Facebookโtaki รถlรผ รผye sayฤฑsฤฑ her geรงen gรผn hฤฑzla artฤฑyor. 2012โde, yani Facebook kurulduktan sekiz yฤฑl sonra 30 milyon รผyesi รถlmรผลtรผ.
Bazฤฑ tahminlere gรถre gรผnde 8 bin รผye รถlรผyor. Bir anlamda Facebook hฤฑzla dijital bir mezarlฤฑฤa dรถnรผลรผyor.
Bazฤฑ Facebook profillerinde o kiลinin รถldรผฤรผ duyurularak sayfasฤฑ bir tรผr โhatฤฑra sayfasฤฑnaโ dรถnรผลtรผrรผlรผyor.
Bรถylece onlar iรงin doฤum gรผnรผ hatฤฑrlatmalarฤฑ gibi ลeylere son verilmiล oluyor. Ama bu iลlem รถlen herkesin sayfasฤฑ iรงin yapฤฑlmฤฑyor.
Bazฤฑlarฤฑnฤฑn yakฤฑnlarฤฑ, onlarฤฑn ismiyle dรผzenli paylaลฤฑmlarda bulunmaya, dijital kimlikler yaลatฤฑlmaya devam ediyor.
Sosyal medya yaลanan anฤฑn gรผcรผnรผ, o anda insanlarla ve dรผnyayla baฤlantฤฑ halinde olmanฤฑn รถnemini รถฤretti.
ลimdi de belki bรผtรผn bunlarฤฑn ardฤฑndan, geride bฤฑrakacaฤฤฑmฤฑz miras konusunda dรผลรผnmenin zamanฤฑ geldi.
Eskiden รถnemli insanlar bรถyle miraslar bฤฑrakฤฑrdฤฑ. Dijital teknoloji bunu deฤiลtirdi.
Araลtฤฑrmalar bugรผn insanlarฤฑn otobiyografilerini yazmak iรงin haftada 12 saat harcadฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor.
Dijital ruh
Sosyal medyada bฤฑraktฤฑฤฤฑmฤฑz izler bir anlamda bizim dijital ruhumuzu oluลturuyor ve รถldรผฤรผmรผzde bu ruh var olmaya devam ediyor.
Son yฤฑllarda birรงok teknoloji ลirketi bu dijital ruh olgusu รผzerinde duruyor.
2014โte kurulan Eterni.me, siz รถldรผkten sonra yaลamaya devam edecek dijital kimliฤinizi sizin adฤฑnฤฑza oluลturma vaadinde bulunuyor.
Bu tรผr programlar baลarฤฑlฤฑ olursa, insanlarฤฑn รถlmeden รถnce bฤฑrakacaklarฤฑ mesajlar, zeki dijital kimlikler sayesinde zamanฤฑ geldiฤinde geride kalanlara aktarฤฑlabilecek.
Martine Rothblattโฤฑn fikir babasฤฑ olduฤu Bina 48 adlฤฑ robot ise konuลma ve anฤฑlarฤฑ iรงeren bir veri tabanฤฑna sahip.
Bu yolla, รถlen kiลilerin kimliฤine bรผrรผnen robotlarฤฑn, onlarฤฑn klonlarฤฑ olarak herhangi bir olayda onlar gibi dรผลรผnรผp tepki vererek o kiลiliklerin daimi olmasฤฑ hedefleniyor.
Peki sevdiklerimizin bu ลekilde dijital olarak yaลamaya devam etmesi bizim yas tutmamฤฑzฤฑ nasฤฑl etkileyebilir?
Yasฤฑn evreleri
Yas konusundaki en รถnemli eserlerden biri, Elisabeth Kubler-Rossโun 1969โda yazdฤฑฤฤฑ On Death and Dying (รlรผm ve รlme รzerine) adlฤฑ kitabฤฑdฤฑr.
Burada, yasฤฑn beล evresinden sรถz edilir: ฤฐnkรขr, รถfke, pazarlฤฑk/ keลke, depresyon ve kabullenme.
Bugรผn ise uzmanlar kitabฤฑn ana fikrini, yani yasฤฑn olmasฤฑ gereken biรงimini, รถlenden ayrฤฑlmayฤฑ bilip hayata devam etmek gerektiฤi sonucunu รงฤฑkarma ลeklindeki algฤฑyฤฑ eleลtiriyor.
Bugรผn ise bazฤฑlarฤฑ, yas tutanlara, sevdiklerinin farklฤฑ bir biรงimde onlarla olmaya devam edeceฤini sรถyleyerek yardฤฑmcฤฑ olmaya รงalฤฑลฤฑyor.
Yas sรผreci bir noktada hala hayata devam etmeyi, yani bir anlamda unutmayฤฑ gerektiriyor. Sevdiklerimizin bir zamanlar var olduฤunu, ama artฤฑk bizimle olmadฤฑklarฤฑnฤฑ hatฤฑrlamayฤฑ.
Dijital รงaฤda unutmak?
Ama dijital veriler unutmamฤฑza izin vermiyor. Dijital teknoloji ise รถlenleri hatฤฑrlamaya zorluyor bizi.
Geรงmiลte รถlenleri hatฤฑrlamanฤฑn fiziksel bir boyutu vardฤฑ. Mezarlฤฑฤa ya da ibadet yerine gitmeyi gerektiriyordu.
Ya da bir kutuya koyup kaldฤฑrdฤฑฤฤฑmฤฑz fotoฤraflarฤฑ, eลyayฤฑ รงฤฑkarฤฑp bakmamฤฑzฤฑ. Yani geรงmiลi dรผลรผnmek iรงin yaลadฤฑฤฤฑmฤฑz andan kopmayฤฑ.
Facebookโta ise her yer ve her an ลimdi gibi yaลanฤฑyor. Bir anlamda, รถlmรผล รผyelerle birlikte yaลama devam ediyoruz. Bizim olduฤumuz gibi onlar da aynฤฑ mekรขndalar, ama aynฤฑ zamanda รถlรผler.
Fakat bugรผn iรงin รถlรผ veriler ya da dijital hayaletler sorununun henรผz bir รงรถzรผmรผ yok. Kim bilir, belki bir gรผn internetin hafฤฑzasฤฑ silikleลmeye baลlar.
