Hรผkรผmetin tasarruflarฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑna yรถnelik รงalฤฑลmalarฤฑ kapsamฤฑnda, konut edindirmede alternatif model arayฤฑลฤฑna giren Tรผrk bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ, Almanya’dan dรผnyaya yayฤฑlan ve รถzellikle alt gelir grubunu hedefleyen “Yapฤฑ Tasarruflarฤฑ Sandฤฑฤฤฑ’nฤฑ” mercek altฤฑna aldฤฑ.
รneri รผzerine yeniden Tรผrkiye’nin gรผndemine giren Yapฤฑ Tasarruflarฤฑ Sandฤฑฤฤฑ modeli ile ilgili รงalฤฑลmalar Tรผrkiye Bankalar Birliฤi (TBB) รalฤฑลma Grubu bรผnyesinde devam ederken, ilgili bakanlฤฑklar ile Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu da (BDDK) yasal รงerรงevesine iliลkin diฤer รงalฤฑลmalarฤฑ yรผrรผtรผyor.
ฤฐstanbul’da geรงen hafta Fikir Sofrasฤฑ Dรผลรผnce Platformu’nun bazฤฑ bakanlarฤฑn katฤฑlฤฑmฤฑyla dรผzenlediฤi “Yeni Tรผrkiye ve Ekonomide Gรผรงlรผ Kalkฤฑnma Modeli รalฤฑลtayฤฑ”nฤฑn basฤฑna kapalฤฑ bรถlรผmรผnde ele alฤฑnan modelin, hรผkรผmetin de gรผndeminde bulunduฤu ve bu konuda adฤฑmlar atฤฑlmasฤฑnฤฑ beklediฤi รถฤrenildi.
“Yeni Tรผrkiye ve Ekonomide Gรผรงlรผ Kalkฤฑnma Modeli รalฤฑลtayฤฑ”nda รถneriyi dile getiren, Almanya’da รถzellikle mortgage alanฤฑnda “en bรผyรผkler” arasฤฑnda yer alan ve Tรผrkiye’de de temsilciliฤi bulunan DZ Bank’ฤฑn Tรผrkiye Baล Temsilcisi Pฤฑnar Ersoy, Almanya’da yaygฤฑn olan ve dรผnyanฤฑn farklฤฑ รผlkelerinde uygulanan Yapฤฑ Tasarruflarฤฑ Sandฤฑฤฤฑ’nฤฑn iลleyiลine yรถnelik bilgi verdi.
Sandฤฑฤฤฑn yasal bir รงerรงevesi bulunduฤunu ve ลirketin bu รงerรงevede kurulduฤunu anlatan Ersoy, herkesin bu sisteme giriล yaparak para biriktirebildiฤini sรถyledi.
SฤฐSTEM NASIL ฤฐลLฤฐYOR?
Ersoy, sistemin mortgage alternatifi deฤil, destek รผrรผnรผ olduฤunu belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Yapฤฑ Tasarruflarฤฑ Sandฤฑฤฤฑ, dar gelirli vatandaลlara รถz kaynak saฤlama amacฤฑyla kurgulanmฤฑล. Bu bir anlamda sosyal devlet politikasฤฑ. Buradaki avantaj ลu; siz bugรผn sisteme giriล yaparken diyorsunuz ki ‘Ben 3 yฤฑlda 30 bin lira para biriktiririm’. Sistem de size 3 yฤฑlฤฑn sonunda 30 bin lira daha kredi vermeyi garanti ediyor ve bรถylece 60 bin lira paranฤฑz oluyor. Sisteme giriล yapacaฤฤฑnฤฑz gรผn imzalayacaฤฤฑnฤฑz anlaลmada, sistem kapsamฤฑnda sizin 3 yฤฑl sonra kullanacaฤฤฑnฤฑz faiz oranฤฑ da belirtiliyor ve bu oran piyasanฤฑn altฤฑnda oluyor. Bu sรผre iรงerisinde piyasa faiz oranฤฑ deฤiลse de sistem size sunduฤu faiz oranฤฑnฤฑ hiรงbir ลekilde deฤiลtirmiyor.”
