Amerikalฤฑ รงalฤฑลanlar iรงin 2025 yฤฑlฤฑ, rakamlarฤฑn รถtesinde bir belirsizlik fฤฑrtฤฑnasฤฑyla sona erdi. Ekonomik veriler, her ne kadar yฤฑlฤฑn son ayฤฑnda ufak bir nefes aldฤฑrmฤฑล gibi gรถrรผnse de, bรผtรผne bakฤฑldฤฑฤฤฑnda durumun vahameti ortaya รงฤฑkฤฑyor. Acaba ABD istihdam piyasasฤฑ iรงine girdiฤi daralma sarmalฤฑndan yakฤฑn zamanda kurtulabilecek mi?
Yฤฑlฤฑn son gรผnlerinde paylaลฤฑlan rakamlar, ekonominin lokomotifi olan iล gรผcรผ cephesinde ciddi sarsฤฑntฤฑlar yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ kanฤฑtlฤฑyor. Challenger, Gray & Christmas firmasฤฑ tarafฤฑndan hazฤฑrlanan rapor, Aralฤฑk ayฤฑ iลten รงฤฑkarma planlarฤฑnฤฑn 2024’ten bu yana en dรผลรผk seviyeye inmesini “olumlu bir iลaret” olarak nitelendirdi. Yine de, sevinmek iรงin henรผz รงok erken olduฤu gรถrรผlรผyor.
Sรถz konusu raporun detaylarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, 2025 yฤฑlฤฑ geneli iรงin duyurulan iลten รงฤฑkarma niyetlerinin 2020’den bu yana en yรผksek seviyeye tฤฑrmandฤฑฤฤฑ anlaลฤฑldฤฑ. ฤฐลverenlerin geรงtiฤimiz yฤฑl boyunca 1,2 milyon kiลiyi kapsayan iลten รงฤฑkarma kararฤฑ almasฤฑ, bir รถnceki yฤฑla gรถre yรผzde 58’lik devasa bir artฤฑลa iลaret ediyor. Planlanan iลe alฤฑmlarฤฑn ise yรผzde 34 azalarak 2010โdan bu yana en dรผลรผk seviyeye inmesi, ABD istihdam piyasasฤฑ iรงin tehlike รงanlarฤฑnฤฑn รงaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
ฤฐstihdam dรผnyasฤฑnda sarsฤฑcฤฑ daralma yaลanฤฑyor
Yaลanan bu kayฤฑplarฤฑn merkezinde, teknoloji ve iล hizmetleri sektรถrleri ile birlikte hรผkรผmet bรผnyesindeki kesintiler yer aldฤฑ. DOGE kaynaklฤฑ dรผzenlemelerin federal personeli iลsiz bฤฑrakmasฤฑ, kamu sektรถrรผndeki verileri tarihin en kรถtรผ dรถrdรผncรผ รงeyrek performanslarฤฑndan birine taลฤฑdฤฑ. Planlanan 259 binlik iลten รงฤฑkarma rakamฤฑ, 2008 kรผresel krizinden bu yana kaydedilen en karamsar yฤฑl sonu verisi olarak kayฤฑtlara geรงti.
รalฤฑลanlar iรงin her yeni duyuru, geรงim derdinin daha da bรผyรผmesi anlamฤฑna geliyor. Gรผncel hรผkรผmet istatistikleri, Kasฤฑm ayฤฑnda iล ilanlarฤฑnฤฑn sayฤฑsฤฑnฤฑn dรผลtรผฤรผnรผ, iลe alฤฑm oranฤฑnฤฑn ise yรผzde 3,2 gibi zayฤฑf bir seviyede kaldฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koydu. Mevcut her boล pozisyon iรงin 1,1 iลsiz kiลinin bulunmasฤฑ, ABD istihdam piyasasฤฑ genelinde 2021 baลฤฑndan bu yana ulaลฤฑlan en yรผksek rekabet oranฤฑnฤฑ simgeliyor.
New York Fed tarafฤฑndan yayฤฑmlanan tรผketici beklentileri anketi, halkฤฑn geleceฤe dair duyduฤu derin kaygฤฑyฤฑ yansฤฑttฤฑ. Ankete katฤฑlan Amerikalฤฑlar, iลsiz kalmalarฤฑ durumunda yeni bir iล bulma ihtimallerinin 2013 yฤฑlฤฑndan bu yana en kรถtรผ noktada olduฤunu belirtti. รzellikle yฤฑllฤฑk geliri 100 bin dolarฤฑn altฤฑnda olan hanelerin, ABD istihdam piyasasฤฑ iรงindeki konumlarฤฑndan bรผyรผk endiลe duyduklarฤฑ anlaลฤฑldฤฑ.
