Petrol fiyatlarฤฑ, ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn ฤฐranโฤฑn nรผkleer programฤฑna yรถnelik baskฤฑyฤฑ artฤฑrmak amacฤฑyla sฤฑnฤฑrlฤฑ bir askeri operasyonu deฤerlendirdiฤini aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan cuma gรผnรผ deฤer kaybetti.
Beyaz Sarayโda valilerle dรผzenlenen kahvaltฤฑlฤฑ toplantฤฑda gazetecilerin sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtlayan Trump, olasฤฑ bir mรผdahale hakkฤฑnda “Sanฤฑrฤฑm bunu deฤerlendirdiฤimi sรถyleyebilirim” ifadelerini kullandฤฑ. Bu geliลmeyle birlikte, kรผresel gรถsterge olan Nisan vadeli Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, รถnceki kazanรงlarฤฑnฤฑ geri vererek yรผzde 0,6 oranฤฑnda bir dรผลรผลle 71,23 dolara geriledi.
ABD Batฤฑ Teksas Tipi (WTI) ham petrol vadeli iลlemleri ise 41 sentlik kayฤฑpla 66,02 dolar seviyesinden iลlem gรถrdรผ. Orta Doฤuโdaki arz risklerini yakฤฑndan takip eden enerji piyasasฤฑ katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ iรงin bu dalgalanma, her iki kontratฤฑn da bir รถnceki seansta son altฤฑ ayฤฑn en yรผksek kapanฤฑลฤฑnฤฑ gerรงekleลtirmesinin ardฤฑndan geldi.
ฤฐsviรงreโde Tahranโฤฑn nรผkleer programฤฑna iliลkin รงฤฑkmazฤฑ รงรถzmek amacฤฑyla hafta boyunca yรผrรผtรผlen mรผzakereler, Washingtonโdan gelen suรงlamalarla gรถlgelenmiล durumda. ฤฐlk raporlar belirli bir ilerleme kaydedildiฤine iลaret etse de ABD yรถnetimi, ฤฐranโฤฑn temel talepleri karลฤฑlamada yetersiz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Washingtonโda Barฤฑล Kuruluโnun ilk toplantฤฑsฤฑnda konuลan Trump, Tahranโฤฑn bir anlaลmaya varmamasฤฑ durumunda “kรถtรผ ลeyler olacaฤฤฑnฤฑ” ifade ederek diplomatik baskฤฑnฤฑn dozunu artฤฑrdฤฑ.
ABD Baลkanฤฑ, bir anlaลmaya varฤฑlฤฑp varฤฑlmayacaฤฤฑ veya askeri seรงeneฤin devreye girip girmeyeceฤinin รถnรผmรผzdeki 10 gรผn iรงinde netleลeceฤini belirtirken, daha sonra Air Force One uรงaฤฤฑnda gazetecilere yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada 10 ila 15 gรผn iรงinde bir sonuรง gรถrmek istediฤini kaydetti.
Orta Doฤu’da askeri hareketlilik ve arz gรผvenliฤi endiลeleri
Bรถlgedeki askeri yฤฑฤฤฑnaฤฤฑn artmasฤฑ ve Beyaz Sarayโฤฑn bu hafta sonu kadar erken bir tarihte mรผdahale planlarฤฑnฤฑ gรถrรผลtรผฤรผne dair iddialar, enerji koridorlarฤฑndaki tansiyonu yรผkseltiyor. Trump, ฤฐranโฤฑn nรผkleer potansiyelinin geรงen yฤฑl haziran ayฤฑndaki saldฤฑrฤฑlarla “tamamen yok edildiฤini” iddia ederken, “Bir adฤฑm daha ileri gitmemiz gerekebilir ya da gerekmeyebilir” diyerek belirsizliฤi korudu.
