ABD Baลkanฤฑ Donald Trumpโฤฑn ฤฐranโa yรถnelik askeri stratejisini sertleลtirmesi ve mรผcadelenin uzun sรผreceฤine dair sinyaller vermesiyle birlikte kรผresel petrol fiyatlarฤฑ Perลembe gรผnรผ ivme kazandฤฑ.
Enerji piyasalarฤฑ, kรผresel arz zincirindeki aksamalarฤฑn derinleลeceฤi beklentisiyle pozisyon alฤฑrken, ABD ham petrolรผ yรผzde 10’un รผzerinde deฤer kazanarak varil baลฤฑna 110 dolar sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ aลtฤฑ.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, Trumpโฤฑn รarลamba gecesi yaptฤฑฤฤฑ ulusa sesleniล konuลmasฤฑnda net bir รงฤฑkฤฑล stratejisi sunmasฤฑnฤฑ beklerken, operasyonlarฤฑn haftalarca sรผreceฤine dair vurgusu ve Tahran yรถnetimine yรถnelik sert askeri tehditleri piyasalardaki volatiliteyi artฤฑrdฤฑ.
TD Securities Kฤฑdemli Emtia Stratejisti Ryan McKay, piyasaya sunduฤu bilgi notunda, รงatฤฑลmanฤฑn Nisan ayฤฑ sonuna kadar sarkma ihtimalinin “varil matematiฤini” karamsar bir tabloya sรผrรผklediฤini ifade etti.
McKay, ay sonuna kadar yaklaลฤฑk 600 milyon varili ham petrol, 350 milyon varili ise jet yakฤฑtฤฑ ve dizel gibi rafine รผrรผnler olmak รผzere toplam 1 milyar varillik bir arz kaybฤฑ yaลanabileceฤini รถngรถrรผyor. Rapidan Energy tarafฤฑndan hazฤฑrlanan rapor ise, boru hatlarฤฑ รผzerinden yรถnlendirilen akฤฑลlar ve acil durum stoklarฤฑ devreye alฤฑnsa dahi, Haziran ayฤฑ sonuna kadar net kaybฤฑn 630 milyon varile ulaลabileceฤini ortaya koyuyor.
Petrol arzฤฑnda Hรผrmรผz Boฤazฤฑ dรผฤรผmรผ
Kรผresel enerji ticaretinin en kritik geรงiล noktalarฤฑndan biri olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑโnฤฑn ฤฐran tarafฤฑndan fiilen kapatฤฑlmasฤฑ, enerji arz gรผvenliฤine dair endiลeleri en รผst seviyeye taลฤฑdฤฑ. Dรผnya petrol arzฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 20โsinin geรงtiฤi bu su yolunun kapalฤฑ kalmasฤฑ, fiyatlar รผzerinde doฤrudan yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑ oluลturuyor.
Uluslararasฤฑ gรถsterge olan Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ yรผzde 6’lฤฑk artฤฑลla 107 dolarฤฑn รผzerine รงฤฑkarken, Houstonโdaki fiziki alฤฑcฤฑlarฤฑn Mayฤฑs kontratlarฤฑnฤฑn oldukรงa รผzerinde, yaklaลฤฑk 120 dolarlฤฑk seviyelerden iลlem yapmaya istekli olduklarฤฑ kaydediliyor. Analistler, piyasanฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn uzun sรผre kapalฤฑ kalma riskini fiyatlamaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor.
Baลkan Trump, konuลmasฤฑnda ABD’nin Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’na baฤฤฑmlฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savunarak, bu rotayฤฑ kullanan รผlkelerin geรงiล yolunun gรผvenliฤini saฤlamasฤฑ gerektiฤini vurguladฤฑ.
ABDโnin bรถlgedeki varlฤฑฤฤฑnฤฑn devam edeceฤini ancak asฤฑl sorumluluฤun petrol ithal eden รผlkelere ait olduฤunu belirten Trump, ฤฐran’ฤฑn enerji altyapฤฑsฤฑna yรถnelik saldฤฑrฤฑ tehditlerini de yineledi.
Rapidan Energy Baลkanฤฑ Bob McNally, ABDโnin boฤazฤฑn gรผvenliฤini saฤlama konusundaki stratejik boลluฤunu eleลtirerek, mevcut durumu bir paraลรผtรงรผnรผn uรงaktan paraลรผtsรผz atlamasฤฑna benzetti. Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki tฤฑkanฤฑklฤฑฤฤฑn devam etmesi durumunda, deniz รผzerindeki tanker stoklarฤฑnฤฑn hฤฑzla tรผkeneceฤi ve kara envanterlerinin Aฤustos ayฤฑna kadar son yฤฑllarฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerileyeceฤi tahmin ediliyor.
Akaryakฤฑt maliyetleri ve enflasyonist baskฤฑ beklentisi
Petrol fiyatlarฤฑ ve rafine รผrรผnlerdeki artฤฑลฤฑn, kรผresel รถlรงekte ciddi bir enflasyon dalgasฤฑna yol aรงmasฤฑndan endiลe ediliyor. Shell CEOโsu Wael Sawan, enerji krizinin ilk olarak jet yakฤฑtฤฑ, ardฤฑndan dizel ve son olarak benzin piyasasฤฑnda “zincirleme bir etki” yaratacaฤฤฑ konusunda uyardฤฑ.
Bu durumun รถzellikle Gรผney Asya ve Gรผneydoฤu Asya รผlkelerini รถncelikli olarak etkileyeceฤi, Nisan ayฤฑ itibarฤฑyla ise etkilerin Avrupa genelinde hissedileceฤi รถngรถrรผlรผyor. ABD iรง piyasasฤฑnda ise yerli รผretimin gรผcรผ sayesinde bรผyรผk bir kฤฑtlฤฑk beklenmese de, ithalata baฤฤฑmlฤฑ olan Kaliforniya gibi bรถlgelerde Mayฤฑs ayฤฑ itibarฤฑyla arz sorunlarฤฑnฤฑn baล gรถstermesi muhtemel gรถrรผnรผyor.
JPMorgan ve GasBuddy gibi kuruluลlarฤฑn analizlerine gรถre, ABD’de perakende benzin fiyatlarฤฑnฤฑn galon baลฤฑna 4,45 dolar seviyesine, dizel fiyatlarฤฑnฤฑn ise 6 dolar bandฤฑna รงฤฑkmasฤฑ bekleniyor. รzellikle dizel fiyatlarฤฑndaki sert yรผkseliลin, lojistik ve รผretim maliyetlerini doฤrudan artฤฑrarak yฤฑlฤฑn ikinci รงeyreฤinde belirgin bir enflasyonist baskฤฑ yaratacaฤฤฑ deฤerlendiriliyor.
Petrol fiyatlarฤฑndaki bu volatilite, 2022 yฤฑlฤฑndaki rekor seviyelerin tekrar test edilebileceฤi ihtimalini gรผรงlendiriyor. Piyasalar, รงatฤฑลma sona erse dahi, artan sigorta maliyetleri, jeopolitik risk primi ve รผlkelerin stratejik stoklarฤฑnฤฑ tamamlama รงabalarฤฑ nedeniyle enerji maliyetlerinin savaล รถncesi seviyelere dรถnmesinin zaman alacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor.
