Enflasyona ilişkin yeni veriler, Temmuz ayında Amerikalılar için bir dizi mal ve hizmet fiyatının yükseldiğini gösterdi ve Fed’in Eylül ayında faiz oranlarını sabit tutup tutmama konusunda ikileme düşmesine neden oldu.
Temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), değişken gıda ve enerji fiyatları hariç, fiyatların yıllık bazda yüzde 3,1 arttığını gösterdi. Bu rakam, ekonomistlerin beklentisi olan yüzde 3’ün üzerinde ve enflasyonun artan mal fiyatları nedeniyle yükseldiği Haziran ayındaki yüzde 2,9’un üzerindeydi. Aylık TÜFE ise beklentilere paralel olarak yüzde 0,3 artış kaydetti.
Ancak manşet bazında TÜFE, beklentilerin yüzde 2,8’in altında kalarak yüzde 2,7 artışla beklentilerin altında kaldı. Bu arada piyasalar, Fed’in Eylül ayında faizleri 25 baz puan indireceği ihtimalini yüzde 92 olarak fiyatlıyor.
Capital Economics’in değerlendirmeleri
Capital Economics’in Kuzey Amerika baş ekonomisti Stephen Brown, “Fed’in Temmuz ayı TÜFE verilerinde başa çıkması gereken bir başka anlatı değişikliği daha oldu. Gümrük vergilerinin etkisi yine neredeyse hissedilmezken, hizmet fiyatlarındaki daha güçlü artış, geçen ay çekirdek PCE deflatöründe hedefin üzerinde bir artışa işaret ediyor” dedi.
Ancak Brown, birkaç Fed üyesinin iş piyasası görünümünden daha fazla endişe duyduğunu göz önünde bulundurarak, bu enflasyon raporunun Fed’in daha önce beklediğinden daha erken faiz indirimine gitmesini engellemeye yetmeyeceğini belirterek, “Ancak bu, piyasaların önümüzdeki 18 ayda yaşanacak gevşemenin derecesini abarttığı yönündeki görüşümüzü destekliyor” ifadelerini kullandı.
Fed, birçok merkez bankası yetkilisinin gümrük vergilerinin enflasyon üzerindeki etkisini değerlendirmek istemesi nedeniyle büyük ölçüde “bekle ve gör” modunda.
Powell enflasyon verilerinden beklediği ipuçlarını alamadı
Fed Başkanı Powell, gümrük vergilerinin enflasyon üzerindeki etkisini Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında görmek istediğini söyledi, ancak bunların etkisinin tek seferlik bir fiyat artışından öteye gitmeyeceği görüşüne yaklaşıyor. Ancak Fed, gümrük vergilerinin kalıcı enflasyona yol açıp açmayacağını görmek için beklerken, Temmuz ayı enflasyon verileri kesin bir sonuç vermedi. Mobilya ve ayakkabı gibi bazı mal enflasyonu alanlarında canlanma görülürken, tarihsel olarak daha kalıcı bir sorun olan hizmet enflasyonu yeniden yükseldi.
Enflasyon şu anda Fed’in yüzde 2 hedefinin bir puan üzerinde seyrediyor.
Trump’ın Fed’e yönelik baskıları artıyor
Enflasyon rakamlarının ardından Başkan Trump, Fed Başkanı Jerome Powell’ı tekrar faizleri düşürmeye çağırdı ve sosyal medyada tüketicilerin gümrük vergilerini ödemediğini, bunların çoğunlukla şirketler ve yabancı hükümetler tarafından ödendiğini söyledi.
Trump, Truth Social’da “Jerome ‘Çok Geç’ Powell ŞİMDİ faizleri indirmeli” diye yazdı. “Her zaman çok geç kalarak verdiği zarar hesaplanamaz. Neyse ki ekonomi o kadar iyi ki, Powell ve kendini beğenmiş Yönetim Kurulu’nu kolayca atlattık.”
Faiz oranları konusunda anlaşmazlığın ardından, başkan ayrıca Powell’ın “Fed binalarının inşasını yönetirken yaptığı korkunç ve son derece yetersiz iş” nedeniyle aleyhine büyük bir dava açmayı düşündüğünü söyledi.
Enflasyon verileri, hükümetin raporuna göre ABD ekonomisinin Temmuz ayında sadece 73.000 yeni iş yaratırken, işsizlik oranının bir önceki ayın yüzde 4,1’inden yüzde 4,2’ye yükseldiğini göstermesinin ardından geldi. Aynı zamanda, önceki iki ayın verileri de aşağı yönlü revize edildi. Mayıs ayındaki istihdam artışı 144.000’den 19.000’e, Haziran ayındaki artış ise ilk açıklanan 147.000’den 14.000’e düşürüldü. Bu, üç aylık ortalama istihdam artışını 35.000’e çekti. Birçok analist, bu rakamı nüfus artışının yavaşlamasına rağmen istihdamın durma noktasına geldiğinin bir işareti olarak yorumluyor.
