ABD’nin ‘muhtemel’ baลkanฤฑ Donald Trump seรงim sรผrecinde Tรผrkiye ile ilgili pek รงok aรงฤฑklamada bulundu. Sonuรงlar รถnรผmรผzdeki sรผreรงte ABD-Tรผrkiye iliลkilerine dair ne sรถylรผyor?
Demokratlarฤฑn adayฤฑ Hillary Clinton ve Cumhuriyetรงi rakibi Donald Trump… Artฤฑk Donald Trump’ฤฑn kazanmasฤฑna kesin gรถzรผyle bakฤฑlฤฑyor. Peki Trump Tรผrkiye ile ilgili ne dรผลรผnรผyor?
Trump seรงim sรผrecinde Tรผrkiye hakkฤฑnda net aรงฤฑklamalarda bulundu. Cumhuriyetรงi aday Trump, Temmuz ayฤฑnda New York Times’a verdiฤi rรถportajda, baลkan seรงilmesi halinde Tรผrkiye gibi mรผttefik รผlkelerde yapฤฑldฤฑฤฤฑ รถne sรผrรผlen insan haklarฤฑ ihlallerine mรผdahale edip etmeyeceฤine dair bir soruyu yanฤฑtlarken, ilginรง ifadeler kullandฤฑ.
ABD’nin baลka รผlkelere baskฤฑ yapmadan รถnce “kendi bozukluklarฤฑnฤฑ dรผzeltmesi” gerektiฤini ifade eden Trump, “Bence baลkalarฤฑna nutuk atma hakkฤฑmฤฑz yok. รlkemizde olup bitenlere bir baksanฤฑza! Birileri polis memurlarฤฑnฤฑ soฤukkanlฤฑlฤฑkla vururken, nasฤฑl baลkalarฤฑna ders verebiliriz ki?” diye konuลtu.
“ERDOฤAN’A GรVENฤฐYORUM”
Trump, 15 Temmuz darbe giriลiminden kฤฑsa sรผre sonra verdiฤi bu rรถportajda, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’a da รถvgรผde bulundu ve โYaลananlarฤฑ tersine รงevirebildiฤi onu รงok takdir ediyorum… Bazฤฑlarฤฑ (darbe giriลiminin) tertip olduฤunu sรถylรผyor ama ben รถyle olduฤunu dรผลรผnmรผyorumโ dedi.
Trump, Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan’ฤฑn, darbe giriลimini siyasi rakiplerini “tasfiye etmek iรงin kullanฤฑp kullanmadฤฑฤฤฑna” dair gรถrรผลleri sorulduฤunda ise, โDรผnya ABDโnin ne kadar kรถtรผ durumda olduฤunu gรถrรผyor ve biz buna raฤmen sivil รถzgรผrlรผkler hakkฤฑnda konuลuyoruz. Ama ben รงok iyi bir elรงi olduฤumuzu dรผลรผnmรผyorumโ diye yanฤฑt verdi.
‘TรRKฤฐYE’ GAFI
Trump, Tรผrkiye’deki darbe giriลimi hakkฤฑnda bir baลka soruyu yanฤฑtlarken ise ลรถyle dedi:
“Halk sokaklara รงฤฑktฤฑ. Ama askerler halkฤฑn รผzerinden geรงmedi. Bu Tiananmen Meydanฤฑโnda olandan farklฤฑydฤฑ. ฤฐnsanlar (Askerler), โฤฐnsanlarฤฑn รผzerinden geรงmeyeceฤimโ dedi. ฤฐnsanlar evlerinden รงฤฑktฤฑ. Ordunun yaptฤฑฤฤฑ ลeyden yana deฤillerdi.”
Ancak daha sonra ABD basฤฑnฤฑ, Tรผrkiye’de tanklarฤฑn “halkฤฑn รผzerinden geรงmediฤini” sรถyleyen Trump’ฤฑn bu ifadesinin yanlฤฑล olduฤunu fotoฤraf ve video gรถrรผntรผleriyle ortaya koydu. Zira hain darbe giriลimi sฤฑrasฤฑnda, Tรผrkiye genelindeki olaylarda รงok sayฤฑda darbe karลฤฑtฤฑ tank altฤฑnda kalarak can vermiลti. ABD basฤฑnฤฑndaki haberlerde, 1989 yฤฑlฤฑnda Tiananmen Meydanฤฑโnda yaลanan meลhur tank olayฤฑna atฤฑf yapan Trump’ฤฑn bu olayฤฑ da yanlฤฑล aksettirdiฤi belirtildi. รรผnkรผ Tiananmen Meydanฤฑ’ndaki รถฤrenci eyleminde ordunun sert mรผdahalesini protesto eden meลhur รinli, รถnรผnde durduฤu tank tarafฤฑndan ezilmemiลti.
