ABD’li teknoloji devi Apple, on yıllar süren yatırımlarla Çin’de geniş bir üretim ekosistemi kurarak kendini bu pazara sıkı sıkıya bağladı. Financial Times muhabiri Patrick McGee, yayımladığı “Apple In China: The Capture of the World’s Greatest Company” adlı kitabında, şirketin Çin’e neden bu kadar bağımlı hale geldiğini ve bu durumun artık neden geri döndürülemez olduğunu ayrıntılı biçimde anlattı.
McGee, Çin’deki üretimin Apple’a sadece büyük ölçekli ve hızlı üretim avantajı sağlamadığını, aynı zamanda Çinli mühendislerin kritik teknolojilere erişmesini sağlayarak bu ülkenin kendi tedarik zincirlerini güçlendirdiğini belirtti. Bu durum hem şirketin CEO’su Tim Cook için hem de ABD için ciddi bir stratejik soruna dönüştü.
Apple’ın üretimi Çin’den taşıması neden zor?
Patrick McGee’ye göre, teknoloji devinin üretimini ABD’ye taşıması neredeyse imkânsız. Çin’de on binlerce işçiden oluşan esnek bir üretim sistemi ve dinamik bir iş gücü bulunuyor. Buna karşılık, ABD’nin ne yeterli iş gücü ne de benzer bir üretim altyapısı mevcut. Çin’de “yüzen nüfus” olarak tanımlanan devasa bir işgücü kaynağı sayesinde Apple gibi şirketler, kısa sürede büyük ölçekli üretim yapabiliyor.
İşçilik maliyetlerinin düşüklüğü, ileri düzey otomasyon teknolojileri ve hızla kurulan tedarik altyapısı da Çin’i şirket için vazgeçilmez hale getiriyor. ABD’de çevre izinleri bile alınmadan Çin’de dev fabrikalar kurulabiliyor.
Alternatif ülkeler seçeneği
Şirket, son kazanç raporunda önümüzdeki çeyrekten itibaren ABD’de satılacak iPhone’ların Hindistan’da üretileceğini duyurdu. Ancak McGee bu açıklamanın gerçeği yansıtmadığını savunuyor. Üretimin büyük kısmı hâlâ Çin’de yapılıyor ve Hindistan sadece son montaj sürecini üstleniyor. Yani “Hindistan’da üretildi” etiketi, gerçekte Çin merkezli tedarik zincirinden bir kopuş anlamına gelmiyor.
McGee, Apple’ın bu adımı gümrük vergilerinden kaçınmak için attığını, ama temel üretimin hâlâ Çin’de sürdüğünü belirtti. Dolayısıyla şirket, yakın vadede Çin’den çıkamayacak kadar bu ülkeye bağlı durumda.
Çin bağımlılığı ABD için bir risk mi?
McGee’ye göre, Apple her yıl Çin’e ileri teknoloji transferi sağlıyor. Bu durum, Çin’i stratejik bir rakip olarak gören ABD açısından büyük bir güvenlik riski oluşturuyor. Eğer şirket, Çin’de kalmaya devam ederse, bu teknoloji transferinin daha da artması kaçınılmaz olacak.
Wall Street Journal’ın aktardığına göre, şirket sonbaharda tanıtacağı yeni iPhone modellerine ek maliyetleri yansıtarak fiyatları artırmayı planlıyor. McGee’ye göre bu çok muhtemel, çünkü Apple’ın tedarikçilerini daha fazla zorlaması mümkün değil. Zaten düşük kâr marjlarıyla çalışan bu zincir, daha fazla baskıya dayanamaz.
