รarลamba gรผnรผ sona eren altฤฑ haftalฤฑk hรผkรผmet kapanmasฤฑ, halihazฤฑrda birรงok zorlukla karลฤฑ karลฤฑya olan ABD ekonomisine ek bir yรผk getirdi. Ancak bu durumun tam etkisinin ancak aylar sonra รถlรงรผlebileceฤi belirtildi. Bu durumun Amerikan halkฤฑ รผzerindeki mali ve sosyal etkileri, uzun sรผren hรผkรผmet kapanmasฤฑnฤฑn en belirgin sonuรงlarฤฑ arasฤฑnda yer aldฤฑ. Uzayan bu siyasi kriz, ABD ekonomisinin bรผyรผme beklentilerini aลaฤฤฑ รงekti ve faiz kararlarฤฑnฤฑ belirsizliฤe sรผrรผkledi.
Yaklaลฤฑk 1,25 milyon federal รงalฤฑลan, 1 Ekim’den bu yana maaลlarฤฑnฤฑ alamadฤฑ. Yetkililer, hava trafik kontrolรถrleri iลe dรถnse bile, geรงen haftadan bu yana yaklaลฤฑk 10.000 uรงuลun iptal edildiฤini ve aksaklฤฑklarฤฑn devam edeceฤini sรถylรผyor. Devletin ihale kararlarฤฑ yavaลladฤฑ ve birรงok gฤฑda yardฤฑmฤฑ alฤฑcฤฑsฤฑnฤฑn yardฤฑmlarฤฑ kesintiye uฤradฤฑ.
Federal รงalฤฑลanlar geriye dรถnรผk maaลlarฤฑnฤฑ alacaklarฤฑ iรงin, kaybedilen ekonomik faaliyetlerin รงoฤu hรผkรผmet kapanmasฤฑ yeniden aรงฤฑldฤฑฤฤฑnda telafi edilecek. Ancak bazฤฑ iptal edilen uรงuลlar yeniden rezerve edilmeyecek, birรงok iptal edilen restoran rezervasyonu yeniden yapฤฑlmayacak ve bazฤฑ ertelenen satฤฑn alฤฑmlar asla gerรงekleลmeyecektir.
Ekonomik faaliyetler kalฤฑcฤฑ olarak kaybedildi
Hรผkรผmet kapanmasฤฑ, istihdam, enflasyon ve tรผketici harcamalarฤฑna iliลkin ekonomik verilerin akฤฑลฤฑnฤฑ da kesintiye uฤrattฤฑ. Bu durum, Federal Rezerv’in Aralฤฑk ayฤฑndaki bir sonraki toplantฤฑsฤฑnda beklenen faiz indirimi kararฤฑnฤฑ ertelemesine yol aรงabilir. Navy Federal Credit Union’ฤฑn baล ekonomisti Heather Long, โKapanma, ABD ekonomisine ve istihdam, fiyatlar ve daha fazlasฤฑ hakkฤฑnda kritik veri toplama รงalฤฑลmalarฤฑna zarar verdiโ dedi.
Kongre Bรผtรงe Ofisi (CBO), altฤฑ haftalฤฑk kapanmanฤฑn bu yฤฑlฤฑn dรถrdรผncรผ รงeyreฤindeki bรผyรผmeyi yaklaลฤฑk 1,5 puan azaltacaฤฤฑnฤฑ tahmin etti. Bu, รผรงรผncรผ รงeyreฤe gรถre bรผyรผmeyi yaklaลฤฑk yarฤฑ yarฤฑya azaltacaktฤฑr. CBO, yeniden aรงฤฑlmanฤฑn gelecek yฤฑlฤฑn ilk รงeyreฤinde bรผyรผmeyi 2,2 puan artฤฑracaฤฤฑnฤฑ tahmin etse de, yaklaลฤฑk 11 milyar dolarlฤฑk ekonomik faaliyetin kalฤฑcฤฑ olarak kaybedileceฤini bildirdi.
2018-2019 yฤฑllarฤฑnda yaลanan en uzun hรผkรผmet kapanmasฤฑ 35 gรผn sรผrmรผลtรผ, ancak birรงok kurumun bรผtรงesi tam olarak karลฤฑlanmฤฑล olduฤu iรงin hรผkรผmetin sadece bir kฤฑsmฤฑ kapanmฤฑลtฤฑ. CBO, o dรถnemde bunun ekonomiyi GSYฤฐH’nin yaklaลฤฑk %0,02’si kadar etkilediฤini sรถylemiลti.
Bu yฤฑlki kapanma, ekonominin mevcut zorluklarฤฑna ek olarak, durgun istihdam, inatla yรผksek seyreden enflasyon ve birรงok iลletme iรงin belirsizlik yaratan Donald Trump’ฤฑn gรผmrรผk vergileri gibi sorunlarฤฑ da beraberinde getirdi. Yine de, รงok az sayฤฑda ekonomist bir resesyon รถngรถrรผyor.
