Küresel finans piyasalarının en önemli göstergelerinden biri olan S&P 500 endeksi, yatırımcıları şaşırtan bir tablo çiziyor. Bir yandan rekor üstüne rekor haberleri gelirken diğer yandan endeksin toplam getirisi, yirmi yılı aşkın bir süredir görülmemiş bir düşüşle tek haneli rakamlara geriledi.

Bu rakam, internet ve teknoloji şirketlerinin hisse senedi piyasasını çalkaladığı, ardından büyük bir çöküşle sonuçlanan dot-com balonunun hemen sonrasındaki dönemi hatırlatıyor.

Peki, piyasalar yeniden bir balonun eşiğinde mi, yoksa bu düşüşün arkasında çok daha farklı bir hikaye mi yatıyor?

Endekste niteliksel değişim

Endeksteki bu düşük getiri, endeksin temel yapısında meydana gelen sarsıcı bir değişimi işaret ediyor. S&P 500, nominal olarak 500 farklı şirketten oluşsa da, ağırlıklı bir endeks olduğu için asıl yönünü piyasa değeri en yüksek olan şirketler belirliyor.

Uzmanlara göre, endeks artık geçmişteki gibi dengeli bir yapıya sahip değil; aksine, birkaç dev teknoloji şirketi endeksin toplam değerinin neredeyse yarısını tek başına oluşturuyor.

S&P 500’ün düşük getirisinin arkasındaki sır

Son yıllarda piyasalara yön veren büyüme odaklı şirketler, klasik sanayi devlerinden farklı bir model izliyor. Örneğin, Nvidia ve Microsoft gibi teknoloji sektörünün önde gelen oyuncuları, elde ettikleri devasa kârları hissedarlara temettü olarak dağıtmak yerine, çoğunlukla yeni yatırımlara ve Ar-Ge faaliyetlerine yönlendiriyor.

Bu durum, piyasa değerleri hızla yükselen bu şirketlerin endeksteki ağırlığını artırırken, toplam temettü getirisi oranını da aşağı çekiyor.

Bu yoğunlaşma o kadar ileri gitmiş durumda ki, tek bir şirketin piyasa değeri, tüm bir sektöre denk hale geldi. Öyle ki, teknoloji ve yapay zeka alanında öne çıkan Nvidia ve Microsoft’un toplam değeri, kamu hizmetleri, enerji, gayrimenkul ve temel tüketim malları gibi çeşitli sektörlerin toplam piyasa değerini geride bırakabiliyor.

Bu durum, hisse senetlerinin çok küçük bir bölümünün, endeksin genel getirisi üzerinde devasa bir etkiye sahip olduğunu açıkça gösteriyor. Dolayısıyla, şirketler temettü ödemekten vazgeçmiş değil; sadece “mega-büyüme” olarak adlandırılan ve temettü ödemeyen devler, S&P 500 içindeki paylarını o kadar artırdı ki, endeksin toplam getirisi doğal olarak düşüyor.

S&P 500: Yeni bir balon mu, yoksa sağlıklı bir yükseliş mi?

Bugünkü düşük getiri, her ne kadar 2000’li yılların başını hatırlatsa da, ekonomistler bu durumun dot-com balonundan farklı olduğuna dikkat çekiyor. Milenyumun başındaki hisse senedi yükselişi büyük ölçüde coşku, spekülasyon ve henüz kâr etmeyen şirketlere duyulan umutla besleniyordu.

Oysa bugün, S&P 500’deki yükselişin ardında somut kazanç artışları ve sağlam iş modelleri yatıyor. Nvidia gibi şirketler sadece geleceğe dair vaatler üzerine değer kazanmadı; bilakis, hisse fiyatları ile birlikte kârları da katlandı.

Yine de bu tablo, bazı yatırımcılar için bir uyarı niteliği taşıyor. Endeks, tarihsel ortalamasının üzerinde bir fiyat-kazanç oranıyla işlem görüyor. Uzmanlar, endeksin genel olarak “pahalı” olduğunu kabul etse de, bu durumun dot-com balonu öncesindeki baş döndürücü seviyelerde olmadığını vurguluyor.

Riskten kaçınan yatırımcılar için bu durum, portföylerini çeşitlendirmenin ve daha dengeli bir yapıya kavuşturmanın önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle yüksek temettü ödeyen, güçlü nakit akışı olan şirketlere veya değer odaklı borsa yatırım fonlarına yönelmek, S&P 500 içindeki riskleri dengelemek için mantıklı bir strateji olarak öne çıkıyor.