Hindistan‘ฤฑn basmati olmayan beyaz pirinรง ihracatฤฑnฤฑ yasaklamasฤฑ, Rusya’nฤฑn tahฤฑl gemilerini hedef almasฤฑnฤฑn buฤday ve mฤฑsฤฑr fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkseltmesi gibi kรผresel gฤฑda enflasyonunun artacaฤฤฑ korkularฤฑnฤฑ kรถrรผkledi.
Hindistan Tรผketici ฤฐลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Perลembe gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada “fiyatฤฑ dรผลรผrmek ve iรง piyasada bulunabilirliฤi saฤlamak” iรงin ihracatฤฑ yasaklayacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Bakanlฤฑฤa gรถre Hindistan’da pirinรง fiyatlarฤฑ geรงtiฤimiz yฤฑl yรผzde 11,5, geรงtiฤimiz ay ise yรผzde 3 arttฤฑ ve bu artฤฑล Nisan ve Haziran aylarฤฑ arasฤฑnda ihracat hacmindeki yฤฑllฤฑk yรผzde 35’lik artฤฑลฤฑ yansฤฑtฤฑyor.
Hindistan, kรผresel ihracatฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 40’ฤฑnฤฑ gerรงekleลtirerek dรผnyanฤฑn en bรผyรผk pirinรง ihracatรงฤฑsฤฑ konumunda. Hindistan’ฤฑ yรผzde 5 kฤฑrฤฑk pirinรง fiyatlarฤฑnฤฑn bu yฤฑl yรผkseldiฤi ve Yeni Delhi’nin yasaฤฤฑnฤฑ delmeyi uman รผlkelerin maliyetlerini arttฤฑrdฤฑฤฤฑ Tayland ve Vietnam takip ediyor. Analistler, dรผnya รงapฤฑnda milyarlarca insan iรงin temel gฤฑda maddesi olan tahฤฑlฤฑn fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn kรผresel gฤฑda enflasyonunu tetikleyebileceฤini belirtiyor.
Eylรผl ayฤฑnda Hindistan รถฤรผtรผlmemiล beyaz pirinรง, kabuฤu soyulmuล kahverengi pirinรง, yarฤฑ รถฤรผtรผlmรผล pirinรง ve tamamen รถฤรผtรผlmรผล pirinรง ihracatฤฑna %20 vergi uygulamฤฑลtฤฑ. Son yasakta olduฤu gibi bu vergi de Hindistan’ฤฑn en bilinen tahฤฑl รงeลidi olan basmati’yi kapsamฤฑyordu.
Hindistan son haftalarda, ลiddetli muson yaฤmurlarฤฑnฤฑn mahsullere zarar vermesi ve ulaลฤฑmฤฑ aksatarak domates ve diฤer temel gฤฑda maddelerinin fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkseltmesinin ardฤฑndan artan gฤฑda fiyatlarฤฑyla mรผcadele ediyor.
Hindistan Uluslararasฤฑ Ekonomik ฤฐliลkiler Araลtฤฑrma Konseyi’nde profesรถr olan Ashok Gulati, “รzellikle 1 Temmuz itibariyle hรผkรผmetin pirinรง stoklarฤฑnฤฑn tampon stok normunun รผรง katฤฑ olduฤu gรถz รถnรผne alฤฑndฤฑฤฤฑnda, bu ani bir tepki” dedi ve ekledi: “Stoklar sรถz konusu olduฤunda son derece rahat bir konumdayฤฑz.”
Gulati bu hamlenin kรผresel pirinรง fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkselteceฤini ve รถzellikle Afrika’daki รผlkeleri vuracaฤฤฑnฤฑ sรถyledi. Ancak yasaฤฤฑn duyurulmasฤฑnda, “gฤฑda gรผvenliฤi ihtiyaรงlarฤฑnฤฑ karลฤฑlamak iรงin ve hรผkรผmetlerinin talebi รผzerine” Hindistan hรผkรผmetinin iznine baลvuran รผlkelere ihracata hala izin verilebileceฤinin belirtildiฤini kaydetti.
