Küresel enerji piyasalarında gözler Orta Doğu’daki gelişmelere çevrilmişken, petrol fiyatları ABD Başkanı Donald Trump‘ın İran ile yaşanan savaşın “çok hızlı” bir şekilde sona ereceğini yinelemesinin ardından çarşamba günü sınırlı bir düşüş kaydetti.
Yatırımcılar, çatışmalar nedeniyle Orta Doğu’dan sağlanan enerji arzında yaşanan kesintilerin gölgesinde, yürütülen barış görüşmelerinin sonuçlarını temkinli bir yaklaşımla takip etmeyi sürdürüyor. Londra Brent petrolü vadeli işlemleri, kontrat bazında 45 sent veya yüzde 0,4 değer kaybederek varil başına 110,83 dolara gerilerken, ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol vadeli işlemleri ise 27 sent veya yüzde 0,3 düşüşle 103,88 dolardan işlem gördü.
Her iki gösterge fiyat da salı günü ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in, Washington ve Tahran yönetimlerinin müzakerelerde ilerleme kaydettiğini ve iki tarafın da askeri operasyonların yeniden başlamasını istemediğini belirtmesinin ardından yaklaşık 1 dolar kayıp yaşamıştı.
Küresel enerji piyasalarında diplomatik hamle ve arz endişeleri dengesi
Piyasa analistleri, ABD’nin Orta Doğu politikasına yönelik açıklamalarının günlük olarak değişiklik göstermesi nedeniyle yatırımcıların Washington ve Tahran’ın gerçekten ortak bir zeminde buluşup buluşamayacağını ve kalıcı bir barış anlaşmasına varıp varamayacağını ölçmeye çalıştığını ifade ediyor. Uzmanlar, ABD’nin İran’a yönelik yeni operasyon düzenleme olasılığının masada kalması ve bir barış anlaşmasına varılsa bile ham petrol arzının savaş öncesi seviyelere hızla dönmeyeceği beklentisi sebebiyle fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskının sürebileceğini öngörüyor.
Trump’ın salı günü geç saatlerde ABD’li milletvekillerine çatışmanın hızlı bir şekilde sona ereceğini söylemesine karşılık, daha önceki değerlendirmelerinde Amerika Birleşik Devletleri’nin İran’ı yeniden vurması gerekebileceğini ve daha önce planlanan bir saldırı emrini vermeye sadece bir saat kala ertelediğini açıklaması piyasalardaki volatiliteyi canlı tutuyor.
Donald Trump’ın askeri hamle operasyonlarına dair açıklamaları, Tahran’ın ABD-İsrail savaşına son vermek amacıyla sunduğu yeni önerinin ardından, planlanan düşmanlıkların yeniden başlamasını askıya aldığını duyurmasından bir gün sonra geldi. Salı günkü konuşmasında İranlı liderlerin bir anlaşma için talepte bulunduğunu öne süren Trump, uzlaşma sağlanamaması halinde önümüzdeki günlerde yeni bir ABD operasyonunun gerçekleşebileceği uyarısında bulundu. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasına yol açan bu çatışma, dünya tarihindeki en büyük petrol arzı kesintisini yaratmış durumda. Finans kuruluşu Citi tarafından yapılan resmi açıklamada ise petrol piyasalarının uzun süreli arz kesintisi riskini ve daha geniş kuyruk risklerini yeterince fiyatlamadığı, bu nedenle yakın vadede Brent petrol fiyatlarının varil başına 120 dolara yükselebileceği tahmini paylaşıldı.
Arz kesintileri ve küresel stokların piyasa beklentisine etkileri
Küresel piyasalarda savaştan kaynaklanan arz açıklarını kapatmak amacıyla ülkeler ticari ve stratejik petrol rezervlerine başvurmaya devam ediyor. Amerikan Petrol Enstitüsü (API) tarafından salı günü yayımlanan ve piyasa kaynaklarına dayandırılan veriler, ABD’deki ham petrol stoklarının geçen hafta üst üste beşinci kez gerilediğini, akaryakıt stoklarında da benzer şekilde düşüş yaşandığını ortaya koydu. Reuters tarafından gerçekleştirilen ankete katılan ekonomistler, ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) tarafından açıklanacak olan resmi ham petrol stoklarının 15 Mayıs ile biten haftada yaklaşık 3,4 milyon varil azaldığını tahmin ediyor. Çarşamba günü ilerleyen saatlerde açıklanması beklenen resmi EIA stok verileri, jeopolitik risklerin ve arz-talep dengesinin kısa vadeli fiyat hareketleri üzerindeki etkisini netleştirmesi açısından kritik bir rapor olarak değerlendiriliyor.