Tรผketicilerin enflasyon ve iลsizlik kaygฤฑsฤฑ artฤฑyor
Haneler sadece iลlerini kaybetmekten deฤil, aynฤฑ zamanda artan hayat pahalฤฑlฤฑฤฤฑndan da ลikayet ediyor. Kฤฑsa vadeli enflasyon tahminlerinin yรผzde 3,2’den yรผzde 3,4’e revize edilmesi, fiyat baskฤฑlarฤฑnฤฑn hissedilmeye devam edeceฤini kanฤฑtlฤฑyor. Trump yรถnetiminin gรผmrรผk vergilerini artฤฑrmasฤฑyla birlikte maliyetlerin yรผkseleceฤi bir dรถneme girilmesi, ABD istihdam piyasasฤฑ รผzerindeki baskฤฑyฤฑ daha da aฤฤฑrlaลtฤฑrฤฑyor.
Federal Rezerv yetkilileri, geรงtiฤimiz ay referans faiz oranฤฑnฤฑ รงeyrek puan dรผลรผrerek yรผzde 3,50-3,75 aralฤฑฤฤฑna รงekme kararฤฑ aldฤฑ. Alฤฑnan karar, enflasyonla mรผcadele ederken ABD istihdam piyasasฤฑ risklerini de dengeleme amacฤฑnฤฑ taลฤฑyor. Merkez bankasฤฑ, iลsizlik oranฤฑnฤฑn Kasฤฑm ayฤฑndaki yรผzde 4,6 seviyesinden hafifรงe gerilemesini beklese de halkฤฑn gรผveni henรผz tazelenmiล deฤil.
Philadelphia Fed Baลkanฤฑ Anna Paulson, ekonominin belirlenen hedefleri karลฤฑlamasฤฑ durumunda yฤฑlฤฑn ilerleyen dรถnemlerinde faizlerde bazฤฑ ฤฑlฤฑmlฤฑ ayarlamalar yapฤฑlabileceฤini ifade etti. Ancak New York Federal Rezerv anketi, krediye eriลimin zorlaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ve borรง รถdeyememe ihtimalinin pandemi dรถnemindeki zirve seviyelere ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Hanelerin finansal durumlarฤฑna dair iyimserlikleri, artan harcama ve kazanรง endiลeleriyle gรถlgeleniyor.
Dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑnda tarihi daralma gรถzlemlendi
รlkenin dฤฑล ticaret verileri ise Ekim ayฤฑnda sarsฤฑcฤฑ bir deฤiลim yaลayarak 2009 ortasฤฑndan bu yana en dรผลรผk aรงฤฑฤa geriledi. Ticaret aรงฤฑฤฤฑnฤฑn yรผzde 39 oranฤฑnda daralarak 29,4 milyar dolara dรผลmesi, ithalatฤฑn keskin bir ลekilde azalmasฤฑndan kaynaklandฤฑ. Trump tarafฤฑndan yรผrรผtรผlen gรผmrรผk vergisi politikalarฤฑ, ABD istihdam piyasasฤฑ ve iรง talep dengelerini deฤiลtirerek ithalatฤฑ 331 milyar dolar seviyesine indirdi.
ฤฐthalat rakamlarฤฑndaki dรผลรผล, sanayi malzemeleri ve ilaรง preparatlarฤฑ gibi pek รงok kategoride kendisini net bir ลekilde hissettirdi. Diฤer taraftan, ihracat rakamlarฤฑ Ekim ayฤฑnda 302 milyar dolarla tรผm zamanlarฤฑn rekorunu kฤฑrarak ekonomik bรผyรผmeye รถnemli bir katkฤฑ sundu. Parasal olmayan altฤฑn ve deฤerli metallerin satฤฑลฤฑ, ticaret dengesinin ABD istihdam piyasasฤฑ รผzerindeki yรผkรผnรผ hafifleten unsurlar arasฤฑnda yer aldฤฑ.
Atlanta Fed, dรถrdรผncรผ รงeyrekte gayri safi yurtiรงi hasฤฑlanฤฑn yฤฑllฤฑk bazda yรผzde 2,7 oranฤฑnda bรผyรผyeceฤini รถngรถrรผyor. รรงรผncรผ รงeyrekteki yรผzde 4,3’lรผk bรผyรผmenin ardฤฑndan gelen bu yavaลlama, iล dรผnyasฤฑndaki genel durgunluฤu yansฤฑtฤฑyor. Gelecek dรถnemde, ABD istihdam piyasasฤฑ iรงerisindeki dengesizliklerin ve korumacฤฑ ticaret kararlarฤฑnฤฑn kรผresel piyasalar iรงin en kritik baลlฤฑklar olmaya devam edeceฤi anlaลฤฑlฤฑyor.
