Geleneksel yatฤฑrฤฑm aracฤฑ ve “gรผvenilir liman” altฤฑnฤฑn รผretimi Tรผrkiye’de dรผลรผyor. 2013 yฤฑlฤฑnda 33,5 ton ile “rekor” seviyesine ulaลan altฤฑn รผretimi, madencilik faaliyetleri iรงin gerekli izinlerin alฤฑnmasฤฑnda yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑlar nedeniyle 2014’te 31 ton, geรงen yฤฑl ise 27 tona geriledi.
Altฤฑn Madencileri Derneฤi Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Baลkanฤฑ รmit Akdur, yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, altฤฑn madenciliฤinde son 25 yฤฑlda yaklaลฤฑk 800 milyon dolarฤฑ maden arama faaliyetlerine, 2 milyar dolarฤฑ da tesis yatฤฑrฤฑmlarฤฑ olmak รผzere toplamda 3 milyar dolara yakฤฑn yatฤฑrฤฑm yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, sรถz konusu yatฤฑrฤฑmlarla yaklaลฤฑk 7 bin kiลiye doฤrudan istihdam saฤlandฤฑฤฤฑnฤฑ, bunun sonucunda da yฤฑllฤฑk altฤฑn ihtiyacฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 20’sini รผlkenin kendi altฤฑn potansiyelinden karลฤฑlar hale geldiklerini sรถyledi.
Tรผrkiye’nin altฤฑn potansiyeli aรงฤฑsฤฑndan dรผnyada รถnemli bir konumda bulunduฤunu vurgulayan Akdur, ลu anda hayatta olmayan ODTร Jeoloji bรถlรผmรผ profesรถrlerinden Ayhan Erlerโin yapmฤฑล olduฤu jeolojik ortam benzeลim modellemesi verilerine dayalฤฑ araลtฤฑrmaya gรถre, Tรผrkiye’nin altฤฑn potansiyelinin 6 bin 500 ton olduฤunu bildirdi.
Akdur, “Bugรผne kadar yรผrรผtรผlen maden arama รงalฤฑลmalarฤฑ ile sรถz konusu potansiyelin henรผz 800 tonunu rezerv haline (ekonomik olarak รผretilebilir maden) getirebildik. Geri kalanฤฑnฤฑn tespit edilebilmesi iรงin altฤฑn madeni aramalarฤฑna yaklaลฤฑk 12 milyar dolar risk sermayesi harcanmasฤฑ gerekmektedir. Zira bugรผnkรผ verilerimize gรถre, รผlkemizde 350 maden arama ruhsatฤฑndan ancak bir tanesi iลletilebilir bir altฤฑn madenine dรถnรผลmektedir.” dedi.
Altฤฑnฤฑn yer kabuฤunda en az bulunan elementlerden biri olduฤunu belirten Akdur, “O kadar ki, yer kabuฤunun 10 milyonda 2โsi altฤฑndฤฑr. Bu nedenle yeni bir altฤฑn madenin keลfi yaklaลฤฑk 10-15 yฤฑl sรผrmektedir. รlkemizde altฤฑn madeni aramalarฤฑna 10-15 yฤฑl sรผre ile yฤฑlda 5-10 milyon dolar risk sermayesi (geri dรถnme garantisi olmayan para) harcayacak, ลayet ekonomik olarak iลletilebilecek bir altฤฑn madeni keลfetme baลarฤฑsฤฑ gรถsterebilirse ayrฤฑca keลfedilen madeni รผretime geรงirebilmek iรงin 150-300 milyon dolar tesis yatฤฑrฤฑm yapabilecek madencilik kรผltรผrรผ olan kurumsal ลirket sayฤฑsฤฑ รงok sฤฑnฤฑrlฤฑdฤฑr.” diye konuลtu.
2015’teki altฤฑn รผretiminin ekonomiye katkฤฑsฤฑ yaklaลฤฑk 1,1 milyar dolar
Akdur, Tรผrkiye’de 2001 yฤฑlฤฑnda 1,4 ton olan altฤฑn รผretiminin 2013’te 33,5 ton seviyesine ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, 2012’den bu yana, madencilik faaliyetlerinin yapฤฑlabilmesi iรงin gerekli izinlerin alฤฑnmasฤฑnda yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑlar nedeniyle diฤer maden รผretimlerinde olduฤu gibi, altฤฑn รผretiminin de dรผลmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, altฤฑn รผretiminin 2014’te 31 ton, geรงen yฤฑl ise 27 ton seviyesine gerilediฤini bildirdi.
Altฤฑn รผretiminin Uลak, ฤฐzmir, Erzincan, Eskiลehir, Niฤde, Kayseri ve Orduโda bulunan toplam 8 madende gerรงekleลtirildiฤini, ayrฤฑca, geรงen yฤฑllarda bulunan 1-2 rezerv alanฤฑnda da iลletmeye geรงmek iรงin yatฤฑrฤฑmlarฤฑn devam ettiฤini anlatan Akdur, gerรงekleลtirilen altฤฑn รผretiminin ekonomiye katkฤฑsฤฑnฤฑn geรงen yฤฑl yaklaลฤฑk 1,1 milyar dolar seviyesinde bulunduฤunu kaydetti.
