Merkez Bankasฤฑ, Hafize Gaye Erkan baลkanlฤฑฤฤฑnda ilk enflasyon raporu toplantฤฑsฤฑnฤฑ 27 Temmuzโda yaptฤฑ. Uzunca bir sรผredir, รถzellikle de Eylรผl 2021 sonrasฤฑ devreye giren yeni ekonomi modeli (YEM) dรถneminde, enflasyon raporlarฤฑ da o dรถnemde โรถnemsizleลtirilenโ Merkez Bankasฤฑ ile aynฤฑ kaderi paylaลtฤฑ.
Enflasyonla โmรผcadelesiniโ faiz indirimleri ile yapan ve bu suretle de enflasyonu rayฤฑndan รงฤฑkaran bir Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn yayฤฑnladฤฑฤฤฑ raporun piyasa uzmanlarฤฑ nezdinde bir geรงerliliฤi kalmadฤฑ.
ฤฐลte bu nedenle Baลkan Erkanโla aรงฤฑlan yeni sayfanฤฑn nasฤฑl bir zemine oturtulacaฤฤฑnฤฑn birinci aฤฤฑzdan anlatฤฑlmasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan geรงen haftaki basฤฑn toplantฤฑsฤฑ รถnemliydi.
Merkez Bankasฤฑ sene sonu enflasyon tahminini yรผzde 58โe yรผkseltti. Baลkan Erkan, enflasyonla mรผcadele iรงin sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ.
Ancak enflasyonda bรถylesine gรผรงlรผ bir artฤฑล beklenirken politika faizinin neden yรผzde 17.5โde bฤฑrakฤฑldฤฑฤฤฑ sorularฤฑna tatmin edici aรงฤฑklamalar veremedi. โBรผtรผnsel yaklaลฤฑmโ gibi muฤlak ve ikna edici olmayan kaรงamak cevaplar geldi.
Faiz ve enflasyon arasฤฑndaki nedensellik sorusu ise tamamen cevapsฤฑz kaldฤฑ.
Her ne kadar kulaฤa โsiyasalโ bir cevap gibi gelse de aslฤฑnda bu sorunun iktisat literatรผrรผndeki cevabฤฑ net ve Cumhurbaลkanฤฑโnฤฑn gรถrรผลรผyle รงeliลiyor.
Erkanโฤฑn sessiz kalmasฤฑ bir taraftan siyasi gรถrรผลe katฤฑlmadฤฑฤฤฑnฤฑ diฤer yandan da Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn baฤฤฑmsฤฑz olmadฤฑฤฤฑnฤฑ teyit etti kanฤฑmca.
Edindiฤim genel izlenimim ลu ลekilde: Baลkan Erkan enflasyon probleminin farkฤฑnda olduฤunu, enflasyonu nasฤฑl dรผลรผrmek gerektiฤini bildiฤini, ancak kendisine verilen politika alanฤฑnฤฑn son derece sฤฑnฤฑrlฤฑ olduฤunu ima ediyor. โElden gelen bu kadarโ demek politik olarak doฤru olmayacaฤฤฑ iรงin de muฤlak ifadelerle elini gรถstermekten kaรงฤฑnฤฑyor.
รte yandan bu kadar yetersiz faiz artฤฑลlarฤฑ ile enflasyonla mรผcadele edemeyeceฤini kendisi de bildiฤi iรงin en azฤฑndan enflasyon tahminini gerรงekรงi bir seviyede tutmak istiyor.
28 Temmuz tarihinde YEM dรถneminde Para Politikasฤฑ Kuruluโnda (PPK) yer alan ve bu dรถnemde Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn aldฤฑฤฤฑ faiz indirim kararlarฤฑnฤฑ destekleyen รผรง baลkan yardฤฑmcฤฑsฤฑ gรถrevden alฤฑndฤฑ.
