Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Ahmet Davutoฤlu, Avrupa ฤฐnsan Haklarฤฑ Mahkemesi’nin (AฤฐHM) Tรผrkiye’nin 1974 Kฤฑbrฤฑs harekatฤฑ kapsamฤฑnda 90 milyon euroluk tazminat รถdemesi yolundaki kararฤฑnฤฑ “baฤlayฤฑcฤฑ” gรถrmediklerini ve tazminat tutarฤฑnฤฑ รถdemeyeceklerini sรถyledi.
Davutoฤlu, Liberya dฤฑลiลleri bakanฤฑ ile dรผzenlediฤi ortak basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda, bir soru รผzerine, Tรผrkiye’nin Avrupa Konseyi’nin bir รผyesi olarak AฤฐHM kararlarฤฑna saygฤฑ gรถsterdiฤini belirtirken dรผnkรผ karar ile ilgili olarak “Ancak dรผnkรผ kararฤฑn hukuk aรงฤฑsฤฑndan ve AฤฐHM yetkileri baฤlamฤฑnda ciddi bazฤฑ รงeliลkileri bรผnyesinde barฤฑndฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylememiz gerekir. Bu yรถnรผyle bizim aรงฤฑmฤฑzdan รถdeme baฤlamฤฑnda bir baฤlayฤฑcฤฑlฤฑk veya bizim รถdememizi gerektiren bir durum olduฤu kanaatinde deฤiliz” dedi.
Avrupa ฤฐnsan Haklarฤฑ Mahkemesi, 1974 Kฤฑbrฤฑs harekatฤฑ sฤฑrasฤฑnda kaybolan Rumlar ve yerlerinden edilmiล kiลilerin mรผlkiyet haklarฤฑnฤฑn telafisi amacฤฑyla Tรผrkiye’yi 90 milyon euro tazminat รถdemeye mahkum etti.
Davutoฤlu basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda sรถzkonusu tazminatฤฑn neden รถdenmeyeceฤinin gerekรงelerini de anlattฤฑ. “Biz AฤฐHM’nin taraflardan biri olarak gรถrdรผฤรผ devleti hukuken tanฤฑmฤฑyoruz. Tanฤฑmadฤฑฤฤฑmฤฑz bir devletle ilgili herhangi bir mahkeme dรถnรผp de baฤlayฤฑcฤฑ bir karar empoze edemez” diyen Davutoฤlu ลรถyle konuลtu:
“Kayฤฑp ลahฤฑslarla ilgili olarak da yapฤฑlan teknik รงalฤฑลmalar sรผrerken bunun รผzerinde bir hรผkรผm verme yoluna gitmiลtir. Bu da doฤru deฤil. Adalet gereฤi eฤer bir siyasal sorun, ki Tรผrkiye’nin garantรถrlรผk hakkฤฑnฤฑ uluslararasฤฑ bir anlaลmaya dayanarak kullandฤฑฤฤฑ garantรถr hakkฤฑnฤฑn sonucu olan bir mรผdahalede eฤer bir karar verecekseniz kayฤฑp ลahฤฑslarฤฑn tรผmรผyle ilgili, kayฤฑp olan Kuzey Kฤฑbrฤฑs Tรผrkleri ile ilgili de o zaman bir karar verilmesi ve aynฤฑ kriterlerin onlara da uygulanmasฤฑ beklenir.”
AฤฐHM 1994’te baลvurusu yapฤฑlan sรถzkonusu davayla ilgili kararฤฑnฤฑ 2001’de aรงฤฑklayarak Rumlarฤฑn tezlerinin รงoฤunu haklฤฑ bulmuล, kararฤฑn tazminata iliลkin bรถlรผmรผnรผ ileri bir tarihe ertelemiลti. Tazminat kararฤฑnฤฑ dรผn aรงฤฑklayan mahkeme, Tรผrkiye’nin harekat sฤฑrasฤฑnda kaybolanlarฤฑn yakฤฑnlarฤฑna รถdenmek รผzere 30 milyon euro, Karpaz yarฤฑmadasฤฑndaki Rumlarฤฑn zararฤฑnฤฑn karลฤฑlฤฑฤฤฑ olarak da 60 milyon euro รถdemesine hรผkmetti.
