Google tarafından detayları paylaşılan yeni bir sıkıştırma algoritması olan TurboQuant, yapay zeka sektörünün bellek ihtiyacını azaltabileceği endişesiyle Micron ve SanDisk gibi dev şirketlerin hisselerinde değer kaybına yol açtı.
Yapay zeka odaklı bellek piyasasının lider oyuncuları Micron Technology (MU) ve SanDisk (SNDK), haftanın ikinci yarısında borsada belirgin bir satış baskısıyla karşılaştı.
Çarşamba günü her iki şirketin hisseleri yüzde 3’ten fazla değer kaybederken, Perşembe günü piyasaların açılmasıyla birlikte kayıplar derinleşti; Micron yüzde 7,19, SanDisk ise yüzde 9,93 oranında sert düşüşler kaydetti.
Google, TurboQuant modeliyle piyasaları karıştırdı
Analistler, son aylarda rekor seviyelere ulaşan bu hisselerdeki volatiliteyi, Google’ın Salı günü yayımladığı ve TurboQuant algoritmasını tanıtan teknik rapora bağladı. TurboQuant, yapay zeka modellerinin “kısa süreli belleği” olarak tanımlanan anahtar-değer (key-value) önbelleğindeki darboğazları gidermek amacıyla geliştirilen bir teknoloji olarak öne çıkıyor.
Google araştırmacılarına göre TurboQuant, model doğruluğundan ödün vermeden yapay zeka modellerindeki bellek boyutunu en az altı kat azaltırken, işlem hızını ise sekiz kata kadar artırabiliyor.
Yapay zekanın artan veri depolama ve işleme kapasitesi talebi üzerine büyüme stratejisi kuran yatırımcılar için, bellek yoğunluğundaki bu denli büyük bir azalma potansiyeli kritik bir risk faktörü olarak algılandı.
Evercore analisti Amit Daryanani, yayımladığı notta, Google’ın bu hamlesinin yapay zeka iş yüklerinde bellek yoğunluğunu önemli ölçüde azaltabilecek bir yol haritası sunduğunu belirtti.
Daryanani, bu teknolojinin geniş çaplı kabul görmesi durumunda DRAM ve NAND gibi bellek bileşenlerine yönelik uzun vadeli talep öngörülerinin baskı altında kalabileceğini vurguladı.
Yapay zeka verimliliğinde Jevons Paradoksu ve piyasa yansımaları
Sektör temsilcileri ve uzmanlar, TurboQuant’ın yarattığı ilk panik havasının uzun vadede yerini daha güçlü bir talebe bırakabileceği görüşünde birleşiyor.
Bu durum, ekonomide “Jevons Paradoksu” olarak bilinen; bir kaynağın kullanımındaki verimlilik artışının, o kaynağın toplam tüketimini düşürmek yerine daha fazla erişilebilirlik sağlayarak talebi artırması fenomenine benzetiliyor.
SanDisk Finans Direktörü (CFO) Luis Visoso, Bank of America analistleriyle yaptığı görüşmede, verimlilik artışının bulut bilişim yatırımlarının geri dönüşünü (ROI) iyileştireceğini ve bu durumun dolaylı olarak toplam donanım talebini yukarı çekebileceğini ifade etti. BofA analisti Wamsi Mohan da bu görüşü destekleyerek SanDisk için “Al” tavsiyesini ve 900 dolarlık hedef fiyatını koruduğunu açıkladı.
Mizuho teknoloji uzmanı Jordan Klein ise algoritmanın teknik geçmişine dikkat çekerek, TurboQuant’ın taslak metinlerinin aslında Nisan 2025’te internette yer aldığını hatırlattı. Klein, bulut hizmet sağlayıcılarının ve büyük dil modeli (LLM) geliştiricilerinin benzer teknolojiler üzerinde halihazırda çalıştığını, Google’ın bu çalışmayı kamuya açık bir rapor olarak yayımlamasının, teknolojinin rakiplerine karşı devasa bir gizli avantaj olmaktan ziyade sektör geneline yayılan bir standart haline gelebileceğine işaret ettiğini belirtti.
Wells Fargo analisti Aaron Rankers da piyasadaki negatif tepkiyi “manşet duyarlılığı” olarak nitelendirerek, bu tür verimlilik kazanımlarının yapay zeka endüstrisinin gelişimini tetikleyen temel unsurlar olduğunu kaydetti.
Sektörel görünüm ve yatırımcı beklentileri
Bellek hisselerindeki son dönemdeki büyük ralli ve artan kapasite yatırımları, yatırımcıları olası bir döngüsel yavaşlama veya arz fazlası riskine karşı daha hassas hale getirmiş durumda.
Ancak TurboQuant’ın sunduğu teknolojik ilerleme, uzmanlara göre mevcut büyüme ivmesini durduracak bir tehdit olmaktan ziyade, daha karmaşık ve büyük yapay zeka modellerinin daha düşük maliyetlerle çalıştırılabilmesine olanak tanıyacak.
Gelecek dönemde piyasaların odağı, bu tür yazılımsal verimlilik artışlarının fiziksel donanım siparişlerine nasıl yansıyacağı üzerinde olacak. Mevcut veriler, donanım verimliliği arttıkça kullanım alanlarının genişlediğini ve bunun da orta vadede Micron ve SanDisk gibi üreticiler için pazarın genişlemesi anlamına gelebileceğini gösteriyor.
Sonuç olarak, borsadaki sert düzeltme bir risk algısı yaratsa da yapay zeka ekosistemindeki teknolojik dönüşümün donanım talebini yapısal olarak desteklemeye devam etmesi bekleniyor.
