Bitcoin kripto para olmayı bırakıp dijital altına mı dönüşüyor?

ABD’nin Stratejik Bitcoin Rezervi kurmasıyla birlikte Bitcoin‘in benzeri görülmemiş bir şekilde benimsendiği görülüyor, ancak bazı önde gelen Bitcoin savunucuları projenin köklerinden uzaklaştığına inanıyor.

Bu yılın başlarında, bir Bitcoin savunucusu ve Twitter’ın kurucusu olan Jack Dorsey, “Eğer BTC sadece bir “dijital altın” biçimi haline gelirse, o zaman proje başarısız olur. Ulusal bir BTC rezervinin “ulus-devlet için iyi olabileceğini, ancak Bitcoin için iyi olup olmadığını bilmiyorum” dedi.

Dorsey, BTC’nin başarılı olmak istiyorsa beyaz kağıda geri dönmesi ve küresel olarak işlem yapılabilen eşler arası bir nakit biçimi haline gelmesi gerektiğini iddia etti.

Dünyanın dört bir yanında bir dizi “döngüsel BTC ekonomisi” tam da bu konuda çalışıyor: Bitcoin’in uygulanabilirliğini ve BTC’nin geleceğinin nasıl görünebileceğini göstermek amacıyla BTC’yi para birimi olarak kullanan yerel ekonomiler geliştirmek.

Bitcoin döngüsel ekonomileri ve Wall Street

Bitcoin Federasyonu, Bitcoin döngüsel ekonomisini “Bitcoin’in (BTC) bir değişim aracı, bir hesap birimi ve bir değer deposu olarak giderek daha fazla kullanıldığı yerel bir ekonomik ekosistem” olarak adlandırıyor – yani, Bitcoin’in anlaşıldığı şekliyle para biriminin üç rolünü yerine getirdiği bir yer.

Dünyanın her yerinde farklı Bitcoin toplulukları ve döngüsel ekonomiler var, ancak hepsinin amacı Bitcoin’in üstün bir para biçimi olduğuna ve “mal ve hizmetler için bir ödeme aracı olarak ve diğer finansal yükümlülüklerin yerine getirilmesi için” kullanılması gerektiğine inanmaları bakımından benzer.

Bitcoin’in bir para birimi olarak kullanılmasına yönelik bu yaklaşım, kripto savunucularının Bitcoin’i dijital altına benzer şekilde istiflenmesi gereken bir rezerv varlık olarak gördüğü ABD’deki hakim tutumdan farklı. Başkan Donald Trump Temmuz 2024’te Nashville Bitcoin konferansında “Bitcoin’inizi asla satmayın” demişti.

Strategy CEO’su ve Bitcoin maksimalisti Michael Saylor, 17 Mart’ta Bitcoin Politika Enstitüsü’nde verdiği bir konferansta dijital para birimini bir yatırım varlığına benzetti. Saylor’a göre, önemli bir hisse, sahibinin – ABD hükümeti gibi – dijital ekonomi üzerinde başka bir “açık kader” yinelemesinde kontrol sağlamasına izin verecektir.

Isla Mujeres, Meksika’daki Bitcoin Isla projesinin kurucusu Isa Santos, ABD gibi bir ulus tarafından kitlesel olarak benimsenmesinin Bitcoin’i kuruluş ilkelerinden uzaklaştırıp uzaklaştırmadığı sorulduğunda şunları söyledi:

“Evet, ama Bitcoin’in güzelliği de bu. Bu sizin düşmanlarınız için de geçerli.”

Bitcoin kitlesel fonlama projesi Geyserfund’un kurucusu Stelios Rammos, iyi ya da kötü, hükümetler tarafından benimsenmesinin “kaçınılmaz” olduğunu söyledi.

Rammos Cointelegraph’a “Bitcoin herkes içindir ve en gerçek kurucu ilkesi izinsiz para olmasıdır. Bitcoin’in hükümetler tarafından benimsenmesi kaçınılmazdı ve eğer ‘Hükümetler Bitcoin’i yasakladı’ demek için basabileceğimiz bir düğme olsaydı, o zaman artık Bitcoin olmazdı” dedi.

Yine de Bitcoin topluluğunun, Bitcoin’in devlet desteği yerine tabandan benimsenmesini teşvik eden temel bir değerler dizisine sahip olduğuna inandığını ifade eden Kerry, Bitcoin’in, Bitcoin’cilerin benimsenip benimsenmediğinden ziyade nasıl benimsendiğiyle ilgilenmesi gereken bir aşamada olduğunu da sözlerine ekledi.