Emtia araลtฤฑrma grubu Mintec’in tahฤฑl analisti Zanna Aleksahhina, “Hindistan’ฤฑn pirinรง รผretimi iรงin รงok รถnemli bir รผlke olduฤu dรผลรผnรผldรผฤรผnde bu [ihracat yasaฤฤฑ] รงok bรผyรผk bir mesele,” dedi ve ลรถyle devam etti: “Gฤฑda enflasyonunun zirve yaptฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmeyi umuyordum, ancak durumun bรถyle olmayabileceฤinden endiลe ediyorum.”
Aleksahhina, kรผresel pirinรง stoklarฤฑnฤฑn yฤฑl sonuna kadar yaklaลฤฑk 170 milyon ton ile son altฤฑ yฤฑlฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerileyeceฤinin tahmin edildiฤini ve aลฤฑrฤฑ hava koลullarฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki aylarda daha fazla hasara yol aรงmasฤฑnฤฑn muhtemel olduฤunu sรถzlerine ekledi.
Tarฤฑmsal ticaret ลirketi ED&F Man’ฤฑn araลtฤฑrma mรผdรผrรผ Kona Haque, Hindistan’ฤฑn basmati olmayan pirinรง ihracatฤฑnฤฑ yasaklamasฤฑnฤฑn El Niรฑo’nun etkisini gรถsterdiฤini sรถyledi. Pirinรง piyasasฤฑndaki sฤฑkฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn buฤday รผzerinde zincirleme bir etkisi olabileceฤini, รงรผnkรผ “her ikisi de temel gฤฑda maddesi olan bu ikisinin neredeyse birbirinin ikamesi olabileceฤini” sรถyledi.
El Niรฑo, sฤฑcak su akฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑn Gรผney Amerika’ya doฤru yaฤฤฑล taลฤฑmasฤฑ ve Avustralya ve Asya’da daha kuru koลullar yaratmasฤฑ nedeniyle Pasifik Okyanusu’nda geliลen bir hava modelini ifade eder.
Hindistan’ฤฑn yasaฤฤฑ, Rusya’nฤฑn Ukrayna tahฤฑl silolarฤฑnฤฑ bombalamaya baลladฤฑฤฤฑ ve geรงtiฤimiz 11 ay boyunca 30 milyon tondan fazla Ukrayna tahฤฑlฤฑnฤฑn ve yemeklik yaฤฤฑnฤฑn dรผnyaya ihraรง edilmesine izin veren Karadeniz Tahฤฑl Giriลimi’nden รงekildiฤi hafta geldi. Buฤday fiyatlarฤฑ son beล gรผnde yรผzde 11 arttฤฑ. Mฤฑsฤฑr neredeyse yรผzde 9 oranฤฑnda arttฤฑ.
Rusya dรผnya buฤday ihracatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk beลte birini gerรงekleลtirirken, savaลtan รถnce Ukrayna yaklaลฤฑk onda birini gerรงekleลtiriyordu.
BM Dรผnya Gฤฑda Programฤฑ baล ekonomisti Arif Husain, “รlkeler, รถzellikle de yoksul รผlkeler, zaten can yakฤฑcฤฑ gฤฑda enflasyonu ile uฤraลฤฑyor. รzellikle gฤฑda ithalatฤฑna baฤฤฑmlฤฑ olduฤunuzda ve borรง yรผkรผnรผz aฤฤฑr olduฤunda, para biriminiz deฤer kaybediyor ve faiz oranlarฤฑ yรผkseliyor. Eฤer gฤฑda ya da gรผbre ithal eden yoksul bir รผlkeyseniz, baลฤฑnฤฑz belada demektir.”
Husain, Dรผnya Ticaret รrgรผtรผ’nรผn geรงen yฤฑl Dรผnya Gฤฑda Programฤฑ’nฤฑ ihracat yasaklarฤฑndan muaf tuttuฤunu da sรถzlerine ekledi. Husain “Eฤer Hindistan’dan pirinรง almak isteseydik, bunu yine de yapabilirdik.” dedi.
