ABD borsalarฤฑ, yฤฑlฤฑn baลฤฑndaki kฤฑsa sรผreli dรผลรผลรผn ardฤฑndan yeniden rekor seviyelere tฤฑrmanฤฑrken, olasฤฑ riskleri umursamayan yatฤฑrฤฑmcฤฑlar arasฤฑnda coลkulu bir hava hakim. Son kapanฤฑล (29 Aฤustos 2025) ile S&P 500 endeksi 6.500 puanฤฑ da aลarak tarih yazdฤฑ. Diฤer ana endekslerde de durum farklฤฑ deฤil.
Ancak tarihin derinliklerinden gelen bir gรถsterge, bu coลkunun tehlikeli bir zirvede olabileceฤine dair uฤursuz bir uyarฤฑda bulunuyor ve piyasalarฤฑn 154 yฤฑlฤฑn en pahalฤฑ ikinci dรถneminden geรงtiฤini gรถsteriyor.
Yฤฑlฤฑn ilk aylarฤฑnda ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergisi politikalarฤฑyla sarsฤฑlan piyasalar, ticaret savaลlarฤฑna 90 gรผnlรผk bir ara verilmesiyle yรถnรผnรผ hฤฑzla yukarฤฑ รงevirmiลti.
Bu ralli, S&P 500, Nasdaq ve Dow Jones endekslerini defalarca rekor seviyelere taลฤฑdฤฑ. Fakat tarih tekerrรผr ederse, bu coลkulu kutlama yakฤฑnda รผstelik hรผsranla sona erebilir.
154 yฤฑlฤฑn en pahalฤฑ ikinci borsasฤฑ: Shiller P/E Oranฤฑ alarm veriyor
Bir piyasanฤฑn ne kadar “pahalฤฑ” olduฤunu anlamak iรงin kullanฤฑlan en gรผvenilir รถlรงรผtlerden biri, Nobel รถdรผllรผ ekonomist Robert Shiller tarafฤฑndan geliลtirilen ve dรถngรผsel olarak ayarlanmฤฑล fiyat-kazanรง (Shiller P/E) oranฤฑ. Bu oran, son on yฤฑlฤฑn enflasyona gรถre ayarlanmฤฑล ortalama kazanรงlarฤฑnฤฑ kullanarak kฤฑsa vadeli ลoklarฤฑn etkisini ortadan kaldฤฑrฤฑr.
28 Aฤustos itibarฤฑyla S&P 500’รผn 6.500 puanฤฑ aลmasฤฑyla, Shiller P/E oranฤฑ da 39,18 seviyesine tฤฑrmandฤฑ. Bu, son 154 yฤฑllฤฑk borsa tarihinde bu oranฤฑn daha yรผksek olduฤu sadece iki dรถnem olduฤu anlamฤฑna geliyor: Biri 1999’daki Dot-com balonunun zirvesi, diฤeri ise 2022’deki bรผyรผk ayฤฑ yani รงรถkรผล piyasasฤฑnฤฑn hemen รถncesi.
Tarihsel olarak bu iki zirvenin ardฤฑndan ne olduฤu ise endiลe verici: Dot-com balonu patladฤฑฤฤฑnda S&P 500 %49 deฤer kaybetti, 2022’de ise endeks deฤerinin dรถrtte birini sildi.
Tarihsel veriler, Shiller P/E oranฤฑnฤฑn 30’u aลฤฑp kalฤฑcฤฑ olduฤu her dรถnemin ardฤฑndan, piyasalarฤฑn %20 ila %89 arasฤฑnda deฤer kaybettiฤi bรผyรผk bir dรผลรผล yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Uzun vadeli yatฤฑrฤฑmcฤฑlar iรงin S&P 500’รผn tarihsel verileri ne diyor
Yine de bu uฤursuz tabloya raฤmen, perspektifi geniลletmek tamamen farklฤฑ bir manzara sunuyor. Shiller P/E oranฤฑ, bir dรผลรผลรผn eninde sonunda geleceฤini tahmin etmede kusursuz bir geรงmiลe sahip olsa da, bu dรผลรผลรผn ne zaman olacaฤฤฑnฤฑ sรถyleyemez. รstelik kฤฑsa vadeli tahminler bir yana bฤฑrakฤฑldฤฑฤฤฑnda, uzun vadeli veriler sabฤฑrlฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn yanฤฑnda yer alฤฑyor.
ฤฐkinci Dรผnya Savaลฤฑ’ndan bu yana ABD ekonomisi bir dรผzine resesyon yaลadฤฑ ve bu resesyonlar ortalama sadece 10 ay sรผrdรผ. Buna karลฤฑlฤฑk, ekonomik bรผyรผme dรถnemleri ortalama beล yฤฑl sรผrdรผ. Bu dengesizlik, borsada daha da belirgindir.
S&P 500’de temettรผ faktรถre
Bespoke Investment Group’un analizine gรถre, 1929’dan bu yana S&P 500’deki ayฤฑ piyasalarฤฑ (en az %20’lik dรผลรผลler) ortalama 286 gรผn sรผrerken, boฤa piyasalarฤฑ ortalama 1.011 gรผn, yani neredeyse รผรง kat daha uzun sรผrdรผ.
Kฤฑsacasฤฑ, kฤฑsa vadede piyasalarฤฑn yรถnรผ belirsizliฤini korusa da, tarih uzun vadede iyimserliฤin ve sabrฤฑn kazandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Nitekim, S&P 500, temettรผler de dahil edildiฤinde, tarihinde hiรงbir 20 yฤฑllฤฑk dรถnemde yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑna para kaybettirmedi.