Rammos, “Döngüsel ekonomiler, Bitcoin’in sadece büyük bankalar ve hükümetlerdeki dijital kasalarda saf bir varlık olarak tutulmadığı, günlük insanlar tarafından tutulduğu ve kullanıldığı bir geleceğin sağlanmasında büyük bir rol oynayacaktır” dedi.

Her ikisi de Bitcoin’in devlet tarafından benimsenmesinin somut faydaları olduğunu söyledi. Santos, ABD gibi büyük bir ülkenin benimsemesinin, birçok kişinin ABD’yi finans dünyasında bir lider olarak görmesi açısından olumlu olabileceğini söyledi.

Rammos, ABD’nin Bitcoin’i benimsemesinin, tüm ağa fayda sağlayan ve dünya çapında döngüsel ekonomiler için zincirleme etkileri olan ufuk açıcı kripto para birimi hakkında farkındalığı artıracağını söyledi.

Bitcoin bu topluluklar için ne yapıyor?

Bitcoin döngüsel ekonomileri dünyanın her yerinde mevcut. Özellikle yerel para biriminin bir değer deposu olarak güvenilmez olduğu gelişmekte olan ekonomilerde zemin kazandılar.

Enflasyonun kontrolden çıktığı ve maaşların yaşanamayacak kadar düşük olduğu Küba’da Bitcoin ve Bitcoin döngüsel ekonomileri yerel halkın birikimlerini korumasına olanak sağladı.

Çoğu insanın bankasız olduğu, yani banka hesabı ya da finansal hizmetlere erişimi olmadığı kırsal Peru’da Bitcoin, yerel halkın paralarını biriktirmeleri ve okul ve günlük harcamalarını ödemeleri için bir yol sağladı.

Ancak bazı zorluklar da yok değil. Peru’da bir Bitcoin eğitim ve savunuculuk grubu olan Motiv’in kurucu ortağı Valentin Popescu’ya göre, Bitcoin’in kötü şöhretli oynaklığı, kırsal topluluklara bir tasarruf aracı olarak satılmasını zorlaştırıyor.

Bitcoin toplulukları, halihazırda mevcut olan Bitcoin gurbetçileri ve meraklıları grubunun dışında büyümenin zorluklarıyla da karşı karşıya. Bitcoin savunucuları, Bitcoin Beach’in Bitcoin döngüsel ekonomisi için ilk prototipi sağladığı El Salvador’a akın etti. Ancak bu, yerel halkın gerçekten Bitcoin kullanmasına dönüşmedi.

Bu toplulukların elde ettiği zaferler ve karşılaştıkları zorlukların yanı sıra, birçoğu finansal eğitim programları ve topluluk oluşturma girişimleri de sunuyor.

Santos, “Her döngüsel ekonominin kendine özgü özellikleri vardır. Kendilerini oluşturan toplulukların ihtiyaçlarını karşılamak zorundadırlar.” dedi ve bu tür topluluklar arasındaki ortak bir faktörün gönüllülük olduğunu söyledi.

Güney Afrika’da bir Bitcoin döngüsel ekonomisi olan Bitcoin Ekasi, yerel Surfer Kids topluluk projesini, antrenörlerin maaşlarını Bitcoin ile ödeyerek desteklerken, aynı zamanda yerel mağaza ve satıcıların Bitcoin ödemelerini kabul etmelerini sağlıyor.

Rammos, bu toplulukların daha az bilinen yerleri haritaya koyabileceğini, Bitcoin’lerini harcamak ve yerel ekonomiyi büyütmek için gelmek isteyen “Bitcoin gurbetçileri” aracılığıyla turizmi çekebileceğini söyledi.

Rammos, “Nihayetinde, yerel halk Bitcoin döngüsel ekonomisi olmaktan Bitcoin ağının onlara sahip olmasından yararlandığı kadar kazançlı çıkıyor; bu gerçek bir simbiyoz” dedi.

Bitcoin’in benimsenmesini sağlayan ister Wall Street ister Main Street olsun, bu toplulukları yöneten organizatörlerin nihai hedefi Bitcoin’in finans dünyasına tamamen entegre olmasını sağlamak.

Rammos sözlerini şöyle noktaladı: “Umarım çok da uzak olmayan bir gelecekte ‘döngüsel ekonomiler’ terimine artık ihtiyaç duymayacağımız bir nokta olacak; bu sadece Bitcoin ekonomisi ya da sadece ekonomi olacak.”

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı