Amerika Birleลik Devletleri’nde bir federal yargฤฑรง, eski ABD Baลkanฤฑ Donald Trump yรถnetiminin Kaliforniya’da suรงla mรผcadele iรงin orduyu kullanmasฤฑnฤฑ engelledi. Karar, Cumhuriyetรงi baลkanฤฑn Chicago da dรขhil olmak รผzere daha fazla ABD ลehrine asker gรถnderme tehdidinin hemen ardฤฑndan geldi. San Francisco’da gรถrev yapan ABD Bรถlge Yargฤฑcฤฑ Charles Breyer, ABD yรถnetiminin haziran ayฤฑnda 4.000 Ulusal Muhafฤฑz ve 700 aktif gรถrevdeki ABD Deniz Piyadesini Los Angeles’a konuลlandฤฑrarak Posse Comitatus Yasasฤฑ’nฤฑ ihlal ettiฤine hรผkmetti. Bu yasa, iรง gรผvenlik iรงin federal askerlerin kullanฤฑmฤฑnฤฑ bรผyรผk รถlรงรผde kฤฑsฤฑtlฤฑyor.
Yargฤฑรง Breyer’in kararฤฑ, Amerikan tarihinde federal yetkinin sฤฑnฤฑrlarฤฑnฤฑ belirleyen รถnemli bir adฤฑm olarak deฤerlendirildi. Mahkeme kararฤฑ, Trump’ฤฑn federal yetkiyi artฤฑrma ve iรง huzursuzluklara karลฤฑ askerรฎ gรผcรผ kullanma eฤilimini hukuki olarak sorguladฤฑ. Hukuk uzmanlarฤฑ, bu kararฤฑn, yรผrรผtme organฤฑnฤฑn anayasal yetkilerini aลฤฑrฤฑya kaรงacak ลekilde geniลletmesini รถnlemek iรงin kritik bir emsal oluลturduฤunu belirtti.
Trump’ฤฑn askerรฎ gรผรง kullanma รงabalarฤฑ hukuki bir darbe aldฤฑ
Yargฤฑcฤฑn bu kararฤฑ, Trump yรถnetiminin Kaliforniya’da asker kullanmasฤฑnฤฑ engelledi ve ABD topraklarฤฑnda ordunun rolรผnรผ geniลletme รงabalarฤฑna ciddi bir darbe vurdu. Eleลtirenler, bu durumun yรผrรผtme yetkisini tehlikeli bir ลekilde geniลleterek askerler ve sฤฑradan vatandaลlar arasฤฑnda gerginliklere yol aรงabileceฤini belirtiyorlardฤฑ. Yargฤฑรง Breyer, kararฤฑnฤฑ 12 Eylรผl’e kadar askฤฑya aldฤฑ ve yรถnetimin karara itiraz etmesi bekleniyor. Ne Pentagon, ne Adalet Bakanlฤฑฤฤฑ ne de Beyaz Saray, yorum taleplerine hemen yanฤฑt vermedi.
Kararฤฑn arkasฤฑndaki temel hukukรฎ dayanak, Posse Comitatus Yasasฤฑ’nฤฑn, baลkanฤฑn federal personeli koruma yetkisi gibi belirli istisnalar dฤฑลฤฑnda, iรง gรผvenlikte ordunun kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ yasaklamasฤฑydฤฑ. Kaliforniya Baลsavcฤฑlฤฑฤฤฑ, Hรผkรผmetin Los Angeles’a gรถnderdiฤi askerlerin, yasal olarak tanฤฑmlanan bu istisnalarฤฑn รถtesinde, doฤrudan polis yetkileri kullanarak protestocularฤฑ kontrol altฤฑna almaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ iddia etti. Bu iddia, davayฤฑ aรงanlarฤฑn ana argรผmanฤฑnฤฑ oluลturdu ve mahkeme kararฤฑnda etkili oldu.
