Reuters’ฤฑn hesaplamalarฤฑna gรถre, Rus Novatek‘in sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) tedarikindeki artฤฑล, ลirketin Kremlin kontrolรผndeki Gazprom’u geรงerek Avrupa’nฤฑn รถnde gelen yakฤฑt tedarikรงisi olmaya yaklaลtฤฑฤฤฑ anlamฤฑna geliyor.
Novatek’in zirveye doฤru yรผkseliลi, Avrupa’nฤฑn LNG’ye yรถnelmesi ve Gazprom’un onlarca yฤฑldฤฑr Avrupa tedarikine hakim olan boru hatlarฤฑ aฤฤฑndan uzaklaลmasฤฑyla Ukrayna รงatฤฑลmasฤฑnฤฑn Rusya’nฤฑn ve dรผnyanฤฑn enerji sektรถrรผnรผ ne kadar sekteye uฤrattฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงiziyor.
Rusya’nฤฑn gazฤฑ, petrolรผnรผn aksine, Batฤฑ’nฤฑn yaptฤฑrฤฑmlarฤฑna tabi deฤil, ancak Brรผksel Rus yakฤฑtฤฑna uyguladฤฑฤฤฑ ambargoyu geniลletmeyi dรผลรผnรผyor.
Avrupa Birliฤi halihazฤฑrda Rus kaynaklarฤฑna olan baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltmaya รงalฤฑลฤฑyor ve emisyonlarฤฑnฤฑ azaltmaya รงalฤฑลฤฑrken gazฤฑn yerine yenilenebilir enerjiyi koymayฤฑ hedefliyor. Yakฤฑn vadede LNG ithalatฤฑnฤฑ arttฤฑrdฤฑ.
Yaklaลฤฑk 29 yฤฑl รถnce kurulan Novatek, 2017 yฤฑlฤฑnda Sibirya’nฤฑn kuzeybatฤฑsฤฑndaki devasa Yamal LNG tesisinin faaliyete geรงmesinin ardฤฑndan LNG pazarฤฑnda bรผyรผmek iรงin Rus devletinin desteฤini aldฤฑ.
Reuters’ฤฑn Refinitiv Eikon verilerine dayanarak yaptฤฑฤฤฑ hesaplamalar, Gazprom’un 1 Ocak-15 Temmuz tarihleri arasฤฑnda Avrupa’ya yaptฤฑฤฤฑ toplam LNG ve boru hattฤฑ doฤalgaz ihracatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 13,8 milyar metrekรผp (bcm) olduฤunu gรถsterdi.
Novatek’in aynฤฑ dรถnemde bรถlgeye ihracatฤฑ 12,34 milyar m3 olarak gerรงekleลti.
Moskova merkezli aracฤฑ kurum BCS’den Ronald Smith, “Gazprom muhtemelen Avrupa pazarฤฑndaki tarihsel payฤฑnฤฑn %65-%75’ini sonsuza dek kaybetti” dedi.
Ancak Novatek’in Avrupa’da Gazprom’un yerini tamamen almasฤฑnฤฑn “รงok zor” olacaฤฤฑnฤฑ, รงรผnkรผ Gazprom’un kalan mรผลterilerinin LNG ithal etmek iรงin sฤฑnฤฑrlฤฑ altyapฤฑya sahip olduฤunu da sรถzlerine ekledi.
Gazprom’un aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak Avrupa’ya yaptฤฑฤฤฑ gaz ihracatฤฑ, Ukrayna’daki siyasi kriz ve Kuzey Akฤฑm denizaltฤฑ boru hatlarฤฑnฤฑn geรงen Eylรผl ayฤฑnda aรงฤฑklanamayan patlamalarla hasar gรถrmesi nedeniyle geรงen yฤฑl neredeyse yarฤฑ yarฤฑya azaldฤฑ.
Almanya ve ฤฐtalya, Gazprom’un Avrupa’daki en bรผyรผk mรผลterileri arasฤฑnda yer almaya devam ediyor.
Rusya, 2022’de yaklaลฤฑk %8 olan kรผresel LNG pazarฤฑnฤฑn beลte birini 2035’e kadar gรผvence altฤฑna almayฤฑ hedeflerken, Rusya’nฤฑn Sovyet yapฤฑmฤฑ bir aฤ รผzerinden yalnฤฑzca Gazprom tarafฤฑndan saฤlanan boru hattฤฑ ihracatฤฑ giderek azalฤฑyor.
