Önümüzdeki on yılda, dünyanın en büyük endüstriyel metal tüketicisi olan Çin’deki talep artışı yavaşlarken, ABD ve Hindistan’daki bakır tüketiminin Çin’in gölgesinden çıkarak öne çıkması bekleniyor.
Pekin’in sanayi ve altyapı genişlemesi, bakır fiyatlarının 25 yıl önceki ton başına 1.500 dolardan bugün 10.000 doların üzerine tırmanmasına yol açan ralliyi desteklemişti.
Ancak Çin’in önümüzdeki on yıl boyunca en büyük bakır pazarı konumunu koruyacağı öngörülse de, analistler diğer bölgesel talep ve fiyat etkenlerinin giderek daha belirleyici hale geleceğini düşünüyor.
Değişen bölgesel politikalar, altyapı döngüleri ve jeopolitik kaymalar, üreticilerin, tüketicilerin, tüccarların ve yatırımcıların artık çok farklı dinamiklerle şekillenen bir piyasaya uyum sağlamasını gerektirecek.
Panmure Liberum analisti Tom Price, “Çin bakır tüketim ve stoklama hızını azaltacak. Artık Çin dışındaki klasik bakır talebi dinamiklerine, yani yenileme döngülerine geri dönüyoruz” dedi.
Çin fabrikaları yavaşlayacak, bakır talebinin üzerinde baskı oluşacak
Henüz etkisi tam olarak görülmese de, ABD ve diğer ülkelerin yerel üretimi teşvik eden adımları, Çin’in ihracat makinesinin ve imalat faaliyetinin yavaşlamasına yol açacak; bu da bu yıl yaklaşık 15 milyon ton olarak tahmin edilen rafine bakır talebini baskılayacak.
Öte yandan, yapay zekâ teknolojisini destekleyecek veri merkezleri ve enerji şebekesi altyapısındaki yenilemeler, Çin dışındaki söz konusu emtia talebini fiyatlar için yeni itici güç haline getirecek.
Price, “Çin artık altyapısını, enerji dağıtım şebekesi de dahil olmak üzere, inşa etti. Faaliyet düzeyi, artık ihtiyaçlarıyla uyumlu olacak şekilde daha düşük bir seviyeye inecek” dedi.
Price’a göre Çin’in talebi 2026’ya kıyasla 2031’de yüzde 6 daha düşük olacak.
Analist, Çin’in 2031’de yaklaşık 27 milyon tonla küresel birincil bakır tüketiminin yüzde 52’sini oluşturacağını, bu oranın 2026’da yüzde 57 olacağını tahmin ediyor.
Ayrıca ABD’nin 2031’de 2,2 milyon tonluk bakır talebine ulaşarak 2026’ya göre neredeyse yüzde 50 artış göstereceğini, Hindistan’ın ise 1 milyon tonun üzerine çıkarak yüzde 30’dan fazla büyüyeceğini öngörüyor.
Analistler, ABD Başkanı Donald Trump’ın boru ve kablolara yüzde 50 gümrük vergisi getirmesinin yerel üretimi teşvik edeceğini de belirtiyor.
Çin açısından bu durum, ihracat pazarlarından birinin kaybı anlamına geliyor. Trade Data Monitor’a göre ABD, Çin’in bakır boru ihracatında dördüncü büyük pazar konumunda.
Geçen yıl ABD, Çin’den doğrudan 14,4 milyon ton bakır boru ithal etti. Bu yılın ilk yedi ayında ise sekiz milyon tona ulaşıldı. Bu veriler, Pekin’in büyük bir pazar kaybıyla karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor.
Concord Resources araştırma direktörü Duncan Hobbs, “Batı ülkelerinden gelen artan direnç nedeniyle Çin’in imalat üretimi, özellikle ihracata yönelik olanlar, bir ölçüde yavaşlayacak” dedi.
Bu ihracatlar arasında enerji şebekesi altyapısında kullanılan bakır kablolar da bulunuyor. ABD Enerji Bakanlığı’nın on yıl önce yaptığı son şebeke incelemesi, ülke genelindeki iletim hatlarının yüzde 70’inin 25 yıldan daha eski olduğunu ortaya koymuştu.
Bu arada Hindistan, 2030 yılına kadar 500 gigawatt’lık fosil yakıt dışı kapasite hedefine ulaşmak için iletim altyapısını genişletiyor.
Danışmanlık firması Benchmark Mineral Intelligence’a göre Çin hariç Asya’da söz konusu emtia talebi, 2025 ile 2030 arasında yüzde 25 artarak 9,2 milyon tonun üzerine çıkacak.
Enerji altyapısı, veri merkezleri ve telekom ağlarını da kapsayan elektrik altyapısında talebin yüzde 35 artışla 2,2 milyon tona ulaşması bekleniyor.
BMI’nin Çin için tahminleri ise sırasıyla yüzde 4 ve yüzde 11 artış yönünde.
Batı’daki şebeke iyileştirmeleri genellikle altyapının modernizasyonu anlamına geliyor. Bu süreç, Çin’in yaptığı gibi sıfırdan inşa etmek kadar bakır gerektirmiyor; daha yavaş ve istikrarlı ilerleyecek.
Metaller danışmanlık şirketi CRU’nun baş analisti Robert Edwards, Çin’in söz konusu emtia piyasasındaki etkisinin birkaç yıldır azalmasını beklediklerini, ancak elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji ve güç şebekelerine yapılan yatırımlar nedeniyle bunun henüz gerçekleşmediğini belirtti.
CRU, Çin’in küresel maden ve geri dönüştürülmüş bakır tüketimindeki payının 2030’da yüzde 59’dan yüzde 57’ye düşeceğini öngörüyor.
Edwards konuya ilişkin “Çin’de talep artış potansiyeli sınırlı. Bundan sonra büyüme dünyanın geri kalanında daha güçlü olacak” dedi.