Yargฤฑcฤฑn gerekรงesi ve Trump’ฤฑn sรถylemleri
Karar sadece Kaliforniya’daki orduyu kapsadฤฑ, รผlke genelini deฤil. Ancak yargฤฑรง, Trump’ฤฑn Chicago ve diฤer ลehirlere asker gรถnderme isteฤinin kararฤฑnฤฑ desteklediฤini belirtti. Breyer, Trump’ฤฑn 27 Aฤustos’taki kabine toplantฤฑsฤฑnda, “รผlkemizin tehlikede olduฤunu dรผลรผnรผrsem, istediฤim her ลeyi yapma hakkฤฑm var” dediฤini kaydetti. Donald Trump, bรผyรผk รงaplฤฑ gรถรงmen baskฤฑnlarฤฑnฤฑn protestolara yol aรงmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan, gรถรงmenlik yasalarฤฑnฤฑ uygulayan federal ajanlarฤฑ korumak iรงin Los Angeles’ta askerlere ihtiyaรง olduฤunu sรถylemiลti. Demokrat Baลkan Bill Clinton tarafฤฑndan yargฤฑรงlฤฑฤa atanan Breyer, federal personelin gรผvenliฤinden endiลe duymadan iลlerini yapabilmesi gerektiฤini belirtti ancak bunu, federal ajanlarฤฑn gittiฤi her yere askeri birlikler gรถndermek iรงin bir bahane olarak kullanmanฤฑn aลฤฑrฤฑya kaรงacaฤฤฑnฤฑ ve Posse Comitatus Yasasฤฑ’nฤฑn amacฤฑnฤฑ boลa รงฤฑkaracaฤฤฑnฤฑ savundu. Bu ifadeler, yargฤฑcฤฑn, Trump’ฤฑn eylemlerinin yasal รงerรงeveyi aลtฤฑฤฤฑna dair inancฤฑnฤฑ aรงฤฑkรงa gรถsterdi.
Askerlerin kullanฤฑmฤฑna yรถnelik iddialar ve savunmalar
Geรงen ay รผรง gรผn sรผren duruลmada, Kaliforniya baลsavcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn avukatlarฤฑ, askerlerin gรผvenlik รงemberi oluลturmak ve iki kiลiyi gรถzaltฤฑna almak dรขhil polis gรถrevlerini yerine getirdiฤini ve aslฤฑnda bu duruma ihtiyaรง duyulmadฤฑฤฤฑnฤฑ kanฤฑtlamaya รงalฤฑลtฤฑ. Avukatlar, Trump yรถnetimi lehine bir kararฤฑn, toplumda ordunun rolรผnde geniล ve benzeri gรถrรผlmemiล bir deฤiลime yol aรงacaฤฤฑ uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
Trump yรถnetimi ise ABD Anayasasฤฑ’nฤฑn, Posse Comitatus Yasasฤฑ’na istisna olarak baลkanlarฤฑn federal personeli ve mรผlkiyeti korumak iรงin askerleri kullanmasฤฑna izin verdiฤini savundu. Yรถnetimin avukatlarฤฑ, askerlerin yalnฤฑzca federal ajanlarฤฑ algฤฑlanan tehditlerden korumak iรงin hareket ettiklerini ve yasal sฤฑnฤฑrlar iรงinde kaldฤฑklarฤฑnฤฑ iddia etti. Duruลma sฤฑrasฤฑnda, protestolar รงoktan sona ermiล olmasฤฑna raฤmen, yรถnetimin Los Angeles’ta hala birkaรง yรผz askeri bulunuyordu. Duruลmada sunulan kanฤฑtlara gรถre, askerler ลehir dฤฑลฤฑndaki esrar tarlalarฤฑna yapฤฑlan baskฤฑnlarda gรผvenlik iรงin ve gรถรงmenlik ajanlarฤฑnฤฑn bir operasyonu sฤฑrasฤฑnda popรผler bir parkta protestolarฤฑ caydฤฑrmak iรงin gรผรง gรถsterisi olarak kullanฤฑldฤฑ. Bu durum, askerlerin kullanฤฑm amacฤฑna iliลkin ciddi soru iลaretleri doฤurdu. Yaklaลฤฑk 300 Ulusal Muhafฤฑz askeri Los Angeles’ta konuลlanmฤฑล durumda ve Trump yรถnetimi, en azฤฑndan kasฤฑm ayฤฑna kadar orada kalacaklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ.
