Çarşamba günü sona eren altı haftalık hükümet kapanması, halihazırda birçok zorlukla karşı karşıya olan ABD ekonomisine ek bir yük getirdi. Ancak bu durumun tam etkisinin ancak aylar sonra ölçülebileceği belirtildi. Bu durumun Amerikan halkı üzerindeki mali ve sosyal etkileri, uzun süren hükümet kapanmasının en belirgin sonuçları arasında yer aldı. Uzayan bu siyasi kriz, ABD ekonomisinin büyüme beklentilerini aşağı çekti ve faiz kararlarını belirsizliğe sürükledi.
Yaklaşık 1,25 milyon federal çalışan, 1 Ekim’den bu yana maaşlarını alamadı. Yetkililer, hava trafik kontrolörleri işe dönse bile, geçen haftadan bu yana yaklaşık 10.000 uçuşun iptal edildiğini ve aksaklıkların devam edeceğini söylüyor. Devletin ihale kararları yavaşladı ve birçok gıda yardımı alıcısının yardımları kesintiye uğradı.
Federal çalışanlar geriye dönük maaşlarını alacakları için, kaybedilen ekonomik faaliyetlerin çoğu hükümet kapanması yeniden açıldığında telafi edilecek. Ancak bazı iptal edilen uçuşlar yeniden rezerve edilmeyecek, birçok iptal edilen restoran rezervasyonu yeniden yapılmayacak ve bazı ertelenen satın alımlar asla gerçekleşmeyecektir.
Ekonomik faaliyetler kalıcı olarak kaybedildi
Hükümet kapanması, istihdam, enflasyon ve tüketici harcamalarına ilişkin ekonomik verilerin akışını da kesintiye uğrattı. Bu durum, Federal Rezerv’in Aralık ayındaki bir sonraki toplantısında beklenen faiz indirimi kararını ertelemesine yol açabilir. Navy Federal Credit Union’ın baş ekonomisti Heather Long, “Kapanma, ABD ekonomisine ve istihdam, fiyatlar ve daha fazlası hakkında kritik veri toplama çalışmalarına zarar verdi” dedi.
Kongre Bütçe Ofisi (CBO), altı haftalık kapanmanın bu yılın dördüncü çeyreğindeki büyümeyi yaklaşık 1,5 puan azaltacağını tahmin etti. Bu, üçüncü çeyreğe göre büyümeyi yaklaşık yarı yarıya azaltacaktır. CBO, yeniden açılmanın gelecek yılın ilk çeyreğinde büyümeyi 2,2 puan artıracağını tahmin etse de, yaklaşık 11 milyar dolarlık ekonomik faaliyetin kalıcı olarak kaybedileceğini bildirdi.
2018-2019 yıllarında yaşanan en uzun hükümet kapanması 35 gün sürmüştü, ancak birçok kurumun bütçesi tam olarak karşılanmış olduğu için hükümetin sadece bir kısmı kapanmıştı. CBO, o dönemde bunun ekonomiyi GSYİH’nin yaklaşık %0,02’si kadar etkilediğini söylemişti.
Bu yılki kapanma, ekonominin mevcut zorluklarına ek olarak, durgun istihdam, inatla yüksek seyreden enflasyon ve birçok işletme için belirsizlik yaratan Donald Trump’ın gümrük vergileri gibi sorunları da beraberinde getirdi. Yine de, çok az sayıda ekonomist bir resesyon öngörüyor.
Ödenmeyen maaşlar ve faiz indirimleri üzerindeki baskı
CBO’nun tahminlerine göre, federal çalışanlar toplamda yaklaşık 16 milyar dolarlık maaştan mahrum kaldı. Bu, mağazalarda ve restoranlarda daha az harcama ve muhtemelen tatil seyahatlerinde azalma anlamına geliyor. Büyük alımlar muhtemelen ertelenecek ve bu da genel ekonomiyi yavaşlatacaktır.
Trump, kapatma sırasında geriye dönük maaş ödemesi yapmayacağına dair tehditlerde bulunmuştu, ancak Kongre’de varılan anlaşma, hükümet yeniden açıldığında kaybedilen maaşların yerine geçecektir. Washington, D.C. ve çevresinde, bu hükümet kapanması ekonomik sıkıntıları belirgin şekilde artırdı. Kapanma, Trump’ın bu baharda federal işgücünde yaptığı kesintilerin ardından, kapanma öncesinde işsizlik oranının zaten %6 olduğu Washington, D.C. bölgesinin ekonomik sıkıntılarını daha da artırdı.
Washington, D.C. bölgesi — Virginia ve Maryland’daki yakın banliyöler dahil — federal çalışanların en yoğun olduğu bölge olsa da, çoğu ülkenin başkentinin dışında yaşıyor ve çalışıyor. Bipartisan Policy Center’a göre, federal çalışanlar Maryland’ın işgücünün yaklaşık %5,5’ini oluşturuyor. Ancak aynı zamanda New Mexico’daki çalışanların %2,9’unu, Oklahoma’daki çalışanların %2,6’sını ve Alaska’daki çalışanların %3,8’ini oluşturuyorlar.