ฤฐran ise Birleลmiล Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterresโe gรถnderdiฤi mektupta, herhangi bir askeri saldฤฑrฤฑya “kararlฤฑ bir ลekilde” yanฤฑt verileceฤini bildirdi.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ ve Umman Denizi’nde Rusya ile ortak deniz tatbikatlarฤฑ dรผzenleyen Tahran yรถnetimi, bรถlgedeki stratejik caydฤฑrฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ sergilemeye devam ediyor. Eski ฤฐsrail Bรผyรผkelรงisi Daniel Shapiro, askeri hazฤฑrlฤฑklarฤฑn tamamlanmak รผzere olduฤunu belirterek, “Mรผdahale penceresi cumartesi gecesi itibarฤฑyla aรงฤฑlฤฑyor ancak bu hemen bir saldฤฑrฤฑ olacaฤฤฑ anlamฤฑna gelmiyor; baลkan ฤฐranโdan taviz bekliyor” deฤerlendirmesinde bulundu.
Morgan Stanley Baล Emtia Stratejisti Martijn Rats, kรผresel petrol piyasasฤฑnฤฑn arz bakฤฑmฤฑndan “oldukรงa iyi durumda” olduฤunu ancak รผรง temel faktรถrรผn fiyatlarฤฑ yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑladฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. Rats, bu unsurlarฤฑ ฤฐranโa yรถnelik endiลeler, รinโin stoklama amaรงlฤฑ alฤฑลฤฑlmadฤฑk yรผksek hacimli alฤฑmlarฤฑ ve artan navlun maliyetleri olarak sฤฑralฤฑyor.
Uzmanlara gรถre, รถzellikle รinโin bu kadar bรผyรผk bir envanter biriktirmesi piyasada soru iลaretleri yaratsa da en belirgin risk faktรถrรผ ฤฐran ile yaลanan gerilim olmaya devam ediyor.
Barclays stratejistleri ise hisse senedi piyasalarฤฑnฤฑn jeopolitik gรผrรผltรผyรผ ลimdilik gรถrmezden geldiฤini, ancak ABDโnin bรถlgedeki askeri kapasitesini artฤฑrmasฤฑnฤฑn risk primini canlฤฑ tuttuฤunu ifade ediyor.
Petrol fiyatlarฤฑ รผzerinde diplomatik ve ekonomik beklentiler
Piyasa analistleri, olasฤฑ bir askeri mรผdahalenin petrol fiyatlarฤฑ ve kรผresel ekonomi รผzerindeki etkisinin operasyonun kapsamฤฑna baฤlฤฑ olacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor. ABDโde yaklaลan ara seรงimler ve Washington yรถnetiminin tรผketiciler iรงin enerji maliyetlerini dรผลรผk tutma รถnceliฤi, uzun sรผreli bir รงatฤฑลma olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ zayฤฑflatฤฑyor.
Analistler, herhangi bir saldฤฑrฤฑnฤฑn geรงen yฤฑl olduฤu gibi nรผkleer ve balistik fรผze tesisleriyle sฤฑnฤฑrlฤฑ kalacaฤฤฑnฤฑ ve kฤฑsa sรผreli olacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor. Beyaz Saray Sรถzcรผsรผ Karoline Leavittโin ฤฐran iรงin “anlaลma yapmanฤฑn รงok akฤฑllฤฑca olacaฤฤฑ” yรถnรผndeki aรงฤฑklamalarฤฑ, diplomatik รงรถzรผm kapฤฑsฤฑnฤฑn henรผz tamamen kapanmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Sonuรง olarak, petrol fiyatlarฤฑ รถnรผmรผzdeki 15 gรผnlรผk sรผreรงte Washington-Tahran hattฤฑndan gelecek resmi aรงฤฑklamalara ve askeri hareketliliฤin boyutuna gรถre yรถn bulmaya devam edecektir.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ve piyasa uzmanlarฤฑ, arz gรผvenliฤinin korunmasฤฑ adฤฑna bรถlgedeki gerilimin bir “enerji krizine” dรถnรผลรผp dรถnรผลmeyeceฤini izlerken, kฤฑsa vadede volatilite beklentisi hakimiyetini koruyor.
