ABD merkezli Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitรผsรผ (IEEFA), Tรผrkiye’nin yeni linyit yatฤฑrฤฑmฤฑ planlarฤฑ ile enerji politikasฤฑ sebebiyle bรผyรผk ekonomik risklerle karลฤฑlaลabileceฤi uyarฤฑsฤฑ yaptฤฑ.
IEEFA’nฤฑn gรผncel raporuna gรถre, Tรผrkiye’nin โyenilenebilir enerjiyi hafife alarak rekabetรงiliฤe zarar vermesiโ nedeniyle, elektrik fiyatlarฤฑ yรผzde 19 โ 29 aralฤฑฤฤฑnda yรผkselebilir. Tรผrkiye’nin bu stratejisi ile, enerji piyasalarฤฑndaki temerrรผt riski ve atฤฑl durumda kalacak olan varlฤฑklarฤฑn da artmasฤฑ riski ortaya รงฤฑkabilir.
DHA’nฤฑn haberine gรถre, IEEFA’nฤฑn โEnerjide Yol Ayrฤฑmฤฑโ baลlฤฑklฤฑ raporunda, Tรผrkiye hรผkรผmeti tarafฤฑndan izlenen linyit yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ artฤฑrma planฤฑnฤฑn, kamu teลviklerinin maliyetini โ1.1 milyar dolar ile 2 milyar dolar arasฤฑndaโ yรผkseltebileceฤi, bu artฤฑลฤฑn da elektrik fiyatlarฤฑna yansฤฑyabileceฤi belirtildi.
IEEFA’nฤฑn analizine gรถre, yenilenebilirlere yapฤฑlacak yatฤฑrฤฑmlara kฤฑyasla, kรถmรผr ekonomik olarak uygun olmayan ve mali aรงฤฑdan gรผvenli olmayan bir seรงenek. Ancak rapora gรถre, Tรผrkiye mevcut politikalarฤฑ ile ‘enerjideki dรถnรผลรผm fฤฑrsatฤฑnฤฑ kaรงฤฑrabilir’.
Rapor hakkฤฑnda aรงฤฑklama yapan IEEFA Danฤฑลmanฤฑ, Ekonomist Pelin Yenigรผn Dilek, โTรผrkiye bir yol ayrฤฑmฤฑnda. Ya eski fosil yakฤฑtlara dayalฤฑ ekonomiye yatฤฑrฤฑm yapacak, ya da yeni teknolojilere yรถnelecekโ dedi. IEEFA Kaynak Planlama Yรถneticisi ve raporun yazarlarฤฑndan David Schlissel ise, โBu kolay bir tercih. Yollardan biri kรถmรผr odaklฤฑ Dรผnya’nฤฑn terk ettiฤi bir teknoloji anlamฤฑna gelirken, diฤer patika ise gรผcรผnรผ yenilenebilirden alan daha sรผrdรผrรผlebilir bir ekonomi demekโ diye vurguladฤฑ.
Rapora gรถre, Tรผrkiye kamuoyunda, daha iyi bir enerji gรผvenliฤi ve enerji รงeลitliฤini arttฤฑrma konusunda โgรผรงlรผ bir fikir birliฤiโ bulunmasฤฑna raฤmen, bu hedeflere nasฤฑl ulaลฤฑlacaฤฤฑ konusu ise belirsizliฤini koruyor. Raporda, Tรผrkiye’nin gรผneล ve rรผzgar potansiyeli ile enerji verimliliฤi konusunda atฤฑlabilecek olan adฤฑmlarฤฑn, ekonomik olarak kรถmรผrlรผ termik santrallere gรถre รงok daha ‘verimli ve avantajlฤฑ’ รงรถzรผmler sunduฤu ifade edildi.
Pelin Yenigรผn Dilek, โYenilenebilir enerji kaynaklarฤฑ, bulunduklarฤฑ ekonomiye sadece bir enerji รงรถzรผmรผnden daha fazlasฤฑnฤฑ sunuyor. ฤฐnovasyonun artmasฤฑyla, yenilenebilir enerji diฤer sektรถrleri de olumlu etkiliyor. รzellikle, geniล istihdam olanaklarฤฑnฤฑn oluลmasฤฑnฤฑ saฤlฤฑyorโ diye aรงฤฑkladฤฑ. Ancak rapora gรถre, eฤer Tรผrkiye โkรถmรผre baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ artฤฑracakโ bir yol izlerse, dรผnyada ve geliลmekte olan diฤer รถnemli ekonomilerdeki daha bรผyรผk enerji dรถnรผลรผmรผne karลฤฑ โkaybedeceฤi bir mรผcadeleninโ iรงine girmiล olacak. Ayrฤฑca, enerji piyasalarฤฑnda son yฤฑllarda rekabetรงiliฤi arttฤฑrmaya yรถnelik’ atฤฑlan adฤฑmlardan ‘geri dรถnรผlmรผล’ olacak. Raporda, โYeni linyit santrallerinin sisteme hฤฑzla giriลi, enerji talebinin yavaล ve azalmakta olduฤu bir dรถnemde, bu santrallerin maliyetinin yรผksek olmasฤฑna neden olur ve zarar verir. Bu ek kapasiteye gerek olmasa da, tรผketiciler ve ลirketler bunun maliyetini รผstlenmek zorunda bฤฑrakacakโ diye vurgulandฤฑ.
IEEFA’nฤฑn tespitlerine gรถre, olasฤฑ temerrรผtler ve atฤฑl duruma dรผลmรผล varlฤฑklar ise, โTรผrkiye bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผne zarar verecekโ.