Davutoฤlu, “Dolayฤฑsฤฑyla bu anlamda biz kararฤฑ dayandฤฑฤฤฑ mesnet, uygulanan yรถntem ve devletler arasฤฑ hukuk baฤlamฤฑnda Tรผrkiye’nin tanฤฑmadฤฑฤฤฑ bir devleti muhatap almasฤฑ noktasฤฑnda kesinlikle baฤlayฤฑcฤฑ da gรถrmรผyoruz, bu รถdemeyi de yapmayฤฑ gerekli gรถrmรผyoruz” diyerek Tรผrkiye’nin tazminatฤฑ รถdemeyeceฤini net bir ลekilde ifade etti.
Davutoฤlu, adadaki barฤฑล gรถrรผลmelerinin yeniden baลlamasฤฑ iรงin Tรผrkiye’nin ve ilgili taraflarฤฑn รงok yoฤun รงaba sarfettiฤini hatฤฑrlattฤฑ ve bu gรถrรผลmeler devam ederken bรถyle bir kararฤฑn alฤฑnmasฤฑnฤฑ ve bunun olasฤฑ sonuรงlarฤฑna deฤerlendirdi:
“Bรถyle bir zemin etrafฤฑnda bir gรถrรผลme trafiฤi baลlamฤฑลken, Tรผrkiye’yi sanki Kฤฑbrฤฑs sorunun sorumlu tek tarafฤฑymฤฑล gibi ilan eden bir mahkeme kararฤฑnฤฑn iyi niyetli olduฤuna da inanmฤฑyoruz, objektif olduฤuna da inanmฤฑyoruz. Kapsamlฤฑ รงรถzรผm sรผrecine de en bรผyรผk darbeyi vurduฤuna inanฤฑyoruz.”
Biden’in Kฤฑbrฤฑs ziyareti
Adadaki taraflar aylar sรผren mรผzakerelerin ardฤฑndan geรงen sonbaharda bir ortak bildiri yayฤฑnlayarak kapsamlฤฑ barฤฑล iรงin mรผzakerelere yeniden baลlamฤฑลtฤฑ. Adadaki taraflarฤฑn baลmรผzakerecileri de bu baฤlamda ilk kez Atina ve Ankara’yฤฑ ziyaret etmiลti.
Davutoฤlu bu รงerรงevede ABD Baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑ Joe Biden’in 21-23 Mayฤฑs tarihlerinde Kฤฑbrฤฑs’a yapacaฤฤฑ ziyarete de bรผyรผk รถnem verdiklerini belirtti. Yaklaลฤฑk 50 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn bir sรผreden sonra adaya yeniden bir ABD baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑn gidecek olmasฤฑnฤฑn รถnemine dikkat รงeken Davutoฤlu, Biden’in bu ziyaret sฤฑrasฤฑnda kapalฤฑ Maraล bรถlgesi ile ilgili รถneriler getirmesine nasฤฑl bakฤฑlacaฤฤฑ sorularฤฑna ise net bir yanฤฑt vermedi, sadece, “Her konuyu Tรผrkiye ve KKTC aรงฤฑk yรผreklilikle konuลmaya hazฤฑrdฤฑr ancak Kฤฑbrฤฑs’ฤฑn รงรถzรผm parametreleri bellidir” dedi.
Biden’in ziyaret sฤฑrasฤฑnda 1974’ten bu yana kapalฤฑ olan Maraล bรถlgesi konusunda taraflara bazฤฑ รถnerilerde bulunabileceฤi iddia edilmiลti. Tรผrkiye ve KKTC, Maraล’ฤฑn aรงฤฑlmasฤฑ ya da buradaki Rum mallarฤฑ konusundaki adฤฑmlarฤฑn ancak kapsamlฤฑ barฤฑล mรผzakereleri รงerรงevesinde ele alฤฑnmasฤฑ gerektiฤini savunuyor.
