Morgan Stanley tarafından yapılan kapsamlı bir analize göre, yapay zekanın hızla yaygınlaşması Amerikan şirketlerinde radikal bir dönüşüme yol açabilir.
Banka, yapay zekanın yılda yaklaşık 1 trilyon dolarlık bir tasarruf sağlayabileceğini öngörüyor. İşlerin yüzde 90’ının yapay zeka otomasyonundan veya insan-yapay zeka iş birliğinden etkileneceği belirtilirken, bu maliyet tasarrufunun büyük bir kısmının personel sayısındaki azalmalar, doğal işten ayrılmalar ve tekrarlayan görevlerin otomasyonundan kaynaklandığı hesaplandı.
Yıllık net 920 milyar dolar
Morgan Stanley, yapay zeka yazılımları ve insansı robotların yaygın kullanımıyla, S&P 500 şirketleri için yıllık net 920 milyar dolarlık bir fayda sağlanabileceğini öngördü. Analistler, bu tasarrufların büyük bölümünün maaş giderlerindeki düşüşten ve süreç odaklı işlerde insan çalışanlara olan ihtiyacın azalmasından kaynaklanacağını belirtti. Bu tahmini tasarruf, endeksin 2026 yılı vergi öncesi kazançlarının yaklaşık yüzde 28’ine denk geliyor. Analistler, bu verimlilik artışının tüm sektörlerde hissedileceğini düşünüyor.
Morgan Stanley’nin Tematik Yatırım ekibi, bu maliyet tasarruflarının “muhtemelen yıllar alacağını” ve bazı şirketlerin tam anlamıyla benimseme seviyesine ulaşamama riski taşıdığını vurguladı. Rapora göre, yıllık 920 milyar dolarlık ekonomik fayda, değerleme katsayılarına bağlı olarak S&P 500’ün piyasa değerinde 13-16 trilyon dolarlık bir artışa dönüşebilir ki bu rakam, endeksin bugünkü toplam piyasa kapitalizasyonunun neredeyse dörtte birine karşılık geliyor.
En fazla etkilenecek sektörler hangileri?
Morgan Stanley raporuna göre, tüm sektörler yapay zekanın etkilerini aynı şekilde hissetmeyecek. Temel tüketim malları dağıtımı ve perakende, gayrimenkul yönetimi ve ulaştırma gibi sektörlerde yapay zekanın sağlayacağı potansiyel verimlilik artışı, 2026 yılı tahminlerini yüzde 100 aşabilir. Sağlık ekipmanları ve hizmetleri, otomotiv ve profesyonel hizmetler de büyük bir dönüşüm ve fırsatla karşı karşıya olan diğer sektörler arasında yer alıyor. Buna karşılık, yarı iletkenler ve donanım gibi kazançlarına göre iş gücü maliyetleri zaten düşük olan sektörler, yapay zekanın değer potansiyeli açısından nispeten daha az etkilenecekler.
Yapay zeka ile gelen yeni iş kolları
Morgan Stanley, toplam tasarrufların maaş kesintilerinden kaynaklanacağını belirtmekle birlikte, tam otomasyon ile görev düzeyinde artırma arasındaki farkın önemini vurguladı. Üretken yapay zeka ve yazılım uygulamaları, işleri tamamen ortadan kaldırmak yerine görevleri yeniden düzenleme eğiliminde olacak. Öte yandan, insansı robotlar, lojistik ve fiziksel perakende gibi sektörlerde daha doğrudan iş gücü ikame riski oluşturuyor. Raporda, yeni teknolojilerin ortaya çıkardığı değişimle birlikte, geçmişteki teknolojik dönüşümlerde programcılar, BT uzmanları ve dijital pazarlamacılara olan talebin arttığına benzer şekilde, tamamen yeni iş kategorilerinin ortaya çıkacağı öngörüldü.
Uzun bir hazırlık süreci bekleniyor
Başlıktaki rakamlar dikkat çekici olsa da analistler, tam geçişin yıllar hatta on yıllar alabileceği konusunda uyarıda bulundu. Şirketler, özellikle gelirleri müşteriyle temas halinde olan rollerden gelen sektörlerde, ani toplu işten çıkarmalar yerine öncelikle doğal işten ayrılmaları ve süreç verimliliğini artırmaya odaklanacaklar. Ancak yatırımcılar için mesaj açık: “yapay zeka artık spekülatif bir konu değil”. Maliyet tasarrufu potansiyeli o kadar büyük ki, bu on yılın ikinci yarısında Amerikan şirketlerinin kâr artışının en güçlü itici güçlerinden biri haline gelebilir.