Bir de federal müteahhitler var. Oxford Economics‘te ekonomist olan Bernard Yaros, bunların sayısının toplam 5,2 milyona ulaşabileceğini tahmin ediyor ve bu kişilerin, kapanma sona erdiğinde geriye dönük maaşlarının ödeneceği garanti edilmiyor. Kayıp maaşlar ve sözleşmelerdeki aksamalar, hükümet kapanmasının maliyetini daha da yükseltti. Bu durum, ülkenin genel ekonomik sağlığı üzerindeki hükümet kapanması etkisini katbekat artırdı.
Hükümet kapanması, Federal Rezerv’in ekonominin sağlığını izlemek için dayandığı işsizlik, enflasyon ve perakende harcamalarına ilişkin ekonomik verilerin akışını kesintiye uğrattı. Hükümet yeniden açılsa bile, bu verilerin bir kısmı hiç raporlanmayabilir, diğerleri ise gecikmeli olarak raporlanabilir. Sonuç olarak, Fed, kapatma öncesinde yaygın olarak beklenen Aralık toplantısında üçüncü faiz indirimi yapmayabilir.
“Sisli havada araba kullanıyorsanız ne yaparsınız? Hızınızı azaltırsınız,” dedi Fed Başkanı Jerome Powell geçen ayın sonlarında düzenlediği basın toplantısında. Powell, Fed’in faiz oranı belirleme komitesinin, kısmen ekonominin sağlığının şu anda olağandışı bir şekilde belirsiz olması nedeniyle, ana faiz oranını düşürüp düşürmeme konusunda derin bir bölünme yaşadığını söyledi. Hükümet iki aylık istihdam raporunu yayınlamadı ve Perşembe günü yayınlanması planlanan Ekim ayı enflasyon verileri muhtemelen hiç yayınlanmayacak.
Çarşamba günü, Boston Federal Rezerv Bankası Başkanı Susan Collins, ekonomik verilerin eksikliğinin, gelecek ay bir başka faiz indirimi destekleme konusunda “tereddütlü” olmasının nedenlerinden biri olduğunu söyledi. Collins, Fed’in faiz oranı belirleme komitesinde oy hakkına sahip. Faiz indirimlerinin azalması, önümüzdeki aylarda borçlanma ve harcamaları caydırabilir ve ekonomi üzerinde baskı oluşturabilir.
Uçuş aksaklıkları ve güven kaybı
Havayolları, iki maaşını alamayan aşırı çalışan hava trafik kontrolörlerinin yükünü azaltmaya çalışan Federal Havacılık İdaresi’nin emriyle 10.000’den fazla uçuşu iptal etti. Uçuş iptallerinden önce bile, ekonomi danışmanlık firması Tourism Economics, kapanmanın seyahat harcamalarını günde 63 milyon dolar azaltacağını tahmin etmişti. Bu, altı haftalık uzlaşmazlığın seyahat sektörüne 2,6 milyar dolarlık bir maliyet getirdiği anlamına geliyor.
Kapanma, Amerikalıların genel ekonomiye bakışını daha da kötüleştirdi. Tüketici güveninin düşmesi, zamanla harcamaları azaltabilir ve büyümeyi yavaşlatabilir. Ancak son yıllarda Amerikalılar, bakış açıları karamsar olsa bile alışveriş yapmaya devam ettiler. Tüketici güvenindeki bu sert düşüş, hükümet kapanmasının hane halkı psikolojisi üzerindeki derin etkisini ortaya koydu.
Michigan Üniversitesi’nin geçen hafta yaptığı ankette, tüketici güveni üç yılın en düşük seviyesine geriledi ve şimdiye kadar kaydedilen en düşük seviyeye yaklaştı. Kişisel finanslar ve beklenen iş koşullarına ilişkin karamsarlık, Amerikalıları olumsuz etkiledi. Kasım ayı anketi, tüketici güven endeksinin 50,4 olduğunu gösterdi. Bu, geçen aya göre %6,2’lik şaşırtıcı bir düşüş ve bir yıl öncesine göre neredeyse %30’luk bir düşüş anlamına geliyor.
Federal harcamalar konusunda ise kapanma, federal hükümetin tüm harcamalarını kesintiye uğratmamış olsa da, ekipman alımlarını azalttı ve yeni sözleşmelerin yapılmasını engelledi. Yaros, kapanmanın her günü yaklaşık 800 milyon dolarlık yeni sözleşmenin imzalanmama riski altında olduğunu tahmin ediyor. Yaros, “Savunma Bakanlığı, NASA ve İç Güvenlik Bakanlığı’nda federal sözleşmelerin musluğu neredeyse tamamen kapandı” diye yazdı. Kapanma, Kasım ayında 42 milyon alıcıya aylık 8 milyar dolarlık SNAP gıda yardımı ödemesini de geciktirdi. Genel olarak, bu hükümet kapanmasının maliyeti, sadece doğrudan ödenmeyen maaşlardan çok daha fazlaydı.
