Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarına ilişkin kapsamlı bir rapor yayımladı ve kredi notu uyarısı yaptı. Raporda, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın Avrupa’nın güvenlik açıklarını ortaya çıkardığı ve NATO üyesi ülkelerin savunma harcamalarını artırma ihtiyacına dikkat çekildi. 2014 yılından bu yana savunma harcamalarını neredeyse iki katına çıkarmalarına rağmen, Avrupa ülkelerinin hala NATO’nun Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYİH) yüzde 2’si olarak belirlediği hedefin altında kaldığı vurgulandı. Bu durumun kredi notu konusunda ülkeleri olumsuz etkilemesi söz konusu.
Raporda, ABD’nin NATO’nun askeri bütçesinin yaklaşık üçte ikisini finanse ettiği belirtilirken, Avrupa ülkelerinin mali kısıtlamalar nedeniyle savunma harcamalarını artırma konusunda sınırlı bir kapasiteye sahip olduğu ifade edildi. Bu durumun, ülkeleri AB destekli tahviller gibi ortak finansman seçeneklerini değerlendirmeye yönelttiği aktarıldı. Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO üyelerine savunma harcamalarını GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarma çağrısı da raporda hatırlatıldı.
Kredi notu uyarısı ile birlikte savunma harcamalarına ilişkin 3 senaryo
Kredi notu uyarısıyla birlikte S&P Global, NATO üyesi Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırmasına yönelik üç farklı senaryoyu değerlendirdi:
- Yüzde 2,67 Senaryosu: Savunma harcamalarının mevcut seviyeden yüzde 2,67’ye çıkarılması.
- Yüzde 3,3 Senaryosu: Savunma harcamalarının ABD seviyesi olan yüzde 3,3’e yükseltilmesi.
- Yüzde 5 Senaryosu: Trump’ın önerdiği gibi savunma harcamalarının GSYİH’nin yüzde 5’ine çıkarılması.
Rapora göre, savunma harcamalarının yıllık 242 milyar dolardan 875 milyar dolara kadar artırılması öngörülüyor. Ancak, özellikle yüzde 5’lik bir artışın, diğer kamu harcamalarında kesinti yapılmadan veya kredi notları üzerinde baskı oluşmadan finanse edilmesinin zor olduğu belirtildi.
Mali ve Siyasi Etkiler
Raporda, savunma harcamalarındaki artışın finanse edilmesi için sosyal harcamalarda kesinti yapılması gerekebileceği ve bunun önemli siyasi sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapıldı. Özellikle yüksek kamu borcu ve bütçe açığıyla mücadele eden birçok Avrupa ülkesi için savunma harcamalarını artırmanın ekonomik büyüme, nüfus artışı ve sosyal maliyetler arasında denge kurmayı zorlaştıracağı ifade edildi.
Yüzde 5’lik savunma harcaması senaryosunda, 2025 yılında bütçe açıklarının Romanya’da yüzde 9,5, Fransa’da yüzde 8,9, İtalya’da yüzde 7,1 ve İngiltere’de yüzde 7’ye çıkabileceği öngörüldü. Bu durumun, ülkelerin kredi notlarını olumsuz etkileyebileceği vurgulandı.
Ortak Finansman Seçenekleri
Raporda, savunma harcamalarının artırılması için ortak borçlanmanın bir çözüm olabileceği belirtildi. Almanya gibi bazı ülkeler bu fikre karşı çıksa da, Norveç ve İngiltere gibi AB üyesi olmayan ülkeleri de kapsayan bir ortak finansman mekanizmasının, kredi itibarını güçlendirebileceği ifade edildi. Ayrıca, savunma harcamalarının ekonomik büyümeyi doğrudan teşvik etmesinin beklenmediği, özellikle AB ülkelerinde bu harcamaların mali çarpan etkisinin düşük kaldığı hatırlatıldı.
Sonuç
S&P Global’in raporu, Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırırken karşılaşabileceği mali ve siyasi zorluklara dikkat çekiyor. Özellikle yüzde 5’lik bir artışın, kamu maliyesi üzerinde ciddi bir baskı oluşturabileceği ve kredi notu noktasında olumsuz etki yaratabileceği uyarısı yapılıyor. Bu süreçte, ortak finansman mekanizmalarının devreye alınması, Avrupa’nın savunma ihtiyaçlarını karşılarken ekonomik dengeleri korumasına yardımcı olabilir.
