Küresel piyasalarda petrol fiyatları, Ortadoğu’da sağlanan iki haftalık ateşkesin kırılganlığına dair şüphelerin artması ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji akışının kısıtlı kalmaya devam edeceği endişeleriyle Perşembe günü yükselişe geçti.
Brent petrol vadeli işlemleri 1,96 dolar veya %2,07 artışla varil başına 96,71 dolara çıkarken, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolü 2,60 dolar veya %2,75 yükselişle 97,01 dolardan işlem gördü. Her iki gösterge fiyatın, bir önceki seansta ateşkesin boğazın açılmasına imkan tanıyacağı beklentisiyle 100 doların altına gerilemesinin ardından gelen bu toparlanma, piyasadaki jeopolitik risk priminin henüz tam olarak ortadan kalkmadığını gösteriyor.
Hürmüz Boğazı ve küresel petrol arzı üzerindeki riskler
Hürmüz Boğazı, Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Katar gibi Körfez üreticilerinin arzını küresel pazarlara bağlayan ve dünya petrol ve gaz arzının yaklaşık %20’sini taşıyan kritik bir su yolu olma özelliğini koruyor.
Piyasa analistleri, katılımcıların jeopolitik riskleri fiyatlamaktan vazgeçme konusunda tereddütlü olduklarını ifade ediyor. Vanda Insights kurucusu Vandana Hari, Hürmüz Boğazı’nın yakın zamanda anlamlı bir şekilde açılma ihtimalinin düşük göründüğünü belirterek, petrol fiyatlarında dalgalanmanın süreceği değerlendirmesinde bulundu.
Hari, vadeli işlem piyasalarındaki yapının bozulduğuna dikkat çekerek, normal şartlarda fiyatların ateşkes öncesi seviyelere çoktan dönmüş olması gerektiğini vurguladı.
İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürmesi, İran’ın kalıcı bir barış anlaşması için yürütülen müzakerelere devam etmeyi “mantıksız” olarak nitelemesine yol açtı. Bu durum, mevcut ateşkesin sürdürülebilirliğini tehlikeye atarken, gemicilik şirketleri Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere yeniden başlamadan önce şartların netleşmesini bekliyor.
İran basınında yer alan haberlere göre Tahran, gemileri mayınların çevresinden dolaştırmak için haritalar yayınlamış ve Devrim Muhafızları ile koordineli güvenli yollar belirlemiş olsa da, lojistik kopukluklar ve yüksek sigorta primleri arz güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor.
Standard Chartered analistleri, güvenlik endişeleri ve operasyonel kısıtlamalar nedeniyle önümüzdeki iki hafta içinde bölgeden ek enerji arzı sağlanmasının pek mümkün olmadığını kaydetti.
Bölgesel gerilim ve piyasa beklentileri
Ortadoğu’daki gerilimin sadece su yollarıyla sınırlı kalmaması, bölgedeki petrol tesislerini de doğrudan tehdit altında bırakıyor. Sektör kaynaklarından alınan bilgilere göre İran, ateşkes sonrası süreçte, Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı aşmak için kullanılan Suudi Arabistan’daki bir boru hattı dahil olmak üzere komşu ülkelerdeki stratejik noktaları hedef aldı.
Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) gelen füze ve insansız hava aracı saldırısı raporları, arz güvenliğine yönelik endişeleri körüklüyor. Bu risklere rağmen, Goldman Sachs üçüncü ve dördüncü çeyrek için Brent petrol fiyat tahminlerini sırasıyla 82 ve 80 dolar, WTI için ise 77 ve 75 dolar seviyesinde sabit tuttu.
Banka, risk primindeki düşüşü gerekçe göstererek yalnızca ikinci çeyrek beklentilerini revize ederken, piyasa genelinde kalıcı bir istikrar için Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat trafiğinin normalleşmesi kritik bir eşik olarak görülüyor.
