Peniler (cent) belki bakırdan yapılmış olabilir, içine biraz da çinko serpiştirilmiştir, ama Hazine’nin bu tek sentlik bozuk parayı tedavülden kaldırmayı planlaması, ciddi bir ironi barındırıyor.
1 Cent yolun sonuna geldi
Wall Street Journal’ın Perşembe günkü haberine göre, Hazine Bakanlığı, 230 yıllık geçmişe sahip bakır renkli peniyi (cent) en erken gelecek yıl itibarıyla dolaşıma sokmayı durduracak.
Bu hamle, Başkan Donald Trump’ın Super Bowl LIX sırasında verdiği bir mesajla ivme kazandı ve yeni her bir peninin maliyetinin değerinin yaklaşık dört katı olması nedeniyle, hükümete yıllık yaklaşık 58 milyon dolarlık bir tasarruf sağlayacak.
Diğer bir deyişle, Benjamin Franklin’in sözüne atıfla: “Tasarruf edilen bir peni, aslında 4 cent kazanç demek”. Ancak bu hamlenin, ülkenin sarsıntılı kamu maliyesine anlamlı bir katkı yapması pek mümkün görünmüyor.
İroni şu ki, aynı gün Meclis’te Başkan Trump’ın vergi ve harcama paketini içeren yasa tasarısı 215’e karşı 214 oyla kabul edildi. İki Cumhuriyetçi “hayır”, biri ise “çekimser” oy kullandı.
Bu yasa, ABD Hazine borcunu 40 trilyon doların üzerine çıkarırken, önümüzdeki 10 yılda bütçe açığına 3 trilyon dolar daha ekleyecek. Hazine ise aynı anda 58 milyon dolarlık peni tasarrufuyla övünüyor.
Rakamları perspektife oturtmak gerekirse:
Eğer dolarlar saniye olsaydı, 40 trilyon dolar yaklaşık 1,27 milyon yıl ederdi. Penny tasarrufu olan 58 milyon dolar ise yalnızca 667 güne denk geliyor.
Ve eğer evlerdeki kavanozlarda, şekerci dükkânlarının zeminlerinde ya da koltuk aralarında unutulmuş olduğu tahmin edilen 14 milyar dolarlık penileri de hesaba katsaydık, toplam ancak 448 yıla ulaşırdı.
Hazine açısından başka bir sorun daha var: Penny üretimi durdurulsa bile, 5 centlik nickel hâlâ zararına üretiliyor — zira her bir nickel için üretim maliyeti 8,8 cent. Dime (10 cent) ve çeyrekliklerin (25 cent) üretimi kâr getiriyor olsa da, toplam madeni para üretiminden elde edilen yıllık kâr yalnızca yaklaşık 100 milyon dolar civarında.
Yani, o 1.100 günlük ek tasarrufu da hesaba katarak toplam tasarruf sürecimiz 451 güne çıkıyor.
Ama daha da çarpıcı bir kıyaslama var: Penny ve madeni para üretiminden elde edilen toplam 158 milyon dolarlık tasarrufla, Elon Musk ve “Devlet Verimliliği Departmanı”nın bütçeden çıkardığını iddia ettiği 158 milyar dolarlık kesintiyi karşılaştırın.
Bu, tasarruf yolculuğumuzu 5.000 yıl daha ileri taşıyor, ama hâlâ geride 1,263 milyon yıl kalıyor.
Yani yılda 1 trilyon dolardan fazla harcayan bir hükümetin kenarlarını kazıyarak yapılan bu tasarruflar, ülkenin mali gidişatına anlamlı bir yön veremeyecek.
DOGE esintili girişimler ya da gerçek anlamda penny kıstırmalar — ki bu örnekte kelimenin tam anlamıyla — manşetlik olabilir ama kamuoyunu hükümetin mali disiplinine ikna etmeye yetmeyecek.
