Petrol ihraç eden ülkeler grubu OPEC+, pazar günü gerçekleştirdiği sanal toplantıda Mayıs ayı itibarıyla petrol üretimi kotalarını günlük 206 bin varil artırma kararı aldığını duyurdu. Küresel enerji piyasalarında dikkatle izlenen bu adım, ABD, İsrail ve İran arasındaki gerilimlerin gölgesinde atıldı.
Söz konusu artış miktarının, özellikle bölgedeki çatışmalar nedeniyle lojistik yolların kapalı olması sebebiyle kısa vadede piyasada fiziksel bir karşılık bulmaktan ziyade, sembolik bir taahhüt niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
Dünyanın en kritik petrol geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı, Şubat ayı sonundan bu yana devam eden askeri hareketlilik ve çatışmalar sebebiyle fiilen kapalı durumda bulunuyor. Bu durum, grubun en büyük üreticileri olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Irak’ın ihracat kapasitesini ciddi oranda kısıtlıyor.
Çatışma öncesinde üretim kapasitesini artırabilecek tek aktörler olan bu ülkelerin sevkiyat yapamaması, arz tarafındaki baskıyı derinleştiriyor. Ham petrol fiyatlarının varil başına 120 dolar seviyesine yaklaşarak son dört yılın zirvesini görmesi, küresel ölçekte nakliye yakıtı maliyetlerini yükseltirken, hükümetleri arz güvenliğini korumak adına acil önlemler almaya sevk ediyor.
Hürmüz Boğazı ve küresel arz güvenliği riskleri
OPEC+ tarafından açıklanan günlük 206 bin varillik artış, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle piyasadan çekilen yaklaşık 12 ila 15 milyon varillik arz kaybının yüzde 2’sinden bile daha az bir hacme tekabül ediyor.
Kurum kaynakları, bu kararın üretim kapasitesinden ziyade, su yolunun yeniden açılması durumunda grubun arza destek vermeye hazır olduğu mesajını verdiğini ifade ediyor. Enerji analistleri ise boğazdaki blokaj devam ettiği sürece bu tür kota artışlarının piyasa dengeleri üzerinde “kağıt üzerinde” kalacağı görüşünde birleşiyor. Eski bir OPEC yetkilisi olan Jorge Leon, Hürmüz Boğazı kapalıyken ek üretim kotalarının piyasa için teknik olarak bir anlam ifade etmediğini vurguluyor.
Grup içerisinde üretim kapasitesini artırma yetisi olan Körfez ülkelerinin yanı sıra, Rusya gibi diğer önemli üyeler de yaptırımlar ve altyapı hasarları nedeniyle üretim artışına gidemiyor.
Özellikle füze ve insansız hava aracı saldırıları neticesinde bölgedeki enerji tesislerinde meydana gelen hasarın onarılmasının aylar sürebileceği belirtiliyor. Ortak Bakanlık İzleme Komitesi (JMMC), enerji varlıklarına yönelik saldırıların maliyetli olduğunu ve arz üzerinde kalıcı etkiler bıraktığını kaydederek derin endişelerini dile getirdi.
Cumartesi günü İran’ın Irak menşeli petrolün geçişine kısıtlama getirmeyeceği yönündeki açıklamalarına rağmen, nakliye şirketlerinin bölgedeki güvenlik risklerini göze alıp almayacağı belirsizliğini koruyor.
Küresel enerji krizi ve piyasa beklentileri
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın sürmesi, küresel enerji piyasalarında bugüne kadar kaydedilen en büyük arz kesintisine yol açmış durumda. JPMorgan tarafından paylaşılan projeksiyonlar, sevkiyat yollarının Mayıs ayı ortasına kadar kapalı kalması halinde petrol fiyatlarının 150 dolar seviyesini aşarak tüm zamanların en yüksek noktasına ulaşabileceğine işaret ediyor.
Bu durum, halihazırda yüksek enflasyonla mücadele eden küresel ekonomi için yeni bir durgunluk riskini tetikliyor.
Önümüzdeki süreçte OPEC+ üyesi sekiz ülkenin, 2025 yılında başlattıkları üretim kesintilerini geri alma stratejisine sadık kalıp kalmayacakları yakından takip edilecek. Piyasa uzmanları, bölgedeki jeopolitik gerilimin seyri ve enerji altyapısının onarım hızı netleşmeden arz tarafında gerçek bir rahatlama beklemiyor. Grubun bir sonraki kritik toplantısı 3 Mayıs tarihinde yapılacak ve bu zirvede Mayıs ayı sonrası için daha kapsamlı bir yol haritasının belirlenmesi bekleniyor.
