ABD’de yรผksek mahkemenin Halkbank’ฤฑn “davayฤฑ dรผลรผrme” talebini reddettiฤi davanฤฑn รงรถzรผmรผ iรงin Tรผrkiye tarafฤฑndan “uzlaลma” teklifi yapฤฑldฤฑฤฤฑ ileri sรผrรผldรผ. Reuters’a bilgi veren iki kaynaฤa gรถre Tรผrkiye, geรงen ay Beyaz Saray’daki kritik gรถrรผลmeler sฤฑrasฤฑnda, Halkbank‘a yรถnelik ABD’deki davanฤฑn yaklaลฤฑk 100 milyon dolar karลฤฑlฤฑฤฤฑnda รงรถzรผlmesi iรงin bir uzlaลma teklifinde bulundu.
Habere gรถre, Tรผrk yetkililer รถneriyi, Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan ile ABD Baลkanฤฑ Donald Trump arasฤฑnda yapฤฑlan toplantฤฑda dile getirdi. Teklifin, bankanฤฑn davada suรงunu kabul etmemesi yรถnรผnde ek koลullar iรงerdiฤi belirtildi.
Halkbank (HALKB.IS), ABDโnin ฤฐran’ฤฑn nรผkleer programฤฑna yรถnelik ekonomik yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ delmeye yardฤฑmcฤฑ olduฤu iddiasฤฑyla ABDโde dolandฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk, kara para aklama ve komplo suรงlamalarฤฑyla yargฤฑlanฤฑyor. Banka, hakkฤฑndaki tรผm suรงlamalarฤฑ reddediyor. Reuters’ฤฑn ulaลmaya รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Ofisi uzlaลma gรถrรผลmeleri hakkฤฑnda yorum yapmayฤฑ reddetti. Beyaz Saray ise yorum talebine yanฤฑt vermedi. Tรผrkiye’nin aktif bรผyรผklรผk bakฤฑmฤฑndan dรถrdรผncรผ bรผyรผk bankasฤฑ olan Halkbank ise bir aรงฤฑklama yapmadฤฑ..
Halkbank davasฤฑ ve iliลkilerin normalleลme รงabalarฤฑ
Habere gรถre sรถz konusu uzlaลma giriลimi, Tรผrkiye’nin Washington ile iliลkilerini onarma รงabalarฤฑna destek saฤlayabilir. ฤฐki NATO mรผttefiki arasฤฑndaki iliลkiler, Tรผrkiye’nin 2019 yฤฑlฤฑnda Rusya’dan S-400 fรผze sistemleri alma kararฤฑyla gerilmiลti. ABD, bu karara karลฤฑlฤฑk olarak Tรผrkiye’yi F-35 savaล uรงaฤฤฑ programฤฑndan รงฤฑkarmฤฑล ve Tรผrkiye’nin en รผst dรผzey savunma tedarik kurumlarฤฑna yaptฤฑrฤฑmlar uygulamฤฑลtฤฑ. Halkbank aleyhindeki dava da aynฤฑ yฤฑl aรงฤฑlmฤฑลtฤฑ.
ฤฐki รผlke arasฤฑndaki iliลkiler, kฤฑsmen iki liderin son gรถrรผลmesindeki kiลisel dostane baฤlarฤฑ sayesinde kฤฑsmen yumuลama belirtileri gรถstermeye baลladฤฑ. Ancak Beyaz Saray ziyareti, Tรผrkiye’nin umduฤu gibi Trumpโฤฑn ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ aลan F-35 alฤฑmฤฑna hemen onay vermesini saฤlamadฤฑ.
Reuters’ฤฑn haberi gรถre geรงen ay Beyaz Saray’daki olasฤฑ Halkbank anlaลmasฤฑ gรถrรผลmelerinde tam olarak hangi รถzel koลullarฤฑn ele alฤฑndฤฑฤฤฑnฤฑ belli deฤil. Tรผrkiye’nin teklifine ABD tarafฤฑnฤฑn ne yanฤฑt verdiฤi veya Trump ile Erdoฤan arasฤฑndaki toplantฤฑdan sonra รผst dรผzey bรผrokratlar ve/veya bakanlarฤฑ arasฤฑnda gรถrรผลmelerin devam edip etmediฤi de netleลmedi.
