Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) dรผnkรผ toplantฤฑsฤฑnda politika faizini 500 baz puan daha artฤฑrarak yรผzde 30 seviyesine รงekti. Karar รถncesi piyasa beklentileri oldukรงa geniล bir banda yayฤฑlmฤฑลtฤฑ. Bu durum para politikasฤฑnฤฑn benimsediฤi duruลun netlik kazanmamฤฑล olmasฤฑndan kaynaklanฤฑyordu. Dรผnkรผ karar, yolun bundan sonrasฤฑnda TCMBโnin daha agresif ve kararlฤฑ bir dezenflasyon politikasฤฑna geรงtiฤine dair beklentileri gรผรงlendirdi.
BBC’nin haberine gรถre faiz artฤฑลฤฑnฤฑn bรผyรผklรผฤรผ ve metindeki aรงฤฑklamalar ฤฑลฤฑฤฤฑnda edindiฤim izlenim faiz artฤฑลlarฤฑna bir miktar daha devam edileceฤi ve politika faizinin geldiฤi seviyelerde uzunca bir sรผre tutulacaฤฤฑ ลeklinde.
Geรงmiลe dรถnรผp baktฤฑฤฤฑmฤฑzda Mayฤฑs 2023 seรงimleri sonrasฤฑ para politikasฤฑnda iki kademeli bir dรผzeltme yaลadฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ sรถyleyebiliriz.
Para politikasฤฑnda birinci dรถnem: Haziran-Temmuz 2023
Birinci dรถnem, 3 Haziran’da ortodoks politikalara yakฤฑnlฤฑฤฤฑ ile bilinen Mehmet ลimลekโin Hazine ve Maliye Bakanlฤฑฤฤฑna geliลi ile baลladฤฑ. 9 Haziran’da Hafize Gaye Erkanโฤฑn TCMB Baลkanฤฑ olarak atanmasฤฑ ile devam edip 27 Temmuzโdaki enflasyon raporu toplantฤฑsฤฑna kadar devam etti.
Gรถreve baลlarken yรผzde 73 seviyesinde bir enflasyon ve yรผzde 8,5 seviyesinde bir politika faizini devralan yeni ekipten umutlar bรผyรผktรผ.
Kredibilitesi ciddi ลekilde erozyona uฤramฤฑล ve yeni bir sayfa aรงmaya niyetlenmiล bir merkez bankasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan ilk faiz kararฤฑ รถnemli bir sinyal deฤeri taลฤฑr. Bu nedenle ilk faiz artฤฑลฤฑnฤฑn bรผyรผklรผฤรผne dair beklentiler minimum 1000 baz puandan baลladฤฑ ve 2000 baz puana kadar geniล bir yelpazeye yayฤฑldฤฑ.
Gelgelelim ilk toplantฤฑsฤฑnda sadece 650 baz puanlฤฑk bir faiz artฤฑrฤฑmฤฑna giden Merkez Bankasฤฑ sonraki toplantฤฑda hฤฑzla vites kรผรงรผltรผp 250 baz puanlฤฑk bir faiz artฤฑลฤฑ ile yola devam etti. Bu sebeple, her ne kadar doฤru yolda atฤฑlmฤฑล รถnemli adฤฑmlar olsa da dรผลรผk dozda uygulanan ilacฤฑn son 1,5 yฤฑlฤฑn hasarฤฑna derman olamayacaฤฤฑ kฤฑsa sรผrede ortaya รงฤฑktฤฑ.
Geรงmiล dรถnemde kura yapฤฑlan yoฤun mรผdahale geri รงekildiฤi iรงin kurdaki deฤer kaybฤฑ daha da hฤฑzlandฤฑ ve yeni bir enflasyon dalgasฤฑ yarattฤฑ. Bunlarฤฑn รผzerine maaล ayarlamalarฤฑ, dolaylฤฑ vergiler ve akaryakฤฑt zamlarฤฑ eklenince ironik bir ลekilde faizler artarken yฤฑl sonu enflasyon beklentileri de yรผzde 70โlere ulaลtฤฑ.
Enflasyon gรถrรผnรผmรผndeki bu hฤฑzlฤฑ kรถtรผleลmeye karลฤฑlฤฑk Enflasyon Raporu toplantฤฑsฤฑnda โgerekli gรถrรผlรผrseโ ve โkademeliโ faiz artฤฑลlarฤฑna gidileceฤinin not edilmesi โelden gelen bu kadarโ mesajฤฑnฤฑ vererek ileriye yรถnelik faiz artฤฑลฤฑ beklentilerini รถnemli รถlรงรผde sฤฑnฤฑrladฤฑ.
