ay daha uzatฤฑlan olaฤanรผstรผ hal; ลirketlere ve milyarlarca dolar deฤerindeki varlฤฑklara hรผkรผmetin gรถzetiminde el konulmasฤฑ; ฤฐslam Devleti, PKK ve diฤer yerel tehditler ve bunun sonucu olarak dรผลen turizmin 20 milyar dolarฤฑn รผzerinde bir geliri risk altฤฑna sokmasฤฑ, Trump’ฤฑn ABD’de seรงilmesi ve bunun Fed tarafฤฑndan daha agresif faiz artฤฑลฤฑ ihtimalini gรผรงlendirmesi.”
Maggio ayrฤฑca riskleri sฤฑralarken “…ve son olarak da yabancฤฑlarฤฑn aklฤฑnฤฑ en รงok kafasฤฑnฤฑ karฤฑลtฤฑran konulardan birisi olan Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn gittikรงe baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ kaybetmesi” ifadesini kullandฤฑ.
TCMB endiลeleri duruyor
TL’nin son dรถnemde dolar karลฤฑsฤฑnda rekor deฤer kayฤฑplarฤฑ yaลamasฤฑnda bu kayฤฑplarฤฑ durdurmak adฤฑna TCMB’nin gerekli faiz adฤฑmlarฤฑnฤฑ atamayabileceฤi endiลeleri etkili oldu.
Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan TCMB’nin kurdaki oynaklฤฑฤฤฑ รถnlemek iรงin elindeki enstrรผmanlarฤฑ kullanacaฤฤฑnฤฑ ancak prensip olarak Faiz oranlarฤฑnฤฑ aลaฤฤฑ รงekmek gerektiฤini belirterek, yรผksek faiz eleลtirilerini sรผrdรผrรผyor. Hรผkรผmet kanadฤฑndan da son dรถnemde piyasanฤฑn TCMB’yi faiz artฤฑrฤฑmฤฑ iรงin baskฤฑladฤฑฤฤฑ yรถnรผnde aรงฤฑklamalar gelmiล ve TCMB’nin faiz dฤฑลฤฑnda kullanabileceฤi enstrรผmanlar olduฤuna dikkat รงekilmiลti.
TCMB ise geรงen hafta Perลembe gรผnรผnden beri “รถrtรผlรผ faiz” artฤฑลlarฤฑ olarak da adlandฤฑrฤฑlan likidite adฤฑmlarฤฑ uyguluyor. Yรผzde 8 seviyesinden fonlamasฤฑnฤฑ dรผn itibariyle sฤฑfฤฑra indiren TCMB, yรผzde 8.5 faizle BIST repo pazarฤฑndan fonlamasฤฑnฤฑ da kฤฑsarken, bankalarฤฑ yรผzde 10 faiz ile fonlama yaptฤฑฤฤฑ geรง likidite penceresine yรถnlendiriyor. TCMB bรถylece ortalama fonlama faizini yรผkseltmeyi amaรงlarken, 11 Ocak’ta yรผzde 8.31 olan ortalama fonlama maliyeti dรผn yรผzde 9.06’ya yรผkseldi.
“Agresif not indirimi fiyatlanฤฑyor”
Ayrฤฑca Fitch tarafฤฑndan da Tรผrkiye’nin kredi notunun indirileceฤini tahmin ettiฤini ancak CDS kontratlarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda piyasalarฤฑn bu not indirimini ลu an fiyatlamฤฑล olduฤunu belirten Maggio, “Eminim piyasa Fitch’in kredi notu konusuna tek bir nedenden dolayฤฑ bakฤฑyor; o da Fitch’in yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir notunu ลu an vermiล olan tek kurum olmasฤฑ” dedi.
Piyasalarฤฑn mevcut durumda daha agresif not indirimleri beklediฤini sรถyleyen Maggio, “Piyasa Fitch, Moody’s ve S&P’den birer not indirimini daha fiyatlฤฑyor fakat ben bunun olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmรผyorum” dedi.
Fitch Ratings yetkilisi James McCormack, geรงtiฤimiz hafta yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Tรผrkiye’nin kredi notunun ay sonunda dรผลรผrรผlme riskinin olduฤunu sรถylemiลti.
Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Baลdanฤฑลmanฤฑ Bรผlent Gedikli ise Fitch’den gelen ‘Tรผrkiye’nin yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir notunun tehlikede olduฤu’ aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn รถnemli olduฤunu ancak Tรผrkiye ekonomisinin haftalฤฑk ve aylฤฑk veriler รผzerinden deฤerlendirilmesinin saฤlฤฑklฤฑ olmayacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Fitch’in Tรผrkiye’ye yรถnelik kredi deฤerlendirmesinin bu yฤฑl 27 Ocak ve 21 Temmuz’da aรงฤฑklanmasฤฑ planlanฤฑrken, S&P’nin ise 5 Mayฤฑs ve 3 Kasฤฑm tarihlerinde kredi deฤerlendirmesini aรงฤฑklamasฤฑ bekleniyor. Moody’s henรผz Tรผrkiye iรงin 2017 deฤerlendirme takvimini aรงฤฑklamadฤฑ.
Jackson: Hisse piyasasฤฑ iyi bir performans sergileyebilir
Capital Economics Kฤฑdemli Geliลen Piyasalar Ekonomisti William Jackson da 2016 yฤฑlฤฑnฤฑn Tรผrkiye iรงin kรถtรผ geรงtiฤini belirterek, “Bizi asฤฑl ลaลฤฑrtan ลey ise liradaki dรผลรผลรผn keskinliฤi ve ekonomik zayฤฑflฤฑฤฤฑn boyutu oldu” dedi.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn รงoฤunluฤunun geรงtiฤimiz yฤฑl “dรถnรผp dolaลฤฑp” Tรผrk varlฤฑklarฤฑ iรงin kendilerinin kรถtรผmser gรถrรผลlerine dรถndรผฤรผnรผ belirten Jackson, “Hisse piyasasฤฑ bu yฤฑl dรถviz ve tahvil piyasalarฤฑndan daha iyi bir performans gรถsterebilir, fakat bunun da dรผลรผk bรผyรผme ve siyasi belirsizliฤin olduฤu bir ortamda รงok etkileyici oranda bir performans olma ihtimali รงok fazla deฤil” dedi.
Kredi deฤerlendirmenin etkisi konusunda ise, “Benim gรถrdรผฤรผm piyasalarฤฑn Tรผrkiye’nin kredi notunun daha รงok dรผลรผrรผleceฤini fiyatlandฤฑrฤฑyorlar. Fakat bu kredi notu kararlarฤฑnฤฑn Tรผrkiyeโnin finans piyasalarฤฑnda รงok รถnemli bir etki bฤฑraktฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmรผyorum. Bunu Gรผney Afrika ile karลฤฑlaลtฤฑrabiliriz; oradaki siyasetรงiler iรงin ekonomi politikasฤฑnฤฑn yapฤฑmฤฑnda en รถnemli ลey yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilir seviyede notu devam ettirebilmek. Tรผrkiyeโdeki politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn kredi notlarฤฑnฤฑ tutmaya รงok aลฤฑrฤฑ รถnem verdiฤini dรผลรผnmรผyorum” diye konuลtu.
Trump’ฤฑn yarattฤฑฤฤฑ 3 risk
ABD’de Cuma gรผnรผ yemin ederek gรถreve baลlayacak olan Trump’ฤฑn mali politikasฤฑ belirsizliฤini korurken, Maggio Trump’tan รถtรผrรผ Tรผrkiye’nin maruz kalabileceฤi รผรง risk olduฤunu belirtiyor.
Bunlardan birincisinin risk iลtahฤฑndaki azalmadan dolayฤฑ Tรผrk varlฤฑklarฤฑna da olan talebin azalma ihtimali olduฤunu sรถyleyen Maggio, “Diฤeri ise biraz daha yapฤฑsal. Eฤer Fed faizleri artฤฑrฤฑrsa bu da kรผresel faiz gรถstergelerini yukarฤฑ รงekecektir ve Tรผrkiye de buna uyum saฤlamak zorunda kalacaktฤฑr” dedi.
Maggio, “รรงรผncรผsรผ ise ABD’de faizlerin artmasฤฑ durumunda dolar รผzerinden yapฤฑlan borรงlanmanฤฑn da artacaฤฤฑ. Tรผrkiyeโnin fazla kamu borcu yok fakat รถzel sektรถr borcuna baktฤฑฤฤฑnฤฑzda bu sektรถr รถzellikle dolar รผzerinden bir hayli borรงlanmฤฑล durumda ki Tรผrkiye, geliลen piyasalar arasฤฑnda en รงok dolar borcuna sahip olan รผlkelerden bir tanesi. Dolayฤฑsฤฑyla bu durum ekonomik bรผyรผmede negatif etki yaratacaktฤฑr” dedi.
Trump’ฤฑn baลkanlฤฑฤa seรงilmesiyle Fed yetkilileri ekonomik bรผyรผmenin hฤฑzlanabileceฤi ve bunun da daha hฤฑzlฤฑ faiz artฤฑลlarฤฑna yol aรงabileceฤini belirtiyor. Maggio, getirilerin ABD’de yรผkselmesi durumunda piyasalarฤฑn risk iลtahฤฑnฤฑn dรผลeceฤini ve Tรผrkiye’nin geliลen รผlkeler arasฤฑnda olduฤu iรงin bu dรผลรผลten zarar gรถreceฤini sรถylรผyor.
San Francisco Fed Baลkanฤฑ John Williams bugรผn yaptฤฑฤฤฑ bir aรงฤฑklamada, bu yฤฑl hiรงbir mali teลvik olmasa bile Fed’in รผรง kez faizleri artฤฑracaฤฤฑnฤฑ tahmin ettiฤini belirterek, ekonomik bรผyรผmenin hฤฑzlanmasฤฑ durumunda artฤฑลlarฤฑn daha agresif olabileceฤini belirtti.
2017’de bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ izlenecek
Her iki analist de bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn ลu an iรงin tehlike sinyali vermediฤini fakat 2017’de liranฤฑn daha fazla deฤer kaybetmesi durumunda daha yakฤฑndan takip edileceฤini sรถylediler.
“Bankalar geรงtiฤimiz 10 yฤฑl boyunca kredi patlamasฤฑnฤฑ destekleyebilmek iรงin dฤฑลarฤฑdan yรผklรผ miktarda borรงlandฤฑ” diyen Jackson, “Tipik olarak Tรผrkiyeโde gรถrรผlen boyuttaki kredi patlamalarฤฑ, kredi verme standartlarฤฑnda ancak ekonomi yavaลlamaya baลladฤฑkรงa ortaya รงฤฑkacak bir kรถtรผleลmeye yol aรงabiliyor” ifadelerini kullandฤฑ.
Maggio da ลu an iรงin bankalarฤฑn alarm vermediฤini belirtirken, “Fakat kendilerini Tรผrk bankalarฤฑ รผzerinden fonlayan sektรถrler (dolarฤฑn deฤer kazanmasฤฑyla) yรผksek fonlama maliyetlerinin yarattฤฑฤฤฑ baskฤฑyฤฑ hissetmeye ve bu da geri รถdenmeyen kredilerin artmasฤฑna neden olursa bu endiลe verici olur” dedi.
Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) tarafฤฑndan yapฤฑlan bir aรงฤฑklamada, bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnรผn brรผt takipteki alacaklar oranฤฑnฤฑn (NPL) Kasฤฑm ayฤฑ sonunda yรผzde 3.24 olduฤunu ve 2015’ฤฑn aynฤฑ dรถneminde bu rakamฤฑn yรผzde 3.05 olduฤunu belirtti.
Moody’s ise bu ayฤฑn baลฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ bir aรงฤฑklamada artan NPL oranlarฤฑnฤฑn Tรผrk bankalarฤฑnฤฑn karlฤฑlฤฑฤฤฑ รผzerinde ciddi bir etki yaratabileceฤini belirtti.
Moody’s, “Brรผt NPL oranlarฤฑnฤฑn yฤฑl sonunda yรผzde 4’รผn รผzerinde รงฤฑkmasฤฑnฤฑ bekliyoruz” dedi.