Doฤal gaz eksi 163 santigrat dereceye (-261,4 Fahrenheit) kadar dondurularak dรผnyadaki herhangi bir yeniden gazlaลtฤฑrma terminaline gรถnderilebilecek bir sฤฑvฤฑya dรถnรผลtรผrรผlรผr ve bu da onu boru hattฤฑ gazฤฑndan daha esnek hale getiriyor.
Gazprom, konumunu korumak iรงin 2006 yฤฑlฤฑnda, boru hatlarฤฑ ve deniz yoluyla sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz yoluyla Rusya’nฤฑn tek doฤal gaz ihracatรงฤฑsฤฑ olmasฤฑnฤฑ saฤlayan bir yasayฤฑ gรผvence altฤฑna aldฤฑ.
Ancak Rusya o zamandan beri Novatek’in projelerini desteklemek iรงin LNG ticaretini serbestleลtirdi.
Bu arada Novatek, Kuzey Kutbu’ndaki Yamal LNG tesisinin รผretimini artฤฑrdฤฑ ve รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda devreye girecek olan yeni projelerinde LNG รผretimini daha da artฤฑrmayฤฑ planlฤฑyor.
Hem Novatek hem de Gazprom’un liderleri Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin ile yakฤฑn iliลkilere sahip ve Novatek’in Gazprom’un toplam gaz satฤฑลlarฤฑnฤฑn รผรงte ikisini gerรงekleลtirdiฤi Avrupa gaz pazarฤฑnda yรผkselen profili nedeniyle kamuoyu รถnรผnde รงatฤฑลtฤฑlar.
Gazprom’un CEO’su Alexei Miller, 1990’larฤฑn baลฤฑnda Rusya’nฤฑn eski imparatorluk baลkenti St Petersburg’un belediye baลkanlฤฑฤฤฑnda birlikte รงalฤฑลtฤฑklarฤฑndan beri Putin’in mรผttefiki.
Miller, Putin’in ilk kez Rusya Devlet Baลkanฤฑ seรงildiฤi 2000 yฤฑlฤฑnda Moskova’ya taลฤฑndฤฑ. Bir yฤฑl sonra Gazprom’un genel mรผdรผrlรผฤรผne atandฤฑ.
Putin’in uzun sรผredir mรผttefiki olan Gennady Timchenko da yaptฤฑrฤฑmlara hedef olmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Mart 2022’de Novatek’in yรถnetim kurulundan istifa etmiลti.
Timchenko, Putin’in belediye baลkanlฤฑฤฤฑ yaptฤฑฤฤฑ 1990’lฤฑ yฤฑllarda St Petersburg’da ve yakฤฑnlarฤฑnda birkaรง ticaret ลirketine sahip olduฤunu sรถylemiลti. Timchenko, Novatek’in en bรผyรผk hissedarlarฤฑ arasฤฑnda gรถsteriliyordu, ancak ลirket birkaรง yฤฑl รถnce bu bilgileri aรงฤฑklamayฤฑ bฤฑraktฤฑ.
Timchenko uzun sรผredir Gazprom’un Rus doฤalgaz ihracatฤฑ รผzerindeki tekeline meydan okuyor ve 2012’de Avrupalฤฑlarฤฑn Gazprom’a bir alternatif istediฤini sรถylรผyordu.
O dรถnemde Gazprom’un Avrupa’daki politikasฤฑnฤฑ da eleลtirmiล ve bunun pazar payฤฑnฤฑn dรผลmesine katkฤฑda bulunduฤunu sรถylemiลti.
Timchenko 2012 yฤฑlฤฑnda Forbes dergisine verdiฤi demeรงte “Gazprom Export’un pazarlama kampanyasฤฑnฤฑn Avrupa’daki payฤฑnฤฑn dรผลmesine yol aรงtฤฑฤฤฑna inanฤฑyorum… Sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz รงoktan piyasaya รงฤฑktฤฑ. รzรผnde, yeni ve daha ucuz bir gaz piyasasฤฑ oluลuyor; bรถyle ลeyleri gรถrmek lazฤฑm” sรถzlerini kaydetmiลti.
