Kรผresel piyasalarda petrol fiyatlarฤฑ, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn ฤฐran’a Hรผrmรผz Boฤazฤฑ‘nฤฑ trafiฤe aรงmasฤฑ iรงin Salฤฑ gรผnรผne kadar sรผre tanฤฑmasฤฑ ve aksi halde รผlkenin enerji altyapฤฑsฤฑna yรถnelik saldฤฑrฤฑ tehdidinde bulunmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan haftaya yรผkseliลle baลladฤฑ.
ABD Batฤฑ Teksas tipi (WTI) ham petrolรผn varil fiyatฤฑ 114 dolar seviyesini aลarken, Mayฤฑs vadeli kontratlar Doฤu saatiyle 21:28’de %0,5 artฤฑลla 112,08 dolardan iลlem gรถrdรผ. Kรผresel gรถsterge olan Brent petrolรผn Haziran teslimi varil fiyatฤฑ ise kazanรงlarฤฑnฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ geri vermesine raฤmen %1,3 oranฤฑnda deฤer kazanarak 110,47 dolar seviyesine ulaลtฤฑ. ย
ABD Baลkanฤฑ Donald Trump, Pazar gรผnรผ sosyal medya รผzerinden yaptฤฑฤฤฑ sert aรงฤฑklamada, ฤฐran’ฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑ aรงmamasฤฑ durumunda “cehennemi yaลayacaฤฤฑnฤฑ” ifade etti. Trump, bu tehdidini bir adฤฑm ileriye taลฤฑyarak รผlkenin gรผรง santralleri ve kรถprรผlerinin hedef alฤฑnabileceฤini belirtti.
Kฤฑsa sรผre sonra yaptฤฑฤฤฑ bir diฤer paylaลฤฑmda ise “Salฤฑ, Doฤu Saatiyle 20:00!” ifadesini kullanan Trump, bu sรผreye kadar bir adฤฑm atฤฑlmamasฤฑ durumunda askeri mรผdahale sinyali verdi. ฤฐran’ฤฑn tanker saldฤฑrฤฑlarฤฑyla fiilen kapalฤฑ tuttuฤu Hรผrmรผz Boฤazฤฑ, Basra Kรถrfezi’ni dรผnya pazarlarฤฑna baฤlayan en kritik su yolu olarak biliniyor ve รงatฤฑลma รถncesinde kรผresel petrol arzฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk %20’si bu rota รผzerinden taลฤฑnฤฑyordu.
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ krizi ve kรผresel petrol arzฤฑnda yaลanan bรผyรผk kesinti
Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn kapalฤฑ kalmasฤฑ, modern ekonomi tarihinin en bรผyรผk petrol arz kesintisine yol aรงmฤฑล durumda. Savaลฤฑn baลlangฤฑcฤฑndan bu yana ham petrolรผn yanฤฑ sฤฑra jet yakฤฑtฤฑ, dizel ve benzin fiyatlarฤฑnda da belirgin bir artฤฑล gรถzleniyor.
TD Securities tarafฤฑndan yayฤฑmlanan gรผncel bir rapor, bu ay sonuna kadar yaklaลฤฑk 600 milyon varili ham petrol, 350 milyon varili ise iลlenmiล รผrรผn olmak รผzere toplamda 1 milyar varile yakฤฑn bir kaybฤฑn yaลanacaฤฤฑnฤฑ รถngรถrรผyor. Kurumun kฤฑdemli emtia stratejisti Ryan McKay, รงatฤฑลmalarฤฑn Nisan ayฤฑ sonuna kadar uzamasฤฑnฤฑn beklendiฤini ve bu durumun “varil matematiฤini” giderek daha karamsar bir tabloya sรผrรผklediฤini ifade etti. ย
Rapidan Energy ise boru hatlarฤฑ รผzerinden yรถnlendirilen akฤฑลlar ve acil durum stoklarฤฑnฤฑn devreye alฤฑnmasฤฑ gibi รถnlemlere raฤmen, Haziran sonuna kadar net kaybฤฑn 630 milyon varil dรผzeyinde kalacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.
Enerji piyasalarฤฑndaki bu volatilite, arz gรผvenliฤine dair endiลeleri derinleลtirirken, Pazar gรผnรผ toplanan sekiz OPEC+ รผyesi (Suudi Arabistan, Rusya, Irak, BAE, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman) Mayฤฑs ayฤฑ iรงin gรผnlรผk รผretimi 206 bin varil artฤฑrma kararฤฑ aldฤฑ. Ancak Hรผrmรผz Boฤazฤฑ kapalฤฑyken bu ilave arzฤฑn kรผresel pazarlara nasฤฑl ulaลtฤฑrฤฑlacaฤฤฑ belirsizliฤini koruyor.
รte yandan Kuveyt Petrol ลirketi, bazฤฑ tesislerinin insansฤฑz hava araรงlarฤฑyla saldฤฑrฤฑya uฤradฤฑฤฤฑnฤฑ ve ciddi hasar oluลtuฤunu aรงฤฑklayarak bรถlgesel risklerin ne denli yรผksek olduฤunu bir kez daha teyit etti.
Enerji altyapฤฑsฤฑndaki hasar ve piyasalarฤฑn gelecek beklentisi
OPEC+ tarafฤฑndan yapฤฑlan resmi aรงฤฑklamada, ฤฐran saldฤฑrฤฑlarฤฑyla zarar gรถren enerji altyapฤฑsฤฑnฤฑn onarฤฑlmasฤฑnฤฑn hem yรผksek maliyetli olduฤu hem de uzun zaman aldฤฑฤฤฑ, bu durumun da genel arz kapasitesini doฤrudan etkilediฤi vurgulandฤฑ.
Trump, geรงtiฤimiz รarลamba gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ ulusa sesleniล konuลmasฤฑnda operasyonun iki veya รผรง hafta daha sรผrebileceฤini ifade etmiลti. Piyasa analistleri, Salฤฑ gรผnรผ dolacak sรผrenin ardฤฑndan yaลanacak geliลmelerin petrol fiyatlarฤฑ รผzerinde belirleyici olacaฤฤฑnฤฑ kaydediyor.
Eฤer gerginlik askeri bir รงatฤฑลmaya evrilirse, enerji fiyatlarฤฑndaki volatilitenin artmasฤฑ ve kรผresel enflasyonist baskฤฑlarฤฑn derinleลmesi bekleniyor. Kฤฑsa vadede yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn yeniden gรผvenli ulaลฤฑma aรงฤฑlฤฑp aรงฤฑlmayacaฤฤฑnฤฑ ve ABD’nin olasฤฑ askeri hamlelerini yakฤฑndan izlemeye devam edecek.
