ABD hisse senedi endeks vadeli işlemleri, Çin ile ABD arasında yeniden tırmanan gerilimin dünyanın en büyük iki ekonomisi arasında maliyetli bir ticaret savaşı olasılığını artırmasıyla 2 Haziran Pazartesi gününe düşüşle başladıktan sonra kayıplarını artırdı.
TSİ 12:05 itibarıyla, Dow Jones Vadeli İşlemleri 220 puan (yaklaşık %0,3) düşerken, S&P 500 Vadeli İşlemleri 35 puan (%0,6) ve Nasdaq 100 Vadeli İşlemleri 145 puan (%0,7) geriledi. Özellikle Dow Jones endeksindeki bu düşüş, açılışa yönelik endişeleri artırdı.
Tüm bu gelişmeler spot piyasanın da zil ile birlikte negatif bir açılış gerçekleştireceğine işaret ediyor.
Wall Street, ABD ve Çin arasındaki sözlü düellonun ardından, önceki ay elde ettiği güçlü kazançların bir kısmını geri vererek yeni haftaya ve Haziran ayına zayıf bir başlangıç yaptı.
Cuma günü itibarıyla, geniş tabanlı S&P 500 endeksi Mayıs ayını %6’nın üzerinde bir kazançla kapatmıştı ve bu, Kasım 2023’ten bu yana sergilediği en iyi aylık performans olmuştu.
Mayıs ayında teknoloji ağırlıklı Nasdaq Composite %9’un üzerinde yükselmişken, blue chip Dow Jones Sanayi Ortalaması ise yaklaşık %4 değer kazanmıştı.
Ancak son rakamlar Dow Jones ve diğer endekslerin Mayıs ayındaki güçlü seyrinin ardından Haziran’a temkinli girdiğini gösterdi.
Dow Jones ve piyasalar baskı altında
Çin, Pazartesi sabahı erken saatlerde, iki ekonomik dev arasında sözlü bir savaşın patlak vermesiyle ticaret müzakerelerinin zorlu bir süreçten geçtiğini gösteren, Cenevre ticaret anlaşmasını ihlal ettiği yönündeki ABD suçlamalarına yanıt verdi.
Pekin yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’in Cenevre ticaret görüşmelerinde varılan mutabakatı ihlal ettiği yönündeki suçlamalarının “asılsız” olduğunu belirtti ve ülkesinin çıkarlarını korumak için güçlü önlemler alacağı sözünü verdi.
Ticaret Bakanlığı’nın açıklaması, Trump’ın Cuma günü Çin’in gümrük vergilerini geri çekme konusunda ikili anlaşmayı ihlal ettiğini belirttiği açıklamasına karşılık olarak geldi. Bu açıklama, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in geçen hafta sonu Pekin ile ticaret müzakerelerinin durduğunu açıklamasını takip etti.
Pekin ve Washington, Mayıs ortasında Cenevre’de üç haneli gümrük vergilerini 90 gün süreyle askıya almayı kararlaştırmıştı. Ayrıca Çin, ABD’nin yarı iletken, elektronik ve savunma üretiminde ihtiyaç duyduğu kritik metallerin ihracatını kısıtlayan ticari önlemleri de kaldırmayı vaat etmişti.
Trump Cuma günü ayrıca, 4 Haziran’dan itibaren çelik ithalatına uygulanan gümrük vergilerini %25’ten %50’ye çıkaracağını duyurdu. Bu gelişmeler, Dow Jones üzerinde ek bir baskı unsuru oluşturdu.
Ticaret Bakanı Howard Lutnick ise hafta sonu yaptığı açıklamada, Trump’ın gümrük vergilerinin, özellikle yasal itirazlar karşısında kalıcı olacağını söyledi. Federal ticaret mahkemesi geçen hafta Trump’ın gümrük vergisi gündeminin büyük bir kısmını engelleme kararı almıştı, ancak bu karar bir temyiz mahkemesi tarafından hızla geri çevrildi.
Davanın Yüksek Mahkeme’ye taşınması beklenirken, Trump diğer mekanizmaları kullanarak gümrük vergilerini uygulamaya devam edeceği uyarısında bulundu.
Ekonomik göstergeler ve Powell’ın açıklamaları
Pazartesi günü, S&P ve ISM’nin PMI verileriyle başlayarak ABD ekonomisine ilişkin birçok önemli veri açıklanacak. Bu veriler, Dow Jones ve genel piyasa hissiyatı için kritik önem taşıyor.
Birçok Fed yetkilisi de hafta boyunca konuşmalar yapacak; bunların en önemlisi Washington DC’de bir konferansta konuşacak olan Başkan Jerome Powell olacak. Özellikle Fed’in tercih ettiği enflasyon göstergesinin hafifçe soğuduğunu gösteren geçen haftaki Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksi verilerinin ardından, Powell’ın ABD ekonomisine ilişkin yorumları yakından takip edilecek.