Para politikasฤฑnda ikinci dรถnem: Aฤustos 2023 sonrasฤฑ
Piyasalarฤฑ faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn sรถneceฤine hazฤฑrlayan Enflasyon Raporu toplantฤฑsฤฑndan bir gรผn sonra Para Politikasฤฑ Kurulu’na (PPK) รผรง yeni รผye atandฤฑ. Cevdet Akรงay gibi piyasa ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlar nezdinde oldukรงa saygฤฑn bir yere sahip olan isimlerin de yer aldฤฑฤฤฑ yeni ekip ilk toplantฤฑsฤฑnda 750 baz puanlฤฑk โjumboโ faiz artฤฑลฤฑ ile piyasalarฤฑ selamladฤฑ.
Dรผn gelen 500 baz puanlฤฑk ilave faiz artฤฑลฤฑ ile politika faizi yรผzde 30โa yรผkselirken, metinde 2024 iรงin yฤฑllฤฑk enflasyon hedefi olan yรผzde 33โรผn tutturulmasฤฑ konusunda TCMBโnin โkararlฤฑ olduฤuโ ifadesi yer aldฤฑ.
Merkez Bankasฤฑ yฤฑl sonuna kadar bir faiz artฤฑลฤฑ daha yaparak politika faizini yรผzde 35โe รงekerse, koymuล olduฤu enflasyon beklentisi รผzerinden hesaplanan reel faiz pozitife geรงecektir.
Peki faizlerde bu seviye, enflasyondaki yรผkseliล trendini tersine รงevirmeye yeter mi?
Amerikan Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (Fed) iki gรผn รถnceki toplantฤฑsฤฑnda benzer bir soru baลkan Jerome Powellโa soruldu.
Powell, politika faizinde zirvenin nerede olduฤu ve hangi noktada faizlerin geldiฤi seviyenin yeterli olduฤuna ikna olacaklarฤฑ sorusuna aydฤฑnlatฤฑcฤฑ bir cevap verdi. Teknik bir hesaplama ile kesin bir rakam vermenin mรผmkรผn olmayacaฤฤฑna iลaret ederek โpolitikanฤฑn yeterince sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑcฤฑ olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ ancak gรถrerek anlarsฤฑnฤฑzโ dedi.
Bu cevap ลรผphesiz TCMB iรงin de geรงerli. Politika faizi 2024 iรงin telaffuz edilen resmi enflasyon beklentisinin รผzerine รงekildikten sonra bu seviyenin yeterli olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ beklenti yรถnetimindeki baลarฤฑ belirleyecektir.
Birikimli faiz artฤฑลlarฤฑ, yรผksek enflasyonun yarattฤฑฤฤฑ yoksullaลma ile birleลtiฤinde (ลayet faizlerde prematรผre bir indirim sรถz konusu olmazsa) talep enflasyonu รถnรผmรผzdeki altฤฑ ay iรงerisinde bรผyรผk รถlรงรผde sรถnebilir.
รte yandan, yรผksek enflasyonun yarattฤฑฤฤฑ yapฤฑลkanlฤฑฤฤฑ yenmek ancak ve ancak bu sรผreรงte sฤฑkฤฑ para politikasฤฑndan taviz vermeyecek ve ikinci bir โNaci Aฤbalโ vakasฤฑ yaลanmayacaฤฤฑna piyasalarฤฑ inandฤฑracak bir Merkez Bankasฤฑ ile mรผmkรผn olabilir.
Bu yolda yapฤฑlmasฤฑ gerekenler ise รถzetle ลunlarฤฑ:
Aฤustos itibarฤฑyla baลlayan ลahin duruลun devamฤฑ
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn enflasyon tahminlerinde kฤฑsa sรผre iรงinde sฤฑk revizyonlara gitmemesi (รรผnkรผ son รผรง ayda olduฤu gibi enflasyon tahmininin yรผzde 58โden yรผzde 65โe doฤru รงekilmesi Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn teknik kapasitesinin yetersiz olduฤu ya da kasฤฑtlฤฑ olarak ilk tahmininde enflasyonun olduฤundan dรผลรผk gรถsterildiฤi izlenimi yaratฤฑyor)
ฤฐletiลimin gรผรงlendirilerek daha ลeffaf bir yol haritasฤฑ sunulmasฤฑ ve hatalฤฑ yรถnlendirmelerden kaรงฤฑnฤฑlmasฤฑ (รrneฤin โkademeliโ faiz artฤฑลlarฤฑ dendikten sonra artฤฑล dozunun bir anda yรผkselmesi bir taraftan piyasa fiyatlamalarฤฑnda yanlฤฑล rehberliฤe sebep olurken, diฤer taraftan da Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn รงok da uzun soluklu plan yapamadฤฑฤฤฑ izlenimi veriyor)
