Yapay zeka dünyasının en önemli oyuncularından biri olan Anthropic, Trump yönetiminin kendisini “tedarik zinciri riski” olarak yaftalamasına karşı Pazartesi günü Savunma Bakanlığı ve diğer federal kurumlara dava açtı. Beyaz Saray’ın hükümet genelinde yapay zeka kullanımını artırma çabalarıyla çelişen bu gelişme, Pentagon ile teknoloji devi arasındaki gerilimi yargıya taşıdı.
Şirket, mahkemeye sunduğu dilekçede, hükümetin bu kararını “emsalsiz ve hukuka aykırı” olarak nitelendirerek ticari itibarının ve anayasal haklarının saldırı altında olduğunu savundu. Genellikle yabancı düşmanlarla bağlantılı firmalara verilen bu etiketin, Amerikan menşeli bir girişime uygulanması sektörde şaşkınlık yarattı.
Söz konusu kriz, Pentagon ile Anthropic arasındaki sözleşme yenileme görüşmelerinin, şirketin kırmızı çizgileri nedeniyle tıkanmasıyla başladı. Yapay zeka aracının kitle imha silahlarında, otonom silahlarda veya ABD vatandaşlarının toplu gözetiminde kullanılmasına izin vermeyen şirket, bu etik taahhütlerinden ödün vermeyi reddetti.
Savunma Bakanlığı ise özel bir şirketin ulusal güvenlik acil durumlarında askeri operasyonlara sınır koyamayacağını savunarak, teknolojinin “tüm yasal amaçlar” için kullanılmasını talep etti. Anlaşmazlığın ardından, 27 Şubat 2026 tarihinde Savunma Bakanı Pete Hegseth, hiçbir askeri yüklenicinin bu şirketle ticari faaliyet yürütemeyeceğini duyurdu.
Anthropic ve Pentagon arasındaki “kırmızı çizgi” savaşı
Gerilimin merkezinde, yapay zekanın etik kullanım sınırları ve devletin bu teknoloji üzerindeki mutlak hakimiyet arzusu yer alıyor. Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zekanın mevcut haliyle toplu gözetim veya otonom silah sistemlerinde güvenilir şekilde kullanılamayacağını defalarca vurguladı. Ancak Trump yönetimi, bu duruşu “radikal sol ve uyanışçı (woke)” bir ideolojinin ordunun operasyonel kabiliyetini rehin alma çabası olarak görüyor. Beyaz Saray sözcüsü Liz Huston, Amerikan askerlerinin herhangi bir teknoloji liderinin ideolojik kaprislerine mahkum edilmeyeceğini ifade ederek, ordunun teknoloji kullanım şartlarını şirketlerin değil, anayasanın belirleyeceğini savundu.
İlgili davanın açıldığı gün, OpenAI ve Google DeepMind gibi rakip şirketlerden onlarca bilim insanı, kişisel sıfatlarıyla Anthropic lehine bir destek metni (amicus brief) yayımladı. Bilim insanları, “tedarik zinciri riski” damgasının ABD’nin teknolojik rekabet gücüne zarar verebileceğini ve etik taahhütlerin inovasyonun önünde bir engel değil, sağlıklı bir yönetişimin parçası olduğunu vurguladı. Sektördeki bu geniş çaplı destek, yapay zeka geliştiricilerinin etik sorumluluklarını savunma konusundaki kararlılığını gösteriyor. Öte yandan, krizin patlak verdiği gün rakip OpenAI’ın Pentagon ile kapsamlı bir anlaşma imzalaması, pazar payı rekabetinin jeopolitik hamlelerle nasıl şekillendiğini de gözler önüne seriyor.
Birinci ek madde ihlali ve ekonomik etkiler
Dava dilekçesinde Anthropic, hükümetin bu kararının Birinci Ek Madde (First Amendment) kapsamındaki ifade özgürlüğüne yönelik bir misilleme olduğunu iddia ediyor. Şirket, etik değerlerini savunmasının cezalandırıldığını ve bu durumun telafisi güç ekonomik zararlara yol açtığını belirtiyor.
Mevcut ve gelecekteki özel sektör sözleşmelerinin tehlikeye girmesi nedeniyle yüz milyonlarca dolarlık bir kaybın söz konusu olduğu vurgulanıyor. Şirket sözcüsü, yargı yoluna başvurmanın ulusal güvenliği koruma taahhütlerini değiştirmediğini, ancak iş ortaklarını ve müşterilerini korumak için bu adımın zorunlu olduğunu ifade etti.
Söz konusu yasal süreç devam ederken, Anthropic popülaritesini artırmaya devam ediyor. Pentagon ile yaşanan krizin ve sözleşme feshinin hemen ardından, şirketin Claude uygulaması iPhone App Store’da ilk kez ChatGPT’yi geride bırakarak zirveye yerleşti. 5 Mart verilerine göre günde bir milyondan fazla kişinin Claude’a kayıt yaptırdığı açıklanırken, halkın bu etik tartışmada şirketin yanında durduğu yorumları yapılıyor.
Mahkemenin vereceği karar, sadece bu şirket için değil, Amerikan hükümetiyle iş yapmak isteyen tüm teknoloji firmaları için kritik bir emsal teşkil edecek. Trump’ın “büyük hata” olarak nitelediği bu direnişin, yapay zeka etiği ve askeri ihtiyaçlar arasındaki dengeyi nasıl değiştireceği merakla bekleniyor.
