Borsa ฤฐstanbul Genel Mรผdรผrรผ Dinรง, Nasdaq ile yapฤฑlan iลbirliฤi neticesinde geliลtirilen BISTECH hakkฤฑnda bilgiler verdi. Dinรง, 30 Kasฤฑm Pazartesi’nden itibaren iki seans uygulamasฤฑnฤฑn terk edilerek tek seans uygulamasฤฑna geรงileceฤini, ilerleyen dรถnemlerde ise seans sรผrelerinin daha da uzatฤฑlabileceฤini sรถyledi.
Borsa ฤฐstanbul, 22 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn sรผredir hisse senedi piyasasฤฑnda kullanฤฑlan emir iลlem sistemini, Nasdaq ile yapฤฑlan iลbirliฤi neticesinde geliลtirilen bir proje olan BISTECH ile deฤiลtiriyor.
Pazartesi gรผnรผ devreye alฤฑnacak yeni emir iลleme sistemi olan BISTECH, ilk etapta hisse senedi piyasalarฤฑnda, iลlem sisteminde ve takas sisteminde devreye alฤฑnacak. BISTECH piyasada emir iลlem hฤฑzฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑrken aynฤฑ zamanda birรงok yeniliฤi getirecek. ฤฐlk etapta hisse senedi piyasasฤฑndaki en รถnemli deฤiลikliklerden birisi ise 22 yฤฑldฤฑr devam eden iki seans uygulamasฤฑnฤฑn terk edilerek tek seans uygulamasฤฑna geรงilecek olmasฤฑ.
Konuya iliลkin aรงฤฑklamalarda bulunan Borsa ฤฐstanbul Genel Mรผdรผrรผ Tuncay Dinรง, BISTECH teknolojisiyle pazartesi gรผnรผ 300 kilometre hฤฑzla giden bir uรงaktan 3 bin kilometre hฤฑzla ile giden bir uรงaฤa geรงeceklerini belirterek, ilk gรผn ufak tefek bazฤฑ problemlerin yaลanabileceฤini ancak tรผm senaryolara hazฤฑrlฤฑklฤฑ olduklarฤฑnฤฑ ifade etti.
Dinรง, Borsa ฤฐstanbul’un, o zamanki adฤฑyla ฤฐMKB’nin 1993 senesinde devreye aldฤฑฤฤฑ sistemin pazartesi gรผnรผ deฤiลeceฤini belirterek, borsalarฤฑn sistemlerinin deฤiลtirilmesi uzun zamanlar aldฤฑฤฤฑnฤฑ ve kolay olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, bu nedenle bu gรผnleri kendileri iรงin tarihi gรผnler olduฤunu sรถyledi.
Bu deฤiลikliฤin nedenlerine deฤinen Dinรง, “2009 senesinde ฤฐstanbul iรงin ฤฐstanbul Finans Merkezi olma hikayesi baลlamฤฑลtฤฑ. O zaman ilan edilen hedefler รงerรงevesinde รงeลitli aksiyonlar alฤฑndฤฑ. Bunlardan biri Sermaye Piyasasฤฑ Kanunu’nun deฤiลmesiydi. Bu kanunun deฤiลmesiyle beraber Borsa ฤฐstanbul’un Tรผrkiye’nin yerel borsasฤฑ olmaktan รงฤฑkฤฑp global bir borsa olma hedefine doฤru adฤฑm adฤฑm ilerlemesi gerekiyordu” diye konuลtu.
Bugรผnkรผ sistemle geleceฤe ilerlemenin mรผmkรผn olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Dinรง, “Bunun iรงin gelecekte de bize hizmet edebilecek, global ihtiyaca cevap verebilecek bir sisteme ihtiyaรง vardฤฑ. Yapฤฑlan รงalฤฑลmalar ve anlaลmalar neticesinde biz bunu kendi teknolojimiz olarak BISTECH adฤฑyla Borsa ฤฐstanbul’a getirmeye karar verdik” dedi.