FAฤฐZ DรลERSE DEฤฤฐลTฤฐRME ลANSI VAR
Sistemin, parasฤฑnฤฑ biriktiren vatandaลa piyasanฤฑn altฤฑnda mevduat faizi sunduฤunu, bu faiz oranฤฑn kredinin uygun maliyetli verilmesinden dolayฤฑ piyasanฤฑn altฤฑnda tutulduฤunu aktaran Ersoy, “Bu sรผre iรงerisinde piyasada kredi faiz oranlarฤฑ dรผลerse sizin tรผketici olarak bunu deฤiลtirme ลansฤฑnฤฑz var. Ancak bรถyle bir durumda size verilen mevduat faizi de azalacaktฤฑr. ฤฐkisi birbiriyle orantฤฑlฤฑ gidiyor. Gรผzel yanฤฑ, faiz oranlarฤฑ artarsa sistemin bunlarฤฑ yukarฤฑ doฤru deฤiลtirme yetkisi yok. Sรถzleลmeyi imzaladฤฑฤฤฑnฤฑz tarihte size belirtilen oran geรงerli olmaya devam ediyor.” ลeklinde konuลtu.
Pฤฑnar Ersoy, “Almanya’da enflasyon dรผลรผk ama burada yรผksek. Bu durum, sistemin Tรผrkiye’deki baลarฤฑ durumunu nasฤฑl etkiler?” sorusu รผzerine, sistemin Macaristan, รek Cumhuriyeti, รin ve Kazakistan gibi รผlkelerde de devreye girdiฤini hatฤฑrlatarak, bu anlamda Tรผrkiye ile Macaristan’ฤฑn birbirine benzediฤini ifade etti.
Ersoy, ลรถyle devam etti:
“Orada da enflasyon yรผksek. Buna karลฤฑn gรผvenilirlik endeksinde yapฤฑ tasarruf sandฤฑk ลirketleri Macaristan Merkez Bankasฤฑ’ndan daha gรผvenilir ลirket seรงildi ve talep inanฤฑlmaz arttฤฑ. Riskli ortamlarda da yapฤฑ tasarruf sandฤฑklarฤฑ korumacฤฑ bir sistem olduฤu iรงin vatandaลฤฑn zarar etme ihtimali yok. Yapฤฑ tasarruflarฤฑ sandฤฑฤฤฑ uygulamasฤฑnda, diฤer รผlkelerde genellikle ลube aฤฤฑ yaygฤฑn yerli bankalarla ortaklฤฑk kurulmuล. Bankalarฤฑn ลube aฤฤฑndan yararlanฤฑlฤฑyor, BES gibi ลubeden satฤฑล olabiliyor. Bรถylelikle maliyetler dรผลรผk, masraflar kฤฑsฤฑlmฤฑล oluyor.”
“TรRKฤฐYE’YE UYGUN BฤฐR MODEL”
Bankacฤฑlฤฑk yetkilileri de dรผnyada konut edinmede yaygฤฑn olarak Avrupa tipi ve mortgageye dayalฤฑ ABD modelinin kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ederek, ABD tipi modelde, konut sahibi olmak iรงin yรผzde 20-25 รถz kaynak ve yรผzde 75-80 banka kredisi kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ, bunlarฤฑn sermaye piyasalarฤฑnda toparlanฤฑp menkulleลtirilerek satฤฑlabildiฤini sรถyledi.
Yetkililer, bu durumun bankalara รงok bรผyรผk kaldฤฑraรง imkanฤฑ verdiฤini, inลaat ve birรงok sektรถrรผ canlandฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak aลฤฑrฤฑya kaรงฤฑnฤฑlmasฤฑ nedeniyle subprime mortgage krizinin รงฤฑktฤฑฤฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
Yastฤฑk altฤฑndaki mevduatฤฑn bankalarda deฤerlendirilmesini hedefleyen Avrupa modeli ile ilgili olarak da yetkililer, “Bankada tuttuฤu mevduata bir sรผre sonra belli bir katkฤฑ saฤlanarak kiลinin, evini belli teลviklerle almasฤฑna destek olunuyor. ฤฐรงerideki birikimlerin, mevduatฤฑn bankalara akmasฤฑ, orada birikmesini temin eden bir sistem olmasฤฑ nedeniyle daha iyi, Tรผrkiyeโye de uygun bir model.” bilgilerini verdi.
