Uluslararasฤฑ kredi derecelendirme kuruluลu S&P Global, Avrupa รผlkelerinin savunma harcamalarฤฑna iliลkin kapsamlฤฑ bir rapor yayฤฑmladฤฑ ve kredi notu uyarฤฑsฤฑ yaptฤฑ. Raporda, Rusya-Ukrayna Savaลฤฑ’nฤฑn Avrupa’nฤฑn gรผvenlik aรงฤฑklarฤฑnฤฑ ortaya รงฤฑkardฤฑฤฤฑ ve NATO รผyesi รผlkelerin savunma harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrma ihtiyacฤฑna dikkat รงekildi. 2014 yฤฑlฤฑndan bu yana savunma harcamalarฤฑnฤฑ neredeyse iki katฤฑna รงฤฑkarmalarฤฑna raฤmen, Avrupa รผlkelerinin hala NATO’nun Gayri Safi Yurtiรงi Hasฤฑla’nฤฑn (GSYฤฐH) yรผzde 2’si olarak belirlediฤi hedefin altฤฑnda kaldฤฑฤฤฑ vurgulandฤฑ. Bu durumun kredi notu konusunda รผlkeleri olumsuz etkilemesi sรถz konusu.
Raporda, ABD’nin NATO’nun askeri bรผtรงesinin yaklaลฤฑk รผรงte ikisini finanse ettiฤi belirtilirken, Avrupa รผlkelerinin mali kฤฑsฤฑtlamalar nedeniyle savunma harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrma konusunda sฤฑnฤฑrlฤฑ bir kapasiteye sahip olduฤu ifade edildi. Bu durumun, รผlkeleri AB destekli tahviller gibi ortak finansman seรงeneklerini deฤerlendirmeye yรถnelttiฤi aktarฤฑldฤฑ. Ayrฤฑca, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn NATO รผyelerine savunma harcamalarฤฑnฤฑ GSYฤฐH’nin yรผzde 5’ine รงฤฑkarma รงaฤrฤฑsฤฑ da raporda hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
Kredi notu uyarฤฑsฤฑ ile birlikte savunma harcamalarฤฑna iliลkin 3 senaryo
Kredi notu uyarฤฑsฤฑyla birlikte S&P Global, NATO รผyesi Avrupa รผlkelerinin savunma harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrmasฤฑna yรถnelik รผรง farklฤฑ senaryoyu deฤerlendirdi:
- Yรผzde 2,67 Senaryosu:ย Savunma harcamalarฤฑnฤฑn mevcut seviyeden yรผzde 2,67’ye รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ.
- Yรผzde 3,3 Senaryosu:ย Savunma harcamalarฤฑnฤฑn ABD seviyesi olan yรผzde 3,3’e yรผkseltilmesi.
- Yรผzde 5 Senaryosu:ย Trump’ฤฑn รถnerdiฤi gibi savunma harcamalarฤฑnฤฑn GSYฤฐH’nin yรผzde 5’ine รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ.
Rapora gรถre, savunma harcamalarฤฑnฤฑn yฤฑllฤฑk 242 milyar dolardan 875 milyar dolara kadar artฤฑrฤฑlmasฤฑ รถngรถrรผlรผyor. Ancak, รถzellikle yรผzde 5’lik bir artฤฑลฤฑn, diฤer kamu harcamalarฤฑnda kesinti yapฤฑlmadan veya kredi notlarฤฑ รผzerinde baskฤฑ oluลmadan finanse edilmesinin zor olduฤu belirtildi.
Mali ve Siyasi Etkiler
Raporda, savunma harcamalarฤฑndaki artฤฑลฤฑn finanse edilmesi iรงin sosyal harcamalarda kesinti yapฤฑlmasฤฑ gerekebileceฤi ve bunun รถnemli siyasi sonuรงlar doฤurabileceฤi uyarฤฑsฤฑ yapฤฑldฤฑ. รzellikle yรผksek kamu borcu ve bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑyla mรผcadele eden birรงok Avrupa รผlkesi iรงin savunma harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrmanฤฑn ekonomik bรผyรผme, nรผfus artฤฑลฤฑ ve sosyal maliyetler arasฤฑnda denge kurmayฤฑ zorlaลtฤฑracaฤฤฑ ifade edildi.
Yรผzde 5’lik savunma harcamasฤฑ senaryosunda, 2025 yฤฑlฤฑnda bรผtรงe aรงฤฑklarฤฑnฤฑn Romanya’da yรผzde 9,5, Fransa’da yรผzde 8,9, ฤฐtalya’da yรผzde 7,1 ve ฤฐngiltere’de yรผzde 7’ye รงฤฑkabileceฤi รถngรถrรผldรผ. Bu durumun, รผlkelerin kredi notlarฤฑnฤฑ olumsuz etkileyebileceฤi vurgulandฤฑ.
Ortak Finansman Seรงenekleri
Raporda, savunma harcamalarฤฑnฤฑn artฤฑrฤฑlmasฤฑ iรงin ortak borรงlanmanฤฑn bir รงรถzรผm olabileceฤi belirtildi. Almanya gibi bazฤฑ รผlkeler bu fikre karลฤฑ รงฤฑksa da, Norveรง ve ฤฐngiltere gibi AB รผyesi olmayan รผlkeleri de kapsayan bir ortak finansman mekanizmasฤฑnฤฑn, kredi itibarฤฑnฤฑ gรผรงlendirebileceฤi ifade edildi. Ayrฤฑca, savunma harcamalarฤฑnฤฑn ekonomik bรผyรผmeyi doฤrudan teลvik etmesinin beklenmediฤi, รถzellikle AB รผlkelerinde bu harcamalarฤฑn mali รงarpan etkisinin dรผลรผk kaldฤฑฤฤฑ hatฤฑrlatฤฑldฤฑ.
Sonuรง
S&P Global’in raporu, Avrupa รผlkelerinin savunma harcamalarฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑrken karลฤฑlaลabileceฤi mali ve siyasi zorluklara dikkat รงekiyor. รzellikle yรผzde 5’lik bir artฤฑลฤฑn, kamu maliyesi รผzerinde ciddi bir baskฤฑ oluลturabileceฤi ve kredi notu noktasฤฑnda olumsuz etki yaratabileceฤi uyarฤฑsฤฑ yapฤฑlฤฑyor. Bu sรผreรงte, ortak finansman mekanizmalarฤฑnฤฑn devreye alฤฑnmasฤฑ, Avrupa’nฤฑn savunma ihtiyaรงlarฤฑnฤฑ karลฤฑlarken ekonomik dengeleri korumasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olabilir.