Yerlerine iรงlerinde Boฤaziรงi รniversitesiโnde รถฤrencilik yฤฑllarฤฑmdan danฤฑลman hocam Cevdet Akรงayโฤฑn da olduฤu รผรง saygฤฑn isim geldi.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn รผzerindeki siyasi baskฤฑyฤฑ bertaraf etmeye bu รผรง isim ne kadar katkฤฑ verebilir emin deฤilim. รte yandan amaรง siyasi baskฤฑya karลฤฑ durup, ciddi bir dezenflasyon programฤฑ uygulamak gibi de gรถrรผnmรผyor zaten.
Peki o zaman yeni ekibin amacฤฑ ne?
Yeni Merkez Bankasฤฑ kadrosunun esas amacฤฑnฤฑn enflasyonu dรผลรผrmekten ziyade YEM dรถneminden รงฤฑkฤฑลฤฑ saฤlamak olduฤunu dรผลรผnรผyorum.
Bu รงerรงevede Merkez Bankasฤฑ bir taraftan ฤฑlฤฑmlฤฑ faiz artฤฑลlarฤฑ ile dรถviz kuruna mรผdahaleyi kademeli olarak bฤฑrakacak, diฤer taraftan regรผlasyon ve kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ kaldฤฑrarak piyasa koลullarฤฑnฤฑ yeniden iลler hale getirmeyi arzu edecektir.
Bu sayede kฤฑsa vadeli dรถviz giriลi saฤlayarak kuruyan dรถviz likiditesini bir parรงa olsun yerine koymayฤฑ hedefleyecektir.
Merkez Bankasฤฑโnฤฑn misyonunu bu ลekilde daha mรผtevazฤฑ olarak tanฤฑmladฤฑฤฤฑmฤฑzda, yeni ekibin bu sฤฑnฤฑrlฤฑ รงerรงevede baลarฤฑlฤฑ olabileceฤini dรผลรผnรผyorum.
ฤฐlave olarak รผรงรผ de akademi ve araลtฤฑrma tabanlฤฑ bu yeni รผyelerin TCMBโde ciddi ลekilde ihmal edilmiล araลtฤฑrma birimini canlandฤฑrabileceฤini, daฤฤฑlmฤฑล kadrolarฤฑ toparlayabileceฤini ve yฤฑllardฤฑr gitmeyi รถzlediฤimiz konferanslarฤฑ ve araลtฤฑrma tebliฤlerini tekrar aktif hale getirebileceklerini dรผลรผnรผyorum.
YEMโin 1,5 senede enflasyonda yarattฤฑฤฤฑ devasa zararฤฑ ortadan kaldฤฑrmak, Eylรผl 2021 รถncesindeki yรผzde 20โli seviyeleri gรถrebilmek ise ekibin birincil รถnceliฤi gibi durmuyor ve รถnรผmรผzdeki 3-4 senelik dรถnemde de maalesef mรผmkรผn gรถrรผnmรผyor. Umarฤฑm yanฤฑlฤฑyorumdur.
Kredibiliteyi artฤฑracak adฤฑmlar
TCMBโnin yฤฑpranmฤฑล kredibilitesini yeniden kazanmak iรงin atmasฤฑ gereken kolay ve zor adฤฑmlar var.
En kolay kazanฤฑmlar, gerรงekรงi tahminler koyarak ve atฤฑlacak adฤฑmlarla koyulan hedefler arasฤฑnda iรงsel tutarlฤฑlฤฑk saฤlayarak mรผmkรผn.
Bu suretle piyasalar Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn kendileri ile aynฤฑ dili konuลtuฤuna ikna olduklarฤฑnda, bir sonraki aลamada beklentilerini oluลtururken Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn tahminlerini kerteriz almaya baลlarlar.
Zor olan kazanฤฑmlar ise liyakatlฤฑ kadrolarฤฑn, atฤฑlmasฤฑ gerektiฤini dรผลรผndรผkleri adฤฑmlarฤฑ korkmadan ve siyasi baskฤฑya maruz kalmadan atฤฑlabilmesidir.
