Rus petrol devi Rosneft‘e yönelik Amerika Birleşik Devletleri yaptırımları, Almanya’da şirketin ülkedeki faaliyetlerinin ulusallaştırılması tartışmalarını yeniden başlattı. Konu hakkında bilgi sahibi iki kaynak, Reuters’a yaptıkları açıklamada, Berlin’in, ülkenin önemli yakıt ihtiyacını karşılayan bir rafineri de dâhil olmak üzere, şirketin operasyonlarının Rosneft’in ulusallaştırılması olasılığını masaya yatırdığını bildirdi.
Rosneft’in ulusallaştırılması konusu Ukrayna’daki savaşa kadar geçen on yıllar boyunca Avrupa’nın sanayi motoruna enerji sağlayan Rusya ile Almanya arasındaki karmaşık ve derin bağları bir kez daha gözler önüne serdi. ABD Hazine Bakanlığı, geçtiğimiz Çarşamba günü, Rosneft’in Almanya’daki kolunu Nisan 2026’ya kadar ABD yaptırımlarından muaf tutan bir lisans verdiğini duyurdu.
Kalıcı muafiyet ve ulusallaştırma ihtimali
İki kaynağın aktardığına göre, kalıcı bir muafiyet sağlamak Berlin’in öncelikli tercihi olmaya devam etti. Ancak Alman yetkililer, şirketin operasyonlarını ele geçirip yabancı bir yatırımcıya satma ihtimalini de ciddi olarak değerlendirdi. Ekonomi Bakanlığı sözcüsü ise, ABD’den “geçici bir çözüm” niteliğinde bir mektup aldıklarını belirtti.
Rosneft’in ulusallaştırılması gündemde olan Almanya’daki iştiraki, Berlin havaalanının da dâhil olduğu yakıt gereksinimlerinin büyük bir bölümünü karşılayan Schwedt petrol rafinerisinin kontrol hisselerine sahipti. Aynı zamanda Doğu Almanya’daki benzin istasyonlarına petrol tedariki yapan ve yerel kimya endüstrisine kritik bileşenler sağlayan bu iştirak, MiRo ve Bayernoil rafinerilerinde de paylar bulundurdu.
Rosneft’in ulusallaştırılması ile Almanya’daki varlıklarına vesayet
Bu varlıklar, Moskova’nın Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından, Almanya’nın Rusya ile onyıllardır süren enerji ilişkilerini temelden sarsması üzerine, 2022 yılında Alman hükümetine kontrol hakkı tanıyan bir vesayet altına alındı. Vesayet düzenlemesi altı ayda bir yenileniyordu. Ancak her yenileme, normalde geçici ve acil bir önlem olması gereken bu düzenlemenin hukuki dayanağının mahkemede incelenerek iptal edilme riskini taşıyordu.
Berlin, şu ana kadar Moskova’ya yüklü bir tazminat ödemek zorunda kalma endişesiyle Rosneft’in yerel varlıklarına el koymaktan kaçındı.
Milyarlarca dolarlık işletme ve riskler
Rus medyası, Rosneft’in ulusallaştırılması sürecinde şirketin Almanya’daki varlıklarının değerini yaklaşık 7 milyar dolar olarak hesapladı, ancak kaynaklardan biri gerçek değerin bunun yarısından daha az olabileceğini ifade etti. Moskova, Avrupa ülkelerini mülklerine el koyma konusunda açıkça uyardı. Rusya’da fabrikaları ve diğer yatırımları bulunan Alman şirketleri, Kremlin’in muhtemel misillemesinin en büyük yükünü çekebilir.
Rosneft, Mart 2024’ten bu yana bu işletmeyi satma çabası içindeydi ancak bir sonuç alamadı. Şirket, Çarşamba günkü yorum talebimize yanıt vermedi.
Siyasi çağrılar ve gelecek belirsizliği
Almanya Parlamentosu’nda Yeşiller Partisi milletvekili olan Michael Kellner, hükümeti işletmeyi kamulaştırmaya çağırdı. Kellner, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Bu, Almanya için sistemik olarak önemli,” dedi. “Hükümet, geleceği konusunda kesinliğe kavuşmak için Rosneft’in Almanya’daki işletmesini kamulaştırmalıdır.”
Kellner, hükümette bulunduğu dönemde işletmeyi kamulaştırmak istediğini ve Katar ile Kazakistan’ın 2024 yılında bu işletmeyi satın almakla ilgilendiklerini belirtti. Ancak bu ülkelerin ilgilerinin hâlâ devam edip etmediği belirsizliğini korudu.
Almanya geçmişte petrolü doğrudan Rusya’dan satın alıyordu. Almanya’daki Rosneft şu anda petrolü Kazakistan’dan temin etti. Ancak bu petrolün nakliyesinde kullanılan boru hattı Rusya’nın kontrolünde bulunuyor.