Dinรง, 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn Ocak ayฤฑnda baลlayan รงalฤฑลmalarฤฑn 30 Kasฤฑm pazartesi gรผnรผ ilk meyvesini vereceฤini belirterek, “Bunu pay piyasasฤฑnda devreye alacaฤฤฑz. Bunun yanฤฑnda Takasbank’ta da aynฤฑ sistem devreye alฤฑnacak. Arkasฤฑndan bunun ikinci fazฤฑnฤฑ inลallah borรงlanma araรงlarฤฑ, vadeli iลlemler ve opsiyon piyasasฤฑ ve kฤฑymetli taลlar ve madenler piyasasฤฑnda devreye alacaฤฤฑz” ifadelerini kullandฤฑ.
“ฤฐลlem bitirme sรผresi 100 mikrosaniyeye inecek”
Tuncay Dinรง, pek รงok borsada bir teknolojinin bir parรงasฤฑnฤฑn alฤฑnฤฑp adapte edildiฤini belirterek, “Biz รงok entegre bir sistemi buraya adapte etmeye karar verdik. Ve sadece pay piyasasฤฑ deฤil bรผtรผn piyasalar, artฤฑ takas, artฤฑ bunun yanฤฑnda bรผtรผn veri yayฤฑn, gรถzetim, risk gรถzetimi, hepsini iรงine alacak bir sistem oluลturmaya karar verdik. Bรถylece bizim aรงฤฑmฤฑzdan uygulama kolaylฤฑฤฤฑ olsun, ileride maliyetlerimizi azaltsฤฑn, ayrฤฑca รงok daha efektif, รงok daha hฤฑzlฤฑ iลleyecek bir sisteme sahip olalฤฑm istedik” ลeklinde konuลtu.
Pazartesi gรผnรผ sistem devreye alฤฑndฤฑฤฤฑnda, ลu andaki 1 milisaniyelik iลlem hฤฑzฤฑnฤฑn 10 katฤฑna รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ dile getiren Dinรง, iลlemi bitirme sรผresinin 100 mikrosaniyeye ineceฤi bilgisini verdi.
รnรผmรผzdeki aylarda yapฤฑlacak รงalฤฑลma ile bu sรผrenin 60 mikrosaniyeye ineceฤini vurgulayan Dinรง, “ลรถyle bir รถrnekle aรงฤฑklayalฤฑm; 300 kilometre hฤฑzla giden bir pervaneli uรงaฤฤฑ dรผลรผnรผn. Bundan 3 bin kilometre hฤฑzla giden bir jet motorlu sรผpersonik bir uรงaฤa geรงiyoruz. Ki bu da ลu demek, bizim dรผnyanฤฑn รถnde gelen borsalarฤฑyla, yani Londra Borsasฤฑ ile, Alman Borsasฤฑ ile, Amerika’daki borsalarla rekabet edecek, onlarla aynฤฑ seviyeye eriลmiล bir hฤฑzla iลlem gรถrecek duruma gelmiล olacaฤฤฑz” ifadelerini kullandฤฑ.
Dinรง, bu sistemin bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑya etkilerine iliลkin ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑ bizim aรงฤฑmฤฑzdan รถnemli. รรผnkรผ daha รงok bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn kurumsal yollarla gelmesini ama bireyselliฤin de burada yoฤun bir ลekilde sรผrmesini istiyoruz. Bu teknolojiler sermaye piyasalarฤฑnda demokratikleลmeye yol aรงฤฑyor. รรผnkรผ eskiden sermaye piyasalarฤฑna ulaลmak iรงin burada bir brokera, telefon baฤlantฤฑsฤฑna, bir takฤฑm aracฤฑlara ihtiyaรง duyuyordunuz. ลimdi geldiฤimiz teknoloji ile cep telefonunuzun tuลlarฤฑna basarak dรผnyanฤฑn her yerinde iลlem yapฤฑyorsunuz. Zaten bizim getirdiฤimiz teknolojinin en รถnemli noktalarฤฑndan biri de ลu; biz dรผnya standartlarฤฑnda bรผtรผn dรผnya ile aynฤฑ dili konuลan bir ortam yaratmฤฑล oluyoruz.”