Yรผksek mahkeme kararฤฑ ve รงรถzรผm arayฤฑลlarฤฑ
ABD Yรผksek Mahkemesi, Pazartesi gรผnรผ Halkbankโฤฑn son temyiz baลvurusunu reddetmiลti. Mahkeme bu karar ile, ceza davasฤฑnฤฑn devam etmesi yรถnรผndeki alt mahkeme hรผkmรผnรผ onaylamฤฑล oldu. Yรผksek mahkemenin kararฤฑ Halkbank hisselerinin Borsa ฤฐstanbul’daki ilk iลlem gรผnรผnde %10 deฤer kaybetmesine yol aรงmฤฑลtฤฑ.
Halkbank ise yรผksek mahkeme kararฤฑnฤฑn ardฤฑndan yayฤฑmladฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, โABD ve Tรผrkiye arasฤฑndaki mutabakat รงerรงevesinde uzlaลma iรงin yasal bir zemin bulma giriลimleri de olumlu yรถnde devam ediyorโ ifadelerini kullandฤฑ.
Altฤฑ yฤฑl sonra ilk kez Beyaz Saray’da dรผzenlenen kabul tรถrenine katฤฑlan Erdoฤan, Trump’ฤฑn yanฤฑnda otururken gazetecilere, Halkbank konusunu da diฤer konularla birlikte gรถrรผลeceklerini belirtmiลti. Erdoฤan daha รถnce bu suรงlamalarฤฑ โhukuka aykฤฑrฤฑโ ve โรงirkinโ olarak nitelendirmiลti.
Washington merkezli Orta Doฤu Enstitรผsรผ Tรผrkiye Programฤฑ Direktรถrรผ Gรถnul Tol, mahkeme kararฤฑnฤฑn โAnkara ile Washington arasฤฑnda bir anlaลmaya varฤฑlamayacaฤฤฑ anlamฤฑna gelmeyeceฤiniโ vurguladฤฑ.
Tol, mahkemelerin bu tรผr dฤฑล politika ile ilgili davalarda karar verme hakkฤฑnฤฑ yรถnetime bฤฑrakabileceฤini dile getirdi.
Banka’nฤฑn ฤฐran yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan kaรงฤฑndฤฑฤฤฑ iddiasฤฑ
ABD’de devam eden davayla ilgili savcฤฑlar, Halkbank’ฤฑn ฤฐranโฤฑn ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan kaรงฤฑnmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olmak iรงin ฤฐran, Tรผrkiye ve Birleลik Arap Emirlikleri’ndeki para hizmeti saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑ ve paravan ลirketleri kullandฤฑฤฤฑnฤฑ iddia ediyor. Savcฤฑlara gรถre Halkbank, ฤฐran’ฤฑn รงฤฑkarlarฤฑna hizmet etmek amacฤฑyla gizlice 20 milyar dolarlฤฑk kฤฑsฤฑtlฤฑ fon transferi gerรงekleลtirdi, petrol gelirlerini altฤฑn ve nakde รงevirdi ve bu transferleri meลrulaลtฤฑrmak iรงin sahte gฤฑda sevkiyatฤฑ belgeleri dรผzenledi.
Halkbank, Yรผksek Mahkeme’ye yaptฤฑฤฤฑ temyiz baลvurusunda, Tรผrk devletine ait bir kuruluล olarak baลka bir รผlkenin mahkemelerinde yasal sรผreรงlerden muaf olmasฤฑ gerektiฤini savunmuลtu.
Bazฤฑ analistler, uzlaลmanฤฑn Beyaz Saray’da gรผndeme getirilen 100 milyon dolardan daha yรผksek bir meblaฤda olabileceฤini tahmin ediyor. รrneฤin, 2009 ile 2015 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda HSBC, BNP Paribas, Standard Chartered ve Credit Suisse gibi sekiz Avrupa bankasฤฑ, รงeลitli ABD yaptฤฑrฤฑm programlarฤฑnฤฑ ihlal etmekten 14 milyar dolarฤฑn รผzerinde ceza รถdemiลti.
Yalnฤฑzca Fransa’nฤฑn BNP Paribas bankasฤฑ, Sudan, Kรผba ve ฤฐran’a yรถnelik ABD yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ ihlal ettiฤi suรงlamalarฤฑnฤฑ รงรถzmek iรงin yaklaลฤฑk 9 milyar dolar รถdemeyi kabul etmiล ve suรงunu kabul etmiลti.