รdenmeyen maaลlar ve faiz indirimleri รผzerindeki baskฤฑ
CBO’nun tahminlerine gรถre, federal รงalฤฑลanlar toplamda yaklaลฤฑk 16 milyar dolarlฤฑk maaลtan mahrum kaldฤฑ. Bu, maฤazalarda ve restoranlarda daha az harcama ve muhtemelen tatil seyahatlerinde azalma anlamฤฑna geliyor. Bรผyรผk alฤฑmlar muhtemelen ertelenecek ve bu da genel ekonomiyi yavaลlatacaktฤฑr.
Trump, kapatma sฤฑrasฤฑnda geriye dรถnรผk maaล รถdemesi yapmayacaฤฤฑna dair tehditlerde bulunmuลtu, ancak Kongre’de varฤฑlan anlaลma, hรผkรผmet yeniden aรงฤฑldฤฑฤฤฑnda kaybedilen maaลlarฤฑn yerine geรงecektir. Washington, D.C. ve รงevresinde, bu hรผkรผmet kapanmasฤฑ ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ belirgin ลekilde artฤฑrdฤฑ. Kapanma, Trump’ฤฑn bu baharda federal iลgรผcรผnde yaptฤฑฤฤฑ kesintilerin ardฤฑndan, kapanma รถncesinde iลsizlik oranฤฑnฤฑn zaten %6 olduฤu Washington, D.C. bรถlgesinin ekonomik sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑ daha da artฤฑrdฤฑ.
Washington, D.C. bรถlgesi โ Virginia ve Maryland’daki yakฤฑn banliyรถler dahil โ federal รงalฤฑลanlarฤฑn en yoฤun olduฤu bรถlge olsa da, รงoฤu รผlkenin baลkentinin dฤฑลฤฑnda yaลฤฑyor ve รงalฤฑลฤฑyor. Bipartisan Policy Center’a gรถre, federal รงalฤฑลanlar Maryland’ฤฑn iลgรผcรผnรผn yaklaลฤฑk %5,5’ini oluลturuyor. Ancak aynฤฑ zamanda New Mexico’daki รงalฤฑลanlarฤฑn %2,9’unu, Oklahoma’daki รงalฤฑลanlarฤฑn %2,6’sฤฑnฤฑ ve Alaska’daki รงalฤฑลanlarฤฑn %3,8’ini oluลturuyorlar.
Bir de federal mรผteahhitler var. Oxford Economics‘te ekonomist olan Bernard Yaros, bunlarฤฑn sayฤฑsฤฑnฤฑn toplam 5,2 milyona ulaลabileceฤini tahmin ediyor ve bu kiลilerin, kapanma sona erdiฤinde geriye dรถnรผk maaลlarฤฑnฤฑn รถdeneceฤi garanti edilmiyor. Kayฤฑp maaลlar ve sรถzleลmelerdeki aksamalar, hรผkรผmet kapanmasฤฑnฤฑn maliyetini daha da yรผkseltti. Bu durum, รผlkenin genel ekonomik saฤlฤฑฤฤฑ รผzerindeki hรผkรผmet kapanmasฤฑ etkisini katbekat artฤฑrdฤฑ.
Hรผkรผmet kapanmasฤฑ, Federal Rezerv’in ekonominin saฤlฤฑฤฤฑnฤฑ izlemek iรงin dayandฤฑฤฤฑ iลsizlik, enflasyon ve perakende harcamalarฤฑna iliลkin ekonomik verilerin akฤฑลฤฑnฤฑ kesintiye uฤrattฤฑ. Hรผkรผmet yeniden aรงฤฑlsa bile, bu verilerin bir kฤฑsmฤฑ hiรง raporlanmayabilir, diฤerleri ise gecikmeli olarak raporlanabilir. Sonuรง olarak, Fed, kapatma รถncesinde yaygฤฑn olarak beklenen Aralฤฑk toplantฤฑsฤฑnda รผรงรผncรผ faiz indirimi yapmayabilir.
โSisli havada araba kullanฤฑyorsanฤฑz ne yaparsฤฑnฤฑz? Hฤฑzฤฑnฤฑzฤฑ azaltฤฑrsฤฑnฤฑz,โ dedi Fed Baลkanฤฑ Jerome Powell geรงen ayฤฑn sonlarฤฑnda dรผzenlediฤi basฤฑn toplantฤฑsฤฑnda. Powell, Fed’in faiz oranฤฑ belirleme komitesinin, kฤฑsmen ekonominin saฤlฤฑฤฤฑnฤฑn ลu anda olaฤandฤฑลฤฑ bir ลekilde belirsiz olmasฤฑ nedeniyle, ana faiz oranฤฑnฤฑ dรผลรผrรผp dรผลรผrmeme konusunda derin bir bรถlรผnme yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Hรผkรผmet iki aylฤฑk istihdam raporunu yayฤฑnlamadฤฑ ve Perลembe gรผnรผ yayฤฑnlanmasฤฑ planlanan Ekim ayฤฑ enflasyon verileri muhtemelen hiรง yayฤฑnlanmayacak.