Dinรง, bu sistemin borsanฤฑn tabana yayฤฑlmasฤฑna saฤlayacaฤฤฑ katkฤฑya dair, “Eฤer siz borsada bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn beklediฤi ลeyi saฤlayabiliyorsanฤฑz o zaman bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑ buraya geliyor. Bunlardan biri doฤru fiyatฤฑn oluลumudur. Daha รงok yurt dฤฑลฤฑndan da buraya mรผลteri getirir, derinliฤin daha fazla olduฤu bir piyasa yaratฤฑrsanฤฑz daha doฤru fiyat oluลumuna aracฤฑlฤฑk ediyorsunuz. ฤฐkincisi de sistemlerinizi yenilediฤinizde, yatฤฑrฤฑmcฤฑ gรผvenini artฤฑrฤฑyorsunuz. Bu da bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑnฤฑn gelmesini saฤlayacak olan bir faktรถr” deฤerlendirmesinde bulundu.
Dinรง, “Siz dรผnyanฤฑn en iyi teknolojisini kurmuล olsanฤฑz bile idari aรงฤฑdan, vergi aรงฤฑsฤฑndan ve diฤer aรงฤฑlardan yapmanฤฑz gerekenleri yapmaz, o teknolojiyi bunlarla desteklemezseniz o zaman o etkiyi zaten gรถremezsiniz. Biz ลimdi aslฤฑnda birinci adฤฑmฤฑ atmฤฑล oluyoruz. Biz teknolojimizi buna uygun hale getiriyoruz. ลimdi diฤer kurumlarla beraber รถnรผmรผzdeki gรผnlerde inลallah diฤer รงalฤฑลmalar yapฤฑlฤฑr ve buradaki cazibe artฤฑrฤฑlฤฑrsa bunun etkisinin รงok daha fazla olacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz” dedi.
“Bu sadece Borsa ฤฐstanbul’un deฤil tรผm sermaye piyasasฤฑnฤฑn projesi”
Bu projenin sadece Borsa ฤฐstanbul’un deฤil bรผtรผn sermaye piyasasฤฑnฤฑn projesi olduฤunu belirten Dinรง, Sermaye Piyasasฤฑ Kurulu’ndan (SPK) aracฤฑ kurumlara ve Tรผrkiye Sermaye Piyasalarฤฑ Birliฤi’ne (TSPB) kadar projenin yรผrรผtรผlmesinde aktif gรถrev aldฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Bรผtรผn iล ortaklarฤฑna emeklerinden dolayฤฑ teลekkรผr eden Dinรง, “Projede bizden Borsa ฤฐstanbul ve Takasbank’tan yaklaลฤฑk 100 kiลi, Nasdaq tarafฤฑndan 200 kiลi, aracฤฑ kurumlar ve destek veren kuruluลlardan yaklaลฤฑk 200 kiลi olmak รผzere 500 kiลi gรถrev aldฤฑ” dedi.
Borsa ฤฐstanbul’da ลu anda teknoloji alanฤฑnda รงok รถnemli bir รงalฤฑลma yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Dinรง, “Borsa teknolojisi, biraz da NASA teknolojisine benzetilir. 90’larda Brรผksel Borsasฤฑ, Amsterdam Borsasฤฑ vardฤฑ. Bu borsalar bugรผn yok, รงรผnkรผ kendi yazฤฑlฤฑmlarฤฑna sahip deฤillerdi. Eฤer kendi yazฤฑlฤฑmฤฑnฤฑza sahip deฤilseniz yaลama ลansฤฑnฤฑz yok” diye konuลtu.
“Nasฤฑl bir milli uรงak, milli otomobil projesi varsa aynฤฑ ลekilde bizim de milli borsa projemiz var” diyen Dinรง, bir sonraki aลamanฤฑn burada finans teknolojisi alanฤฑnda รผretilen รผrรผnlerin dรผnyaya pazarlanmasฤฑ olacaฤฤฑna iลaret etti.
