TCMB, bankalarฤฑn belirli limitlerin รผzerinde faiz oranlarฤฑyla kredi vermeleri ya da ticari kredilerde hedeflerin altฤฑnda kalmalarฤฑ halinde ceza olarak devlet tahvili satฤฑn almalarฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlan kurallarฤฑ kaldฤฑrarak yerel kredi kuruluลlarฤฑ ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan bรผyรผk tepki gรถren bir uygulamaya son verdi.
Merkez Bankasฤฑ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, dรผzenlemelerin “sadeleลtirilmesinin” bir parรงasฤฑ olarak ve ekonomideki dolarizasyonla mรผcadelesini gรผรงlendirmek amacฤฑyla kurallarฤฑ kaldฤฑrdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bloomberg’in haberine gรถre Hazine ve Maliye Bakanฤฑ Mehmet ลimลek eskiden Twitter olarak bilinen sosyal medya platformu X’te yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada “Amaรง krediye eriลimi kolaylaลtฤฑrmak ve liraya geรงiลi teลvik etmek” dedi. Bankalarฤฑn belirli ticari faaliyetler iรงin kredi hedeflerini tutturamamalarฤฑ halinde devlet tahvili satฤฑn almalarฤฑ gerekliliฤiyle birlikte bazฤฑ istisnalar devam ediyor.
Lira cinsinden tahviller aรงฤฑklamanฤฑn ardฤฑndan dรผลรผลe geรงerek 2 yฤฑl vadeli tahvilin getirisini 169 baz puana kadar yรผkselterek Cuma gรผnรผ %35,2’ye รงฤฑkardฤฑ. On yฤฑllฤฑk tahvillerin getirisi ise yaklaลฤฑk %30’a yรผkseldi. Bankacฤฑlฤฑk hisse senedi endeksi, ฤฐstanbul’da รถฤle saatlerinde %0,1’lik bir kayba geri dรถnmeden รถnce %2,1’e kadar yรผkseldi.
Dรผzenlemeler devlet borรงlarฤฑnฤฑn getirilerini yฤฑllarca yapay olarak baskฤฑlarken yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn ลiลirilmiล fiyatlardan tahvil almayฤฑ reddederek piyasadan รงฤฑkmasฤฑyla lira tahvil piyasasฤฑnฤฑ fiilen รถldรผrdรผ. Bankalar daha ucuz ticari krediler sunmaya ve mรผลterilerini dรถviz tutmaktan caydฤฑrmaya zorlandฤฑklarฤฑ iรงin piyasa oranlarฤฑ da รงarpฤฑklฤฑklarla karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑ.
Zorunlu tahvil alฤฑmlarฤฑ, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn ultra dรผลรผk faiz oranlarฤฑ tercihlerine uyan ve ardฤฑndan ortaya รงฤฑkan piyasa aksaklฤฑklarฤฑnฤฑ telafi etmek iรงin dรผzinelerce yeni dรผzenleme getiren Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn รถnceki yรถnetimi tarafฤฑndan getirilen kurallar bรผtรผnรผnรผn bir parรงasฤฑydฤฑ.
Politikanฤฑn tersine รงevrilmesi
Ancak Haziran ayฤฑnda atanan Baลkan Hafize Gaye Erkan yรถnetiminde Merkez Bankasฤฑ kurallarฤฑ basitleลtirme sรถzรผ verdi. Sonunda ana para politikasฤฑ aracฤฑ olarak manลet faiz oranฤฑnฤฑ geri getirmeyi umuyor, ancak yetkililer, piyasalarda ve 900 milyar dolarlฤฑk ekonomide ลoklardan kaรงฤฑnmak iรงin kademeli ve รถlรงรผlรผ olmasฤฑ gerektiฤini sรถyledikleri bir sรผreรงte sabฤฑrlฤฑ olmaya รงaฤฤฑrdฤฑlar.
Dubai merkezli East Capital International AB’de portfรถy yรถneticisi olan Emre Akรงakmak, “Baลlangฤฑรง noktasฤฑ o kadar zayฤฑftฤฑ ki, dรผzenleyici ortamฤฑ basitleลtirmek, parasal aktarฤฑm mekanizmasฤฑnฤฑ iyileลtirmek ve ekonomi iรงin รถnemli ters rรผzgarlar yaratmadan enflasyon beklentilerini aynฤฑ anda รงฤฑpalamak hiรงbir zaman kolay olmayacaktฤฑ” dedi ve sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:ย “Henรผz o noktada mฤฑyฤฑz? Muhtemelen deฤiliz. Ancak kรผresel bir yatฤฑrฤฑmcฤฑ aรงฤฑsฤฑndan takip edilmeye deฤer bir hikaye.”
Erkan’ฤฑn merkez bankasฤฑ Haziran ayฤฑndan bu yana beล toplantฤฑda gรถsterge faiz oranฤฑnฤฑ toplam 26,5 puan artฤฑrdฤฑ ve son olarak bu hafta borรงlanma maliyetlerini %35’e yรผkseltti. Ayrฤฑca daha fazla sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma รถnlemi sinyali verdi ve analistler nihai oranฤฑn en az %40 olacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn eski baลkan yardฤฑmcฤฑlarฤฑndan ฤฐbrahim Turhan Cuma gรผnkรผ hamleyi memnuniyetle karลฤฑladฤฑ. Turhan, X’te “Sฤฑrada sermaye piyasasฤฑnฤฑn normalleลmesi, lira getirilerinin piyasa koลullarฤฑna uygun hale gelmesi ve yurtdฤฑลฤฑnda lira piyasasฤฑnฤฑn canlanmasฤฑ var” diye yazdฤฑ.
Ancak yฤฑllar sรผren politika kargaลasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, birรงok yatฤฑrฤฑmcฤฑ temkinli davranmaya devam ediyor ve hala enflasyon oranฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 30 puan altฤฑnda olan faiz oranlarฤฑ da normalleลene kadar kenarda kalacaklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
MUFG’nin EM araลtฤฑrma mรผdรผrรผ Ehsan Khoman, “Umut verici olmakla birlikte, para politikasฤฑndaki normalleลme stratejisinin mevcut hฤฑzฤฑnฤฑn, merkez bankasฤฑ politika faizlerini fiyat istikrarฤฑnฤฑ yeniden destekleyecek bir eลiฤe getirene kadar รถnemli sermaye giriลlerini canlandฤฑrmada yetersiz kalacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz” dedi.
