Elon Musk‘ın roket ve uydu şirketi SpaceX, önümüzdeki hafta gerçekleştirmeyi planladığı devasa halka arz sürecinde 1,75 trilyon dolar piyasa değerlemesini hedefliyor.
Konuya yakın üç farklı kaynağın Reuters ajansına verdiği bilgilere göre, merakla beklenen bu finansal adım tamamen yeni hisse ihracı metoduna dayanan bir birincil halka arz şeklinde yapılandırılacak. Şirket kasasına doğrudan sermaye akışı sağlamayı amaçlayan bu stratejik hamle çerçevesinde, mevcut SpaceX hissedarlarının ilk etapta borsada hisse satışı yapmasına izin verilmeyecek.
Yatırımcılarla yürütülen ön görüşmeler ve piyasa nabız yoklama süreçlerinin ardından havacılık devinin, halka arzın taban büyüklüğü olarak en az 75 milyar dolar seviyesinde bir kaynak yaratmayı planladığı belirtiliyor. Yatırımcı talebinin beklentileri aşması durumunda ise yüzde 15 oranındaki ek satış opsiyonu devreye sokulabilecek ve konsorsiyum lideri bankalar piyasaya daha fazla hisse sürebilecek.
Tamamen yeni hisse ihracına odaklanan birincil halka arz modelleri küresel piyasalarda imkansız olmasa da SpaceX büyüklüğündeki devasa şirketler için oldukça nadir tercih edilen bir finansal mimari olarak biliniyor.
Büyük ölçekli şirket listelemelerinde genellikle hem şirkete kaynak sağlayan yeni hisseler hem de erken aşama yatırımcıların nakde dönmesine imkan tanıyan ikincil hisse satışları bir arada sunuluyor. Geçmiş yıllardaki örneklere bakıldığında, elektrikli araç üreticisi Rivian’ın 2021 yılındaki halka arz sürecinde de benzer bir yol izlenmiş, Amazon ve Ford gibi dev erken dönem destekçiler şirket büyümek için taze sermaye toplarken borsada doğrudan hisse satışı gerçekleştirmemişti.
SpaceX cephesinde planlanan bu arzın geleneksel borsaya kote olma süreçlerinden ayrışan diğer dikkat çekici unsurları arasında, Nasdaq 100 endeksine erkenden dahil edilme planı ile kurucu Elon Musk’a yönetim kurulu, CEO ve yönetim kurulu başkanlığı pozisyonlarında mutlak ve efektif kontrol gücü veren sıra dışı tüzük maddeleri yer alıyor.
SpaceX halka arz hamlesi küresel piyasalarda dengeleri değiştirebilir
Küresel teknoloji ve havacılık sektöründe taşları yerinden oynatması beklenen SpaceX halka arz hamlesi, uluslararası yatırım bankacılığı çevrelerinde tarihin en büyük halka arzı olarak nitelendiriliyor.
Finansal kaynaklar, şirketin erken dönem yatırımcı toplantılarının ardından bankalara ilk kez bu kadar net ve spesifik bir değerleme hedefi fısıldadığını aktarıyor. Küresel borsa endekslerinde listelenmeye hazırlanan diğer dev girişimler göz önüne alındığında, bu gelişmenin küresel finans piyasalarında adeta bir “mega halka arz dalgası” başlatacağı tahmin ediliyor.
Önümüzdeki dönemde SpaceX ile birlikte yapay zeka alanının öncüleri OpenAI ve Anthropic firmalarının da halka açılmasıyla, kamuya açık borsalara yaklaşık 4 trilyon dolarlık yeni bir piyasa kapitalizasyonunun ekleneceği ve bu durumun küresel fonların radikal biçimde yeniden dağılmasına yol açacağı öngörülüyor.
Geleneksel halka arz adaylarının aksine SpaceX’in finansal tablolarını analiz ederken karşılaştırma yapılabilecek doğrudan ve net bir borsa emsali bulunmuyor. Finans analistleri, şirketin adil değerini bulabilmek için havacılık, telekomünikasyon ve savunma sanayisi şirketlerinden alınan verileri bir araya getirmek zorunda kalıyor.