BBC Tรผrkรงe’ye konuลan Oklahoma รniversitesi Orta Doฤu รalฤฑลmalarฤฑ Mรผdรผrรผ Prof. Dr. Joshua Landis, “Trump ise DEAล’ฤฑ yenmek iรงin Rusya’yla รงalฤฑลmak istiyor, bu da dolaylฤฑ olarak Esad’la รงalฤฑลmak istediฤi anlamฤฑna geliyor, Obama ve Clinton bunu reddediyor. Trump, Ortadoฤu’daki savaลlarla Amerika’nฤฑn deฤil Ortadoฤu gรผรงlerinin kendilerinin baล etmesi gerektiฤini dรผลรผnรผyor. O, gรผรงlรผ liderlerin bugรผnkรผ Ortadoฤu’ya รงรถzรผm olduฤunu sรถylรผyor. Bu, Tรผrkiye iรงin iyi bir ลey olarak gรถrรผlebilir. รรผnkรผ tabii ki Erdoฤan gรผรงlรผ bir lider. Ancak Trump’ฤฑn politikasฤฑ, Erdoฤan’ฤฑn Suriye’de Esad’dan kurtulma politikasฤฑyla รงeliลiyor” diye ekliyor.
TRUMP: KรRT GรรLERฤฐN HAYRANIYIM
รte yandan Trump, Clinton’dan farklฤฑ bir Suriye politikasฤฑnฤฑ savunsa da o da Suriyeli Kรผrtlerin desteklenmesini savunuyor.
Trump, Temmuz’da New York Times’ta yayฤฑmlanan rรถportajฤฑnda, “Ben Kรผrtlerin bรผyรผk hayranฤฑyฤฑm” demiล, soruyu soran gazetecinin “Ama Erdoฤan deฤil, bu durumla nasฤฑl baล edeceksiniz” diye sormasฤฑ รผzerine ลu cevabฤฑ vermiลti:
“ฤฐdeali, onlarฤฑn hepsini bir araya getirmek olur. Ve bu bir olasฤฑlฤฑk olur. Ama ben Kรผrt gรผรงlerin bรผyรผk bir hayranฤฑyฤฑm. Aynฤฑ zamanda, Tรผrkiye’yle potansiyel olarak รงok baลarฤฑlฤฑ bir iliลkimizin olabileceฤini dรผลรผnรผyorum. Ve ikisini bir ลekilde bir araya toplamak gerรงekten harika olacaktฤฑr.”
GรLEN’ฤฐN ฤฐADESฤฐ
Ankara ile Washington arasฤฑnda son dรถnemde yaลanan gerginliklerin baลฤฑnda, 15 Temmuz darbe giriลiminde ABD’nin rol oynadฤฑฤฤฑna dair iddia ve Fetullah Gรผlen’in iadesine iliลkin geliลmeler geldi.
ฤฐki baลkan adayฤฑ da Gรผlen’in iadesi hakkฤฑnda herhangi bir aรงฤฑklamada bulunmadฤฑ. Ancak uzmanlar, Gรผlen’in olasฤฑ iadesi konusunda ‘bunun yargฤฑnฤฑn iลi olduฤu’ sรถyleminin รถne รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Marc Pierini, “Tรผrkiye’nin Gรผlen’in iadesi talebi konusu ABD’nin yeni baลkanฤฑnฤฑn kim olacaฤฤฑyla ilgili deฤil. Bu, ilgili kiลinin temyizini de iรงerecek ลekilde doฤal seyrini izleyecek bir yargฤฑ sรผrecidir. Bu sรผreรง de, yeni baลkanฤฑn gรถrev sรผresinin en az yarฤฑsฤฑna kadar devam edecektir” diyor.
“ABD, TรRKฤฐYE’Yฤฐ MรTTEFฤฐK OLARAK TUTMAK ฤฐSTEYECEK”
Uzmanlar Trump’ฤฑn ABD’nin bรถlgedeki รงฤฑkarlarฤฑ nedeniyle Tรผrkiye ile mรผttefikliฤine รถnem vereceฤi gรถrรผลรผnde. Pierini, “Ankara ve Washington arasฤฑndaki ayrฤฑmlar sรผrรผyor ve sรผrecek gibi duruyor. Bundan dolayฤฑ bir sonraki ABD baลkanฤฑnฤฑn temel hedefi, ABD seรงim kampanyasฤฑndaki ve Tรผrkiye’deki iรง siyasetteki anlatฤฑlarฤฑn รถtesinde, bu farklฤฑlฤฑklarฤฑ ve minimize etmek, bunlarฤฑ yรถnetmektir” diyor.
Landis de, “Geniล anlamda olarak ABD politikasฤฑna bakarsak bu ลudur: Tรผrkiye’yi bir mรผttefik olarak tutmak ABD รงฤฑkarlarฤฑna uygundur. Tรผrkiye temelde stratejik olarak รงok รถnemli bir รผlke” diye konuลuyor.