Ekonomik görünüme ilişkin endişeler bu hafta Dow Jones Sanayi Ortalaması başta olmak üzere ana borsa endekslerini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle yatırımcılar, gümrük vergilerinin ABD ekonomisini nasıl etkilediğine dair fikir verebilecek ve bu hafta açıklanacak bir dizi rapora odaklanacak.
Bu raporların başında Cuma günü açıklanacak olan Mayıs ayı tarım dışı istihdam verileri geliyor. Bu raporda, ekonominin Nisan ayında beklentilerin üzerinde gelen 177.000 kişilik yeni istihdam yaratma rakamının ardından Mayıs’ta 130.000’e gerilediği tahmin ediliyor. Dow Jones yatırımcıları bu veriyi dikkatle izleyecek.
Federal Rezerv Guvernanı Christopher Waller Pazartesi günü yaptığı açıklamada, son verilerin bu öngörüyü desteklediğini belirterek, Fed’in bu yıl faiz indirimine gidebileceğini söyledi.
Güney Kore’de düzenlenen bir konferansta konuşan Waller, Başkan Donald Trump’ın ticaret tarifelerinin enflasyonda kalıcı bir artışa yol açmasının olası olmadığını ifade ederek, Fed’in bu yılın ilerleyen dönemlerinde faiz indirimine gitme konusunda daha fazla güven duyduğunu dile getirdi.
Waller, “Temel enflasyon %2 hedefimize doğru ilerlemeye devam ederse, gümrük vergileri daha düşük oranlarda sabitlenirse ve istihdam ‘sağlam’ kalırsa, bu yılın ilerleyen dönemlerinde faiz indirimlerini destekleyeceğim” dedi. Bu açıklamalar, Dow Jones gibi endeksler için potansiyel bir destek unsuru olarak değerlendirildi.
Çip hisseleri düşerken, metaller yükseldi
Şirketler cephesinde, Nvidia, Marvell ve Taiwan Semiconductor Manufacturing (TSMC) gibi önde gelen çip üreticilerinin hisseleri, Trump yönetiminin yaptırım uygulanan şirketlerin yan kuruluşlarını da kapsayacak şekilde mevcut kuralları genişleterek Çin’in teknoloji sektörüne yönelik kısıtlamaları sıkılaştırmaya hazırlandığına dair haberler üzerine düşüş yaşadı.
Bloomberg’in Cuma günü yayınladığı bir habere göre, önerilen düzenleme, halihazırda ABD’nin kısıtlamalarına tabi olan bir kuruluşun çoğunluk hisselerine sahip olduğu şirketlerin işlemleri için ABD hükümetinden lisans alınmasını zorunlu kılacak.
Bu hamle, yeni yan kuruluşlar kurarak mevcut kısıtlamaları aşma girişimlerini hedefliyor. ABD yetkilileri, bu taktiğin kalıcı bir boşluk haline geldiğini belirtiyor.
Öte yandan, Trump’ın gümrük vergisi haberleri üzerine Pazartesi günü piyasa öncesi işlemlerde ABD alüminyum ve çelik hisseleri yükseldi. Cleveland-Cliffs, Nucor ve Steel Dynamics gibi şirketlerin hisseleri bu haberlerle değer kazandı. Bu ayrışma, Dow Jones endeksindeki genel düşüşe rağmen bazı sektörlerin farklı tepkiler verdiğini gösterdi.
Ham petrol fiyatları yükselişte
OPEC+ grubunun Temmuz ayında üretimi önceki iki ayla aynı miktarda artırma planını açıklamasının ardından petrol fiyatları Pazartesi günü güçlü bir şekilde yükseldi.
Karar, daha büyük bir üretim artışı beklentilerinin olduğu bir dönemde piyasalara bir miktar rahatlama getirdi. TSİ 12:05 itibarıyla Brent ham petrol vadeli işlemleri %3,1 artışla varil başına 64,69 dolara, ABD Batı Teksas Orta Kalite (WTI) ham petrol vadeli işlemleri ise %3,4 artışla varil başına 62,86 dolara çıktı.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve müttefiklerinden oluşan OPEC+ grubu, Cumartesi günü Temmuz ayında üretimi günde 411.000 varil artırma kararı almıştı.
Bu kararın ardından, her iki referans petrol fiyatı da geçen hafta %1’in üzerinde düşüş yaşadıktan sonra Pazartesi günü toparlandı. Bu, en büyük üreticilerden oluşan grubun üst üste üçüncü ayda aynı miktarda üretim artışına gitmesi anlamına gelirken, pazar payını geri kazanmak için daha büyük bir üretim artışı görüşeceği yönündeki önceki haberlerin ardından geldi.
