Küresel ekonomide enerji dönüşümü, elektrikleşme ve yapay zekanın hızla yayılması bakıra olan talebi tarihi bir dönemece taşırken, arz tarafındaki kısıtlar bu stratejik metalde uzun vadeli riskleri büyütüyor. Sanayi ve teknoloji sektörlerinin temel girdilerinden biri olan bakırda, önümüzdeki yıllarda talep artışının arzı belirgin şekilde aşacağı öngörülüyor.
Uluslararası piyasalarda kırmızı metal fiyatları, geçen yıl temmuz ayında başlayan yükseliş trendini koruyor. Arz endişelerinin güçlenmesiyle birlikte bakırın libresi 5,96 dolara kadar yükselerek tarihi zirveye yakın seviyelerde işlem görüyor. Piyasa oyuncuları, bu yükselişin yalnızca kısa vadeli bir fiyat hareketi olmadığını, yapısal bir dönüşümün sonucu olduğunu değerlendiriyor.
S&P Global’in “Yapay Zeka Çağında Bakır: Elektrikleşmenin Zorlukları” başlıklı raporuna göre, küresel elektrik tüketiminin 2040 yılına kadar yaklaşık yüzde 50 artması bekleniyor. Aynı dönemde küresel bakır talebinin de yüzde 50 artarak 28 milyon metrik tondan 42 milyon metrik tona çıkacağı tahmin ediliyor. Bu artışta ekonomik büyüme, yenilenebilir enerji yatırımları, elektrikli araçlar, yapay zeka ve veri merkezleri ile savunma sanayisindeki modernizasyon projeleri öne çıkıyor.
Uluslararası Enerji Ajansı ve Wood Mackenzie gibi kuruluşların değerlendirmeleri de benzer bir tabloya işaret ediyor. Özellikle elektrikli araçlarda kullanılan kablolama, batarya sistemleri ve şarj altyapısı, bakır talebini hızla artıran alanlar arasında yer alıyor. Yapay zeka odaklı veri merkezlerinin yüksek elektrik tüketimi ve yoğun bakır kullanımı ise yeni ve kalıcı bir talep kanalı olarak görülüyor.
Bakır arzı yoğun talebe yetişemiyor
Ancak arz tarafı bu ivmeye ayak uydurmakta zorlanıyor. S&P Global’e göre, mevcut yatırımların devam etmesi halinde bile 2040 yılına kadar yaklaşık 10 milyon metrik tonluk bir bakır arz açığı oluşabilir. Ortalama cevher kalitesinin düşmesi, madenlerin daha derin ve ulaşılması zor bölgelerde bulunması ve çevresel izin süreçlerinin uzunluğu, yeni üretimin devreye alınmasını geciktiriyor. Bir kırmızı metal madeninin keşfinden üretime geçmesine kadar geçen sürenin ortalama 17 yılı bulması, arz esnekliğini ciddi şekilde sınırlıyor.
Enflasyon, artan enerji maliyetleri ve işçilik giderleri de madencilik maliyetlerini yukarı çekiyor. Özellikle Güney Amerika ve Avustralya gibi büyük üretici bölgelerde yaşanan üretim kesintileri ve kapasite sınırlamaları, arz tarafındaki baskıyı artırıyor.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, kırmızı metal fiyatlarındaki yükselişin uzun süredir öngörüldüğünü belirterek, talep tarafındaki güçlü artışa karşın arzın aynı hızda büyüyememesinin artık fiyatlara daha net yansımaya başladığını ifade ediyor. Ergezen’e göre, Çin’de yenilenebilir enerji yatırımları, elektrikli araç üretimi ve yapay zeka odaklı sanayi faaliyetleri kırmızı metal talebinin ana sürükleyicileri arasında yer alıyor.
Küresel büyümede yaşanan yavaşlamaya rağmen bakırın diğer emtialardan ayrıştığını vurgulayan Ergezen, özellikle Çin ekonomisinde beklenen toparlanmanın fiyatlar üzerinde yeni bir yukarı hareket alanı yaratabileceğini belirtiyor. Uzmanlara göre, arz-talep dengesizliği kalıcı hale geldikçe kırmızı metal, önümüzdeki yıllarda hem sanayi hem de yatırımcılar açısından stratejik önemini daha da artıracak.