Enflasyon raporu ลu kolay kazanฤฑmlarฤฑ hedeflemiล:
1. Sene sonu tahminindeki 40 puana yakฤฑn gรผncelleme
Bu kadar bรผyรผk bir revizyonu son รผรง aydaki sรผrpriz geliลmelerle aรงฤฑklayamazsฤฑnฤฑz. Nitekim Merkez Bankasฤฑ da gรผncellemenin dรถrtte birinin โyaklaลฤฑm deฤiลikliฤiโ kaynaklฤฑ olduฤunu sรถylรผyor.
Ben rapora yeni eklenmiล bu kalemi รผstรผ kapalฤฑ bir ลekilde โbir รถnceki ekibin olduฤundan dรผลรผk gรถsterdiฤi sene sonu tahminini biz daha gerรงekรงi seviyelere รงekecek bir yaklaลฤฑmฤฑ benimsedikโ ลeklinde yorumladฤฑm.
Bu revizyonun รถnemi nedir?
Bir merkez bankasฤฑnฤฑn elindeki en รถnemli iki araรงtan birisi politika faizi ise diฤeri iletiลim gรผcรผdรผr.
Sรถzรผne gรผvenilir bir merkez bankasฤฑ etkin iletiลimle enflasyon beklentilerini kontrol altฤฑna alabilir ve makul seviyelerde รงฤฑpalayabilir. Bunu baลarabildiฤi sรผrece de fazla faiz artฤฑลฤฑna gitmesine gerek kalmaz.
2. Atฤฑlacaฤฤฑ tahmin edilen adฤฑmlar ve enflasyon tahmini arasฤฑndaki uyum
Sฤฑkฤฑ para politikasฤฑ dรถngรผsรผne baลlayan bir merkez bankasฤฑ, ลayet niyetinde ciddi ise, bunu รถnden yรผklemeli bir faiz artฤฑลฤฑ ile baลlatmasฤฑnฤฑn sinyal deฤeri bรผyรผk olur.
Bu suretle ileriye yรถnelik niyeti konusunda piyasalarฤฑ ikna ederek daha yรผklรผ faiz artฤฑลlarฤฑna gerek kalmadan enflasyon beklentilerini kontrol altฤฑna almayฤฑ hedefler. Sonradan gelecek faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn dozu tipik olarak azalฤฑr.
ลayet bunu yapmaz ve faiz artฤฑลlarฤฑnฤฑn dozunu giderek artฤฑrฤฑrsa o zaman piyasalar merkez bankasฤฑnฤฑn รถnceden รถngรถremediฤi bir problem olduฤunu dรผลรผnerek kendi enflasyon beklentilerini de yukarฤฑ รงekerler. O yรผzden kademeli faiz artฤฑลlarฤฑ tipik olarak yรผksek dozda baลlar ve doz azaltarak devam eder.
Bu beklentiden yola รงฤฑkarak TCMBโnin en aฤฤฑr silahฤฑnฤฑ baลtan รงektiฤini ve bunun da iki toplantฤฑda toplam 9 puanlฤฑk bir faiz artฤฑลฤฑ olduฤunu dรผลรผnรผrsek sene sonuna kadar toplam 2-3 puan gibi minimal bir faiz artฤฑลฤฑ beklemek gerรงekรงi olabilir.
Bu ลartlar altฤฑnda sene sonu enflasyon tahmininin bugรผnkรผ seviyesinin yaklaลฤฑk 20 puan รผzerine รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ โyapฤฑlmasฤฑ gerekeni bilsek de elimizde bu kadar alan varโ demenin bir baลka tรผrlรผsรผ olup, hedef ve araรง arasฤฑndaki tutarlฤฑlฤฑk boyutu nedeni ile olumlu karลฤฑlanabilir.
