ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu’daki çatışmaların hemen bitmeyeceğine dair verdiği son mesajlar, küresel finans piyasalarındaki iyimser havayı aniden tersine çevirdi.
Yatırımcıların risk iştahındaki bozulma sebebiyle hisse senedi piyasaları perşembe gününe belirgin bir satış baskısıyla başladı. Açılış ziliyle birlikte S&P 500 endeksi yüzde 1,3 oranında gerilerken, Dow Jones endeksi 600 puanın üzerinde bir kayıpla yüzde 1,4 oranında düştü. Teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq Composite endeksi ise yüzde 1,7 oranındaki düşüşle piyasadaki negatif eğilimi derinleştiriyor.
New York borsasında Dow Jones ve S&P 500 dünkü iyimserliklerin etkisiyle yüzde 0.5 civarında artışla günü tamamlamıştı.
Trump’ın askeri mesajları ve Dow Jones
Donald Trump’ın çarşamba akşamı ulusa sesleniş konuşmasında verdiği mesajlar, piyasa aktörlerinin diplomatik çözüm umutlarını rafa kaldırmasına yol açtı. ABD yönetiminin, önümüzdeki iki veya üç haftalık süreçte bölgeden çekilmeden önce askeri operasyonlarını şiddetlendirebileceği yönündeki sinyaller, yatırımcıları son derece temkinli bir bekleyişe sevk ediyor. ABD ve İsrail ekseninde İran’a karşı yürütülen savaşın haftalardır devam etmesi, küresel ticaret yollarının güvenliğine dair riskleri zirvede tutuyor.
Piyasalar, Trump’ın açıklamalarını jeopolitik belirsizliğin bir süre daha devam edeceği şeklinde okuyor. Askeri harcamalardaki olası artış ve savaşın uzaması, makroekonomik dengeler üzerinde ciddi tahribat riski barındırıyor. Sanayi ve finans devlerini barındıran Dow Jones endeksi, çatışma ortamının tedarik zincirlerinde yarattığı aksaklıklar sebebiyle sert bir satış dalgasına maruz kalıyor. Endeks bileşenleri arasında yer alan küresel nakliye ve üretim şirketleri, artan operasyonel maliyetlerin bilançolara yansımasından endişe duyuyor.
Lojistik darboğazların derinleşmesi ihtimali, şirket karlarını aşağı yönlü revize etme riskini güçlendiriyor. Kurumsal yatırımcılar, risk yönetim stratejilerini güncelleyerek portföylerindeki döngüsel hisse senedi oranlarını düşürmeyi tercih ediyor. Panik satışları yerine stratejik varlık dağılımı yapan büyük fon yöneticileri, belirsizlik ortamında nakit rezervlerini güçlendirmeye odaklanıyor. Finansal piyasalardaki likidite sıkışıklığı, şirketlerin borçlanma maliyetlerini artırarak yatırımların yavaşlamasına zemin hazırlıyor.
Savaşın küresel büyümeye vereceği zarar, piyasa profesyonellerinin orta vadeli projeksiyonlarını karamsar bir senaryoya çekmesine neden oluyor. Açıklamaların ardından teknoloji hisselerinden sanayi devlerine kadar geniş bir yelpazede izlenen değer kayıpları, borsadaki düşüşün genele yayıldığını açıkça gösteriyor. Risk primlerindeki artış, uluslararası sermayenin gelişmekte olan piyasalardan ziyade daha risksiz enstrümanlara yönelmesine neden oluyor.
Ekonomistler, çatışmaların diplomatik yollarla çözülmemesi halinde hisse senedi piyasalarındaki aşağı yönlü trendin devam edeceğini ifade etti. Yatırımcıların jeopolitik gelişmelere yönelik hassasiyeti, Dow Jones endeksi performansını doğrudan etkileyen bir numaralı faktör olarak piyasa gündemindeki yerini koruyor.
Petrol makroekonomik dinamikleri zorluyor
Jeopolitik risklerin yeniden alevlenmesi, enerji piyasalarında deprem etkisi yaratarak fiyatları yukarı yönlü tetikliyor. Küresel enerji ticaretinin ana damarı sayılan Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalma riski, arz güvenliğine dair endişeleri doruk noktasına ulaştırıyor. Savaşın başladığı şubat ayının sonlarından itibaren yüzde 50 civarında yükselen petrol fiyatları, hafta başında gözlemlenen kısa süreli gevşemenin ardından Trump’ın açıklamalarıyla yeniden fırladı.
ABD ham petrolü yüzde 13 oranında sert bir sıçrama yaparak varil başına 113 doların üzerine çıkarken, küresel gösterge Brent petrol yüzde 8 oranında artışla 109 dolar seviyesini aştı. Enerji maliyetlerindeki ani tırmanış, küresel enflasyonist baskıları yeniden alevlendiriyor. Petrol fiyatlarındaki yükselişin tüketici fiyatlarına yansıması, merkez bankalarının para politikası adımlarını esnetmesini zorlaştırıyor. Faiz indirim beklentilerinin rafa kalkması, sabit getiri sağlamayan varlıkların ve büyüme odaklı teknoloji şirketlerinin cazibesini azaltıyor.
Aynı zamanda ağır sanayi ve ulaşım sektörlerinin ağırlıkta olduğu Dow Jones endeksi, artan enerji girdi maliyetleri nedeniyle belirgin bir baskı altında kalıyor. Şirketlerin kar marjlarındaki daralma riski, yatırımcıların hisse senedi satarak tahvil piyasalarına yönelmesini hızlandırıyor. Öte yandan, ABD ekonomisine dair açıklanan son makroekonomik veriler piyasalardaki karmaşık tabloyu derinleştiriyor. Paskalya öncesi kısa işlem haftasının son gününde yayımlanan işsizlik maaşı başvuruları verisi, piyasa beklentilerinden daha güçlü bir istihdam piyasasına işaret etti.
Başvurular, 28 Mart tarihinde sona eren haftada 9 bin kişi azalarak 202 bin seviyesine geriledi. İstihdam piyasasındaki direnç, ekonominin hala güçlü kaldığını göstermesine rağmen, enflasyonist baskıları artırma ihtimali yüzünden yatırımcıları endişelendiriyor. Cuma günü açıklanacak olan resmi tarım dışı istihdam raporu, merkez bankasının atacağı adımların yönünü tayin etmesi açısından kritik önem taşıyor.
Enerji maliyetleri ile istihdam verileri arasındaki sıkışma, Dow Jones endeksi yatırımcılarını zorlu bir karar alma süreciyle karşı karşıya bırakıyor. Makroekonomik istikrarın bozulma ihtimali, piyasalardaki yüksek oynaklığın kalıcı hale gelmesine zemin hazırlıyor. Fon yöneticileri, enflasyon ve durgunluk ikilemi karşısında portföylerini koruma altına alacak defansif stratejiler geliştiriyor.