รarลamba gรผnรผ, Boston Federal Rezerv Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Susan Collins, ekonomik verilerin eksikliฤinin, gelecek ay bir baลka faiz indirimi destekleme konusunda โtereddรผtlรผโ olmasฤฑnฤฑn nedenlerinden biri olduฤunu sรถyledi. Collins, Fed’in faiz oranฤฑ belirleme komitesinde oy hakkฤฑna sahip. Faiz indirimlerinin azalmasฤฑ, รถnรผmรผzdeki aylarda borรงlanma ve harcamalarฤฑ caydฤฑrabilir ve ekonomi รผzerinde baskฤฑ oluลturabilir.
Uรงuล aksaklฤฑklarฤฑ ve gรผven kaybฤฑ
Havayollarฤฑ, iki maaลฤฑnฤฑ alamayan aลฤฑrฤฑ รงalฤฑลan hava trafik kontrolรถrlerinin yรผkรผnรผ azaltmaya รงalฤฑลan Federal Havacฤฑlฤฑk ฤฐdaresi’nin emriyle 10.000’den fazla uรงuลu iptal etti. Uรงuล iptallerinden รถnce bile, ekonomi danฤฑลmanlฤฑk firmasฤฑ Tourism Economics, kapanmanฤฑn seyahat harcamalarฤฑnฤฑ gรผnde 63 milyon dolar azaltacaฤฤฑnฤฑ tahmin etmiลti. Bu, altฤฑ haftalฤฑk uzlaลmazlฤฑฤฤฑn seyahat sektรถrรผne 2,6 milyar dolarlฤฑk bir maliyet getirdiฤi anlamฤฑna geliyor.
Kapanma, Amerikalฤฑlarฤฑn genel ekonomiye bakฤฑลฤฑnฤฑ daha da kรถtรผleลtirdi. Tรผketici gรผveninin dรผลmesi, zamanla harcamalarฤฑ azaltabilir ve bรผyรผmeyi yavaลlatabilir. Ancak son yฤฑllarda Amerikalฤฑlar, bakฤฑล aรงฤฑlarฤฑ karamsar olsa bile alฤฑลveriล yapmaya devam ettiler. Tรผketici gรผvenindeki bu sert dรผลรผล, hรผkรผmet kapanmasฤฑnฤฑn hane halkฤฑ psikolojisi รผzerindeki derin etkisini ortaya koydu.
Michigan รniversitesi’nin geรงen hafta yaptฤฑฤฤฑ ankette, tรผketici gรผveni รผรง yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine geriledi ve ลimdiye kadar kaydedilen en dรผลรผk seviyeye yaklaลtฤฑ. Kiลisel finanslar ve beklenen iล koลullarฤฑna iliลkin karamsarlฤฑk, Amerikalฤฑlarฤฑ olumsuz etkiledi. Kasฤฑm ayฤฑ anketi, tรผketici gรผven endeksinin 50,4 olduฤunu gรถsterdi. Bu, geรงen aya gรถre %6,2’lik ลaลฤฑrtฤฑcฤฑ bir dรผลรผล ve bir yฤฑl รถncesine gรถre neredeyse %30’luk bir dรผลรผล anlamฤฑna geliyor.
Federal harcamalar konusunda ise kapanma, federal hรผkรผmetin tรผm harcamalarฤฑnฤฑ kesintiye uฤratmamฤฑล olsa da, ekipman alฤฑmlarฤฑnฤฑ azalttฤฑ ve yeni sรถzleลmelerin yapฤฑlmasฤฑnฤฑ engelledi. Yaros, kapanmanฤฑn her gรผnรผ yaklaลฤฑk 800 milyon dolarlฤฑk yeni sรถzleลmenin imzalanmama riski altฤฑnda olduฤunu tahmin ediyor. Yaros, โSavunma Bakanlฤฑฤฤฑ, NASA ve ฤฐรง Gรผvenlik Bakanlฤฑฤฤฑ’nda federal sรถzleลmelerin musluฤu neredeyse tamamen kapandฤฑโ diye yazdฤฑ. Kapanma, Kasฤฑm ayฤฑnda 42 milyon alฤฑcฤฑya aylฤฑk 8 milyar dolarlฤฑk SNAP gฤฑda yardฤฑmฤฑ รถdemesini de geciktirdi. Genel olarak, bu hรผkรผmet kapanmasฤฑnฤฑn maliyeti, sadece doฤrudan รถdenmeyen maaลlardan รงok daha fazlaydฤฑ.