Veriler, merkez bankası içinde Eylül ayında faiz indirimi yapılıp yapılmayacağı konusunda görüş ayrılıklarının devam etmesine yol açacak gibi görünüyor.
Fed şube başkanlarının değerlendirmeleri
Kansas City Fed Başkanı Jeff Schmid Salı günü yaptığı açıklamada, enflasyonun hala çok yüksek olduğunu ve faiz indirimi konusunda “sabırlı bir yaklaşım”ı tercih ettiğini söyledi.
Schmid, Oklahoma City’de yaptığı konuşmada, “Gümrük vergilerinin artmasının enflasyon üzerinde sınırlı bir etkisi olduğu görülse de, bunu politika duruşunu gevşetmek için bir fırsat olarak değil, politikayı sabit tutmak için bir gerekçe olarak görüyorum” dedi.
Schmid, genel olarak gümrük vergilerinin enflasyon üzerinde nispeten sınırlı bir etkisi olacağını öngördüğünü, ancak bunu Fed’in faiz indirimine gitmesi gerektiğinin bir işareti olarak değil, faiz oranlarının “uygun şekilde ayarlandığı”nın bir işareti olarak gördüğünü söyledi. Yaz aylarında istihdam artışının zayıf olduğunu belirtirken, daha geniş bir gösterge setinin işgücü piyasasının dengede olduğunu gösterdiğini vurguladı.
Mevcut ortamda, firmaların fiyat belirleme gücünün artması ve gümrük vergilerinin tüketicilere yansıtılmasının artmasıyla birlikte, talebi agresif bir şekilde artırmanın fiyatlarda aşırı artış riskini artırabileceği uyarısında bulundu. Schmid, talebin gücünün, gümrük vergilerindeki artışın enflasyona ne kadar yansıyacağını belirleyeceğine inanıyor.
“Ekonomi hala ivme kazanırken, iş dünyasında iyimserlik artarken ve enflasyon hala hedefimizin üzerinde seyrediyorken, şimdilik ılımlı bir para politikası duruşunu sürdürmek uygun olmaya devam ediyor” dedi.
Schmid, bir uyarıda da bulundu: Enflasyon, işgücü piyasası ve ekonomiye ilişkin yeni veriler geldikçe durumu yeniden değerlendireceğini söyledi.
Richmond Fed daha ihtiyatlı
Richmond Fed Başkanı Tom Barkin ise orta yol tutarak, gümrük tarifeleri anlaşmaları kesinleşmiş, vergi yasası kabul edilmiş, deregülasyon süreci devam ediyor ve net göç azalmış olduğu için “sislerin dağıldığını” söyledi.
Barkin, Chicago’da yaptığı konuşmada, “Enflasyon üzerinde baskı görebiliriz, işsizlik üzerinde de baskı görebiliriz, ancak ikisi arasındaki denge hala belirsiz” dedi.
Barkin, tüketici harcamalarının seviyesinin sağlam kaldığını, ancak ekonominin zayıflaması için tüketici harcamalarının daha temel bir şekilde gerilemesi gerektiğini söyledi. Son zamanlarda istihdam artışının yavaşladığını ve izlenmesi gerektiğini belirten Barkin, işletmelerin gümrük vergilerinden kaynaklanan maliyet artışlarıyla karşı karşıya kalmasına rağmen, işsizliği artıracak ve tüketici harcamalarının gerilemesine yol açacak türden büyük çaplı işten çıkarmalardan büyük ölçüde kaçınacaklarını umduğunu söyledi.
Enflasyon konusunda hala endişeli olanlar
Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic ve Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack gibi Fed’in diğer üyeleri de enflasyon konusunda daha endişeli. Her ikisi de son istihdam raporuna ilişkin endişelerini dile getirirken, enflasyona odaklanmaya devam ediyorlar. Bostic, bu yıl sadece bir faiz indirimi olacağı yönündeki tahminini koruyor.
Öte yandan, son günlerde San Francisco Fed Başkanı Mary Daly ve Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari de dahil olmak üzere daha fazla Fed yetkilisi, zayıflayan iş piyasasına ilişkin endişelerini gerekçe göstererek, önümüzdeki ay faiz indirimi yapılabileceğinin sinyallerini verdi.
Daly, geçen hafta Alaska’da yaptığı konuşmada, “İşgücü piyasası zayıfladı. İşgücü piyasası bir kez tökezlediğinde hızlı ve sert bir düşüş eğilimi gösterdiğini bildiğimiz için, ek bir yavaşlama hoş olmayacaktır” dedi. “Tüm bunlar, önümüzdeki aylarda politikayı ayarlamamız gerekeceği anlamına geliyor.”
Fed yöneticisi Michelle Bowman Cumartesi günü yaptığı açıklamada, faiz indirimlerinin daha fazla ertelenmesinin “işgücü piyasası koşullarının kötüleşmesine ve ekonomik büyümenin daha da yavaşlamasına” yol açabileceği endişelerini gerekçe göstererek, bu yıl üç faiz indirimi öngördüğünü söyledi.