Tรผrkiye son 21 yฤฑlda 3 bin 174 ton altฤฑn ithal etti
รmit Akdur, sosyal yapฤฑsฤฑ gereฤi Tรผrkiye’nin, dรผnyada altฤฑn ithalatฤฑnda รถnemli bir oyuncu olduฤunu vurgulayarak, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“รlkemizde yฤฑlda yaklaลฤฑk 1,3 milyon yeni doฤum olmakta, 600 bin dรผฤรผn, niลan ve sรผnnet tรถreni gerรงekleลtirilmektedir. Bilindiฤi รผzere, insanlarฤฑmฤฑz doฤum, dรผฤรผn, niลan, sรถz, sรผnnet gibi gรผnlerde hediye olarak genellikle altฤฑnฤฑ tercih etmektedir. Ayrฤฑca, tasarruflarฤฑnฤฑ altฤฑn olarak deฤerlendirme eฤilimi fazla olduฤu iรงin vatandaลlarฤฑmฤฑzฤฑn altฤฑna olan talebi รงok yรผksektir. Bunun en รถnemli gรถstergesi รผlkemizin altฤฑn ithalat rakamlarฤฑdฤฑr. รlkemiz, son 21 yฤฑlda 3 bin 174 ton altฤฑn ithal etmiลtir. Bir baลka ifade ile รผlkemizin altฤฑn ithalatฤฑ ortalamasฤฑ 151 ton/yฤฑl seviyesindedir. Altฤฑn fiyatlarฤฑna baฤlฤฑ olarak yฤฑlda yaklaลฤฑk 6-8 milyar dolar altฤฑn ithalatฤฑna para รถdeyen bir รผlke konumundayฤฑz.”
Dรผnyada geรงen yฤฑl yaklaลฤฑk 600 altฤฑn madeninde 3 bin 211 ton altฤฑn รผretimi gerรงekleลtirildiฤini, altฤฑn รผretiminde รin’in 460 ton ile baลฤฑ รงektiฤini, bu รผlkeyi 274 ton ile Avustralya, 269 ton ile Rusya, 214 ton ile ABD ve 171 ton ile de Peru’nun izlediฤini ifade eden Akdur, dรผnya altฤฑn รผretiminde Tรผrkiyeโnin payฤฑnฤฑn ise 2015 yฤฑlฤฑ itibarฤฑyla binde 9’a dรผลtรผฤรผnรผ bildirdi.
Madencilik faaliyetleri iรงin gerekli izinlerin alฤฑnmasฤฑnda yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑlar nedeniyle yeni altฤฑn madeni arama faaliyetlerine harcanan risk sermayesinin neredeyse durma noktasฤฑna geldiฤini belirten Akdur, ลunlarฤฑ kaydetti:
“ฤฐzin sรผreรงlerinde yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑlar nedeniyle altฤฑn รผreten ลirketler, yeni maden rezervleri aramak iรงin kaynak ayฤฑramamakta olup rezervleri tรผkeninceye kadar sadece mevcut ocaklarฤฑ iลletmekle yetinmektedir. Bu durum รผretimde sรผrdรผrรผlebilirliฤi olumsuz yรถnde etkilemeye baลlamฤฑลtฤฑr. Oysa madencilikte sรผrdรผrรผlebilirliฤin saฤlanabilmesi iรงin her yฤฑl en az รผrettiฤimiz altฤฑn kadar yeni altฤฑn rezervlerinin keลfedilebilmesi gerekmektedir.”
“2023 hedefini gerรงekleลtirmemiz mรผmkรผn gรถzรผkmemekte”
Altฤฑn Madencileri Derneฤi Baลkanฤฑ Baลkanฤฑ Akdur, Tรผrkiye’nin madencilikte dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn her geรงen yฤฑl arttฤฑฤฤฑnฤฑ, 2015 itibarฤฑyla kรถmรผr ve metal ithalatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 40 milyar dolar seviyesine รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ, dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑn azaltฤฑlabilmesi iรงin izinlerin basitleลtirilmesi ve makul seviyelere รงekilmesi, maden arama faaliyetlerinin teลvik edilmesi, sektรถre sermaye giriลini artฤฑracak gรผven ortamฤฑnฤฑn yaratฤฑlmasฤฑnฤฑn รถnem taลฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
2023 yฤฑlฤฑ iรงin รถngรถrรผlen 500 milyar dolarlฤฑk ihracat hedefinin iรงindeki 15 milyar dolarlฤฑk maden ihracatฤฑnฤฑn gerรงekleลtirilmesinin mรผmkรผn gรถzรผkmediฤini ifade eden Akdur, rakamlarฤฑn madencilik faaliyetleri ile ilgili zorunlu izinlerin alฤฑnmasฤฑnda yaลanan sฤฑkฤฑntฤฑlar nedeniyle, sektรถrde รผretim, ihracat, yatฤฑrฤฑm ve istihdam verilerinin aลaฤฤฑya doฤru gittiฤini gรถsterdiฤini kaydetti.