Teknolojiye odaklanacaklarฤฑnฤฑ anlatan Dinรง, “ฤฐstanbul Teknik รniversitesi (ฤฐTร) ile Teknoloji Aล isimli bir ลirket kurduk. Burada yeni teknoloji รผrรผnleri รงฤฑkarmak istiyoruz. Boฤaziรงi รniversitesi ile Finans Teknopark’ฤฑn kuruluล รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑ yรผrรผtรผyoruz. Buraya da finans yazฤฑlฤฑmฤฑ alanฤฑnda uzmanlaลmฤฑล firmalarฤฑ รงaฤฤฑrฤฑyoruz. Bir kฤฑsmฤฑ baลvurularฤฑnฤฑ yaptฤฑ, kabul ettik. Hatta burada yer almak iรงin ฤฐngiltere’den bir firma da baลvurdu” dedi.
Finans teknolojisi alanฤฑnda Borsa ฤฐstanbul’un merkezde yer aldฤฑฤฤฑ, bรผtรผn sermaye piyasalarฤฑna รถncรผlรผk eden bir ekosistem oluลturmak istediklerini belirten Dinรง, bunun da bรผtรผn dรผnya ile rekabet edecek, global ihtiyaca cevap verebilecek ve kรผresel yatฤฑrฤฑmcฤฑyฤฑ buraya รงekebilecek ลekilde yapฤฑlanacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
“Kaynak kodlarฤฑ ve haklarฤฑ bize ait olan BISTECH milli projemizdir”
Nasdaq ile yapฤฑlan iล birliฤi konusunda yapฤฑlan eleลtirilerle ilgili konuลan Dinรง, eleลtiren kiลilerin konunun detayฤฑna indiklerinde kendilerine hak verdiklerini belirterek, “Nasdaq da bir รงok รผrรผnรผ kendisi รผretmiyor tamamen. รrneฤin ฤฐsveรงli firma olan OMX daha iyi รผrettiฤi iรงin o firmayฤฑ satฤฑn almฤฑล. Ayrฤฑca baลka bir kฤฑsmฤฑnฤฑ da Avusturya’dan almฤฑล. Londra Borsasฤฑ da aynฤฑ” dedi.
Burada รถnemli olanฤฑn kaynak kodlarฤฑnฤฑ almak olduฤunu aktaran Dinรง, “Tรผrkiye fรผze sistemi alฤฑrken ne dedi? ‘Kaynak kodlarฤฑ ile alacaฤฤฑz’ dedi. Biz de bu ortaklฤฑฤฤฑ yaparken ‘Kim kaynak kodlarฤฑnฤฑ verirse onunla รงalฤฑลacaฤฤฑz’ dedik. Nasdaq bunu kabul etti ve altฤฑna imzasฤฑnฤฑ attฤฑ. Kaynak kodlarฤฑn yanฤฑnda aynฤฑ zamanda satฤฑล hakkฤฑnฤฑ da bize verdi. Bu kaynak kodlarฤฑ ile birlikte sistemi istediฤimiz ลekilde geliลtirip istediฤimiz ลekilde pazarlama ve 24 รผlkeye satma hakkฤฑna da sahibiz. Bu anlamda BISTECH milli bir projedir” diye konuลtu.
Dinรง, Nasdaq ortaklฤฑฤฤฑ ile ilgili olarak “Nasdaq OMX bizim yรผzde 5 ortaฤฤฑmฤฑz. Bu bizim iรงin รถnemli. Nasdaq bizim ortaฤฤฑmฤฑz dediฤimizde uluslararasฤฑ alanda daha farklฤฑ bir yaklaลฤฑm gรถrรผyoruz. Nasdaq ile iลbirliฤini halen sรผrdรผrรผyoruz ve daha da geliลtirmeyi dรผลรผnรผyoruz” ลeklinde konuลtu.
