Küresel petrol piyasası, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında devam eden savaşı sonlandıracak bir anlaşmaya varılıp varılamayacağına yönelik belirsizliklerin artmasıyla haftanın son işlem gününü dalgalı bir seyirle tamamladı.
Enerji piyasaları bünyesinde, tarafların uzlaşmaya yakın olduğuna dair hafta içinde güçlenen umutlar fiyatları aşağı çekerken, diplomatik takvime dair soru işaretleri piyasadaki volatiliteyi yeniden artırdı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, Anma Günü hafta sonundaki ailevi bir programını “hükümeti ilgilendiren kritik gelişmeler ve ülkesine olan bağlılığı” gerekçesiyle iptal etmesi, müzakere sürecine ilişkin belirsizliği derinleştiren bir gelişme olarak kayda geçti. Trump, daha önce yaptığı açıklamada İran yönetimine masaya oturması için önümüzdeki salı gününe kadar süre tanımıştı.
Bu gelişmelerin gölgesinde petrol piyasası vadeli kontratlarında farklı fiyatlamalar gözlendi. Londra Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,3 değer kaybıyla 100,21 dolardan günü tamamlarken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,3 artışla 96,10 dolara yükseldi.
Her iki gösterge de perşembe günü yaklaşık yüzde 2 oranında gerilemiş olsa da, yılbaşından bu yana yüzde 70’in üzerindeki güçlü kazancını korumaya devam ediyor. Hisse senedi piyasaları ise enerji koridorundaki bu belirsizlikten şu an için doğrudan olumsuz etkilenmiş görünmüyor.
New York borsasının öncü endeks vadeli işlemlerinde cuma günü pozitif bir seyir izlendi; S&P 500, Dow Jones endeksi ve Nasdaq vadeli kontratları günü yükselişle kapattı. Finansal analistler, borsa ve petrol piyasası arasındaki bu ayrışmayı, diplomatik bir çözüme kısa sürede ulaşılsa dahi küresel arz kısıtları nedeniyle petrol fiyatlarının önümüzdeki aylarda da yüksek kalacağına yönelik beklentilere dayandırıyor.
Enerji koridorunda askeri ve diplomatik hamleler
Küresel enerji arzının en kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki abluka ve güvenliğe dair gelişmeler, petrol piyasası oyuncuları tarafından yakından izleniyor. Yatırımcılar, müttefik ülkelerin Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat engelini kaldırmaya yardımcı olmak amacıyla ortak bir askeri misyon başlatmayı değerlendirdiğine yönelik raporların ardından, cuma günü gerçekleştirilen NATO toplantısından çıkacak mesajlara odaklandı.
Perşembe günü oldukça volatil bir seyir izleyen petrol fiyatları, sabah saatlerinde İran Dini Lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in, ülkedeki silahlarda kullanılabilecek seviyeye yakın zenginleştirilmiş uranyumun yurt dışına gönderilmemesi yönünde talimat verdiği iddialarıyla sert bir şekilde yükselmişti.
İran resmi haber ajansı IRNA’nın aktardığı bilgilere göre, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, nükleer programla ilgili uluslararası basında yer alan iddiaları “spekülasyon” olarak nitelendirerek reddetti.
Bu yalanlamanın ardından tansiyonun kısmen düşmesiyle birlikte, Brent ve WTI fiyatları günü yaklaşık yüzde 2’lik bir kayıpla noktalamıştı. Uzmanlar, nükleer zenginleştirme kapasitesi ve bölgedeki deniz ticareti hatlarının güvenliği gibi unsurların, petrol piyasası üzerindeki yapısal fiyat baskısını sürdüreceğini ifade ediyor.
Petrol piyasası için riskler ve beklentiler
Küresel enerji arz güvenliği, ABD ve İran arasındaki diplomatik sürecin seyrine doğrudan bağlı kalmaya devam ediyor. Finans kuruluşları ve piyasa uzmanları, olası bir uzlaşı durumunda bile ambargoların kalkması ve İran petrolünün piyasaya tamamen dönmesinin zaman alacağını, bu süreçte ticari stokların erimesi nedeniyle fiyatlardaki yukarı yönlü risklerin masada kalacağını öngörüyor.
Müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması ve askeri gerilimin yeniden tırmanması durumunda ise Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik aksamaların küresel çapta bir arz krizini tetikleyebileceği değerlendiriliyor. Sonuç olarak, önümüzdeki salı günü dolacak diplomatik mühlet öncesinde petrol piyasası yüksek volatilite ve jeopolitik risk primiyle hareket etmeyi sürdürecek.
