Temmuz ayฤฑ Dรผnya’da ลimdiye kadar kaydedilmiล en sฤฑcak ay olabilir. Avrupa Birliฤi iklim gรถzlemcisi Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Kuzey Amerika, Avrupa, Asya ve diฤer yerlerde haftalarca sรผren kavurucu yaz sฤฑcaklarฤฑnฤฑn Temmuz ayฤฑnฤฑ Dรผnya’nฤฑn kayฤฑtlara geรงen en sฤฑcak ayฤฑ olma yolunda ilerlettiฤini sรถyledi.
Geรงtiฤimiz ay gezegen, kayฤฑtlarฤฑn baลladฤฑฤฤฑ 1850 yฤฑlฤฑndan bu yana en sฤฑcak Haziran ayฤฑnฤฑ yaลamฤฑลtฤฑ. Bu yฤฑl 6 Temmuz ise ลimdiye kadar kaydedilen en sฤฑcak gรผn oldu. Ve 2023’รผn en sฤฑcak yฤฑl olarak 2016’nฤฑn yerini alma ihtimali giderek artฤฑyor. ลu anda kayฤฑtlardaki en sฤฑcak sekiz yฤฑl, son sekiz yฤฑl.
Dรผnya Meteoroloji รrgรผtรผ Genel Sekreteri Petteri Taalas yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada “Temmuz ayฤฑnda milyonlarca insanฤฑ etkileyen aลฤฑrฤฑ hava koลullarฤฑ ne yazฤฑk ki iklim deฤiลikliฤinin acฤฑ bir gerรงeฤi ve geleceฤin bir habercisi. Sera gazฤฑ emisyonlarฤฑnฤฑ azaltma ihtiyacฤฑ her zamankinden daha acil,” dedi.
Dรผnya, tahmincilerin, insanoฤlunun devam eden sera gaz emisyonlarฤฑnฤฑn ฤฑsฤฑnma etkilerinin, tipik olarak birรงok bรถlgede daha sฤฑcak koลullarla iliลkilendirilen yinelenen iklim modeli El Niรฑo ile birleลtiฤi, รงok yฤฑllฤฑ olaฤanรผstรผ bir sฤฑcaklฤฑk dรถnemi olabileceฤi konusunda uyardฤฑฤฤฑ bir dรถneme girdi.
Los Angeles’taki California รniversitesi’nden iklim bilimci ve istatistikรงi Karen A. McKinnon, yine de kรผresel ortalama sฤฑcaklฤฑklarฤฑn Haziran baลฤฑndan bu yana olduฤu gibi rekorlarฤฑ bรถylesine bรผyรผk farklarla kฤฑrmasฤฑnฤฑn, iklimin baลka faktรถrler tarafฤฑndan da ลekillendirilip ลekillendirilmediฤine dair sorularฤฑ gรผndeme getirdiฤini sรถyledi. Bu unsurlar kรผresel ฤฑsฤฑnma ve El Niรฑo’dan daha az iyi anlaลฤฑlmฤฑล olabilir.
Temmuz ayฤฑnฤฑn son gรผnlerine girerken dรผnyanฤฑn pek รงok bรถlgesi bu hafta da bunaltฤฑcฤฑ sฤฑcaklarla boฤuลmaya devam ediyor. Amerika Birleลik Devletleri’nde Ulusal Hava Servisi, Perลembe gรผnรผ Kuzeydoฤu ve Orta Atlantik’te tehlikeli bir sฤฑcak hava dalgasฤฑnฤฑn ลekillendiฤini ve Gรผneybatฤฑ ve Orta Eyaletlerde yรผksek sฤฑcaklฤฑklarฤฑn endiลe kaynaฤฤฑ olmaya devam ettiฤini sรถyledi. Kuzey Afrika, Gรผneydoฤu Avrupa ve Tรผrkiye’nin bazฤฑ bรถlgeleri kavruluyor. Sฤฑcaklฤฑk ve kuraklฤฑฤฤฑn artฤฑrdฤฑฤฤฑ orman yangฤฑnlarฤฑ Kanada’da ve Akdeniz รงevresinde ลiddetlendi.
Bu ay Amerika Birleลik Devletleri’nin gรผney batฤฑsฤฑ, Kuzey Meksika ve Gรผney Avrupa’da yaลanan sฤฑcak hava dalgalarฤฑnฤฑ inceleyen araลtฤฑrmacฤฑlar bu hafta, bu bรถlgelerde gรผnlerce sรผren sฤฑcaklฤฑklarฤฑn, insan kaynaklฤฑ iklim deฤiลikliฤinin etkisi olmaksฤฑzฤฑn “neredeyse imkansฤฑz” olduฤunu sรถyledi.
Miami รniversitesi’nden iklim bilimci Emily Becker, yine de bilim insanlarฤฑnฤฑn, gezegenin tรผm yรผzeyinin bu yaz ortalama olarak normalden daha sฤฑcak olmasฤฑnฤฑn “endiลe verici” boyutunu tam olarak anlamak iรงin daha fazla araลtฤฑrma yapmalarฤฑ gerektiฤini sรถyledi.
Dรผnya yรผzeyinin yakฤฑnฤฑnda ฤฑsฤฑ birikmesine neden olan fosil yakฤฑt emisyonlarฤฑ bunda kesinlikle รถnemli bir rol oynuyor. Sanayi Devrimi’nden bu yana insanlar atmosfere 1,6 trilyon ton karbondioksit pompaladฤฑ. Bu da dรผnyanฤฑn 19. yรผzyฤฑlฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑna kฤฑyasla yaklaลฤฑk 1,2 santigrat derece ya da 2,2 Fahrenheit daha sฤฑcak olmasฤฑna neden oldu.
Ancak bu ekstra ฤฑsฤฑnฤฑn yerkรผreye daฤฤฑlma ลekli hala kara, deniz ve havayฤฑ kapsayan karmaลฤฑk bir faktรถrler demetinin yanฤฑ sฤฑra bir miktar rastgele faktรถrler tarafฤฑndan ลekillendirilmekte. Dr. Becker, bu nedenle bu yaz yaลanan ลiddetli sฤฑcaklarฤฑn ardฤฑndaki belirli faktรถrleri รงรถzmenin zaman alacaฤฤฑnฤฑ belirterek, “Bunu anlamak ve gelecek yฤฑl ya da bundan 10 yฤฑl sonra bunu tekrar gรถrรผp gรถrmeyeceฤimizi anlamak iรงin oldukรงa fazla araลtฤฑrma yapฤฑlmasฤฑ gerekecek,” dedi.
Dr. Becker, bu yaz ลimdiye kadar muhtemelen รงok รถnemli olmayan bir faktรถrรผn, en azฤฑndan Kuzey Amerika’da, El Niรฑo olduฤunu sรถyledi. Bu dรถngรผsel olgu, orta tropikal Pasifik yรผzeyi normalden daha sฤฑcak olduฤunda ortaya รงฤฑkฤฑyor. Bu yฤฑl ilkbaharฤฑn sonlarฤฑnda ortaya รงฤฑkan El Niรฑo’nun geliลi, dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑndaki rรผzgar dรผzenlerinde ve yaฤฤฑลlarda bir dizi deฤiลikliฤi tetikliyor. Ancak en acil etkileri tropikal ve uzak batฤฑ Pasifik’te, Endonezya gibi yerlerde hissediliyor.