Tek seans uygulamasฤฑ pazartesi gรผnรผ baลlฤฑyor
Pazartesi gรผnรผnden itibaren borsada tek seans uygulamasฤฑna geรงileceฤini aktaran Dinรง, รถฤlen 1 saat sรผrekli mรผzayede iลlemlerine ara verileceฤi, bu arada da tek fiyattan emir toplamanฤฑn gerรงekleลtirileceฤini ifade etti.
Sisteme ilk geรงiลte, bir takฤฑm problemler yaลanabileceฤini, buna herkesin hazฤฑr olmasฤฑ gerektiฤini dile getiren Dinรง “Bu gayet doฤal, sonuรงta รงok bรผyรผk bir sistem deฤiลimi yapฤฑyorsunuz. Bizim ekiplerimizin hepsi iลin baลฤฑnda ayrฤฑca Nasdaq ekipleri de bizimle birlikte tam teyakkuzda olacak. Olabilecek ufak tefek aksaklฤฑklarda kimse ‘sรผper bir sisteme geรงiyorduk hani ne oldu’ diye dรผลรผnmesin. รok yeni bir sisteme geรงiyoruz, bizim aรงฤฑmฤฑzdan da ilk gรผn acemilik olacak, ama ilerleyen zamanlarda bu sistemin meyvelerini daha iyi alฤฑyor olacaฤฤฑz” dedi.
Deฤiลimin kapฤฑsฤฑnฤฑn pazartesi gรผnรผ aรงฤฑlacaฤฤฑnฤฑ, bundan sonrasฤฑnฤฑn da adฤฑm adฤฑm geleceฤini ifade eden Dinรง, bu akลam itibarฤฑyla taลฤฑma iลlemlerinin baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, pazartesi gรผnรผ de sistemi aรงmak iรงin anahtarฤฑ รงevireceklerini kaydetti.
“Halka arz ve stratejik ortaklฤฑk iรงin bize verilen sรผrenin uzatฤฑlmasฤฑnฤฑ bekliyoruz”
Dinรง, halka arz ve stratejik ortaklฤฑk gibi iki yรถnlรผ รงalฤฑลmalarฤฑnฤฑn da devam ettiฤini, 7 Aralฤฑk’ta EBRD ile yรผzde 10 pay devri sรผrecinin tamamlanacaฤฤฑnฤฑ belirtti.
Stratejik ortaklara pay satฤฑลฤฑna dair kendilerine yasa ile verilen sรผrenin 31 Aralฤฑk’ta dolacaฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Dinรง, “รnce onun uzatฤฑlmasฤฑ lazฤฑm. O yapฤฑldฤฑฤฤฑnda รถnรผmรผzรผ daha net gรถrรผyor olacaฤฤฑz” dedi.
Piyasa oyuncularฤฑnฤฑn bazฤฑ รผrรผnlerin รผcretli hale getirilmesini eleลtirmesi ile ilgili olarak Dinรง, “Biz dรผnyadaki รถrneklere bakฤฑyoruz ve bunlarฤฑ baz alฤฑyoruz. รรผnkรผ biz artฤฑk global bir oyuncuyuz diyoruz. Ayrฤฑca bunun bizim bรผtรงemize de olumlu yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyebilirim. 2015’te bรผtรงemizin รผzerindeyiz. Finansallarฤฑmฤฑz รงok iyi gidiyor” ifadelerini kullandฤฑ.
Dinรง, yeni sistemin ve teknolojik altyapฤฑnฤฑn tรผm รผlke iรงin hayฤฑrlฤฑ olmasฤฑnฤฑ temenni ederek, “Global borsa olmaya รงalฤฑลฤฑyoruz. Bu borsa รผlkemize ait bir varlฤฑk. Bรถyle entegre, full bir geรงiลin baลka bir borsada รถrneฤi yok. Borsamฤฑzฤฑn bรถyle bir รงalฤฑลma yapmasฤฑ ve baลarฤฑyla tamamlamasฤฑ dรผnyada da รถrnek olacak. Pazartesi gรผnรผ olabilecek ufak tefek problemlere deฤil zaman iรงinde alacaฤฤฑmฤฑz verime odaklanmamฤฑz gerektiฤini dรผลรผnรผyorum” dedi.