Bu karmaşık matematiksel modele Starlink’in gelecekteki büyüme potansiyeli ile Elon Musk’ın uzun vadeli uzay vizyonu da eklenince değerleme süreci analistler açısından oldukça çetin bir hal alıyor. Pek çok kurumsal yatırımcı için SpaceX’e yatırım yapmak, şirketin finansal rasyolarından ziyade doğrudan Elon Musk’ın dehasına ve vizyonuna oynamak anlamına geliyor. Musk’ın elektrikli araç üreticisi Tesla’daki sıra dışı başarı öyküsü ve küçük yatırımcı kitlelerini arkasından sürükleme kabiliyeti, bu halka arzda da hisselere yönelik tarihi bir talebin oluşmasını tetikleyebilir.
Ancak madalyonun diğer yüzünde, şirketin operasyonel harcamaları ve nakit akış tablolarındaki riskler yer alıyor. Kamuoyuna yansıyan finansal verilere göre SpaceX’in ana faaliyet kollarından ikisi halen yoğun şekilde nakit tüketmeye devam ediyor. Yalnızca yörüngedeki Starlink uydu ağını kapsayan küresel internet ve bağlanılabilirlik segmenti net kar üretebiliyor ve haklı olarak şirketin en büyük nakit ineği olarak konumlandırılıyor.
Roket ve uydu teknolojilerinin de ötesinde SpaceX, kurumsal yatırımcılara yörüngede konumlandırılacak devasa veri merkezleri gibi fütüristik projeler vadediyor. Şirket bu sayede dünya genelinde patlama yaşayan yapay zeka altyapı harcamalarından aslan payını almayı hedefliyor.
Hatırlanacağı üzere SpaceX, yılın erken dönemlerinde Elon Musk’ın yapay zeka girişimi xAI ile birleşmiş; bu stratejik evlilikte uzay şirketi 1 trilyon dolar, Grok sohbet robotunun geliştiricisi xAI ise 250 milyar dolar değerleme üzerinden konsolide edilmişti.
Finansal riskler ve kurumsal yönetim kaygıları
Yatırımcı sunumlarında yer alan resmi tablolara göre şirketin gelirleri 31 Mart tarihinde sona eren üç aylık dönemde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 4,07 milyar dolardan 4,69 milyar dolara yükseldi. Ancak aynı dönemde şirketin hisse başına net zararı 18 sentten 1,27 dolar seviyesine belirgin bir şekilde genişledi.
Yıllık bazda incelendiğinde ise SpaceX’in 2025 yılı toplam gelirleri 14,02 milyar dolardan 18,67 bilyar dolara sıçramış olsa da şirket bir önceki yıl elde ettiği 791 milyon dolarlık net kar pozisyonunu koruyamayarak dönemi 4,94 milyar dolarlık büyük bir net zararla kapattı.
Yatırımcıların risk iştahını etkileyebilecek bu finansal dalgalanmaların yanı sıra kurumsal yönetim ilkelerine dair soru işaretleri de kurumsal fon yöneticileri arasında ciddi şekilde tartışılıyor. Halka arz izahnamesinde detaylandırılan çift sınıflı hisse yapısı, şirketteki oy gücünün ezici bir çoğunluğunu Elon Musk ve çok dar bir içeridekiler grubunun elinde topluyor ve bu durum azınlık hissedarlarının yönetimde söz sahibi olmasını tamamen engelliyor.
Piyasa takvimine göre SpaceX halka arz hamlesi kapsamında yatırımcı tanıtım turlarının Perşembe günü resmen başlatılması planlanıyor. Şirketin borsa yönetimlerine yaptığı başvurularda Nasdaq borsasında “SPCX” koduyla işlem görmeyi talep ettiği öğrenildi. Finans koridorlarından sızan bilgilere göre şirketin halka arz takvimini öne çekmesiyle birlikte, hisselerin borsadaki ilk seans gününün en erken 12 Haziran tarihinde gerçekleşebileceği belirtiliyor. Bu tarihi finansal operasyonun koordinasyonunu ve küresel bankalar sendikasının liderliğini ise Wall Street’in elit kurumları olan Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup ve J.P. Morgan üstleniyor.
