Küresel enerji piyasalarında petrol fiyatlarında kritik gelişme dalgası yaşanırken, Ortadoğu’daki jeopolitik risklerin yeniden tırmanmasıyla ham petrol fiyatları cuma günü haftalık kayıplarını telafi ederek yönünü yukarı çevirdi.
Bir önceki seansta sert değer kayıpları kaydeden piyasalar, Lübnan’daki ateşkes teklifinin reddedilmesi ve Umman‘daki stratejik bir petrol terminalinde sevkiyatın durdurulmasıyla hareketlendi. Haftanın son işlem gününde Brent petrolün varil fiyatı, erken seanstaki işlemlerde yüzde 0,35 değer kazanarak 95,36 dolara yükseldi. ABD Batı Teksas Tipi (WTI) ham petrolünün varil fiyatı ise perşembe günü yaşadığı sert düşüşün ardından yatay bir seyirle 93,06 dolardan işlem gördü.
Her iki kontrat da bölgedeki çatışmaların şiddetlenmesi ve kritik deniz hatlarındaki kısıtlamaların sürmesi nedeniyle son üç haftanın ilk kazançlı haftasını geride bırakmaya hazırlanıyor.
Küresel arzın yaklaşık beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin sınırlandırılması piyasalardaki arz endişelerini canlı tutarken, Umman’dan gelen sabotaj haberleri fiyatlardaki yukarı yönlü baskıyı artırdı.
Reuters haber ajansının cuma günü aktardığı bilgilere göre, Umman’ın en önemli ham petrol ihraç tesislerinden biri olan Mina al Fahal terminalinde, deniz üstündeki tek şamandıralı demreleme (SBM) ünitelerinin yakınında bir patlama meydana geldi. İnsansız hava aracı (İHA) saldırısı sonucu gerçekleştiği iddia edilen bu patlamanın ardından terminaldeki petrol yükleme işlemleri tamamen askıya alındı.
Enerji analistleri, halihazırda dünya genelinde ham stokların gerilediğine dikkat çekerek, bu tür altyapı kesintilerinin yılın üçüncü çeyreğinde küresel piyasalarda ciddi bir fiyat sıçramasına yol açabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Petrol fiyatları üzerinde Lübnan-İsrail gelişmeleri de baskı yaratıyor
Lübnan ve İsrail arasındaki diplomatik girişimlerin sekteye uğraması da fiyatlarda kritik gelişme senaryolarını tetikleyen bir diğer önemli unsur oldu. Hizbullah lideri Naim Kasım, ABD’nin ara buluculuğunda hazırlanan ve Lübnan hükümeti ile İsrail arasında mutabakata varıldığı belirtilen ateşkes planını perşembe günü kesin bir dille reddettiğini açıkladı.
Tahran yönetiminin Washington ile yürüttüğü barış müzakerelerinde Lübnan’da kalıcı bir ateşkes sağlanmasını ön şart olarak ileri sürmesi, diplomatik tıkanıklığın derinleşmesine neden oluyor. ABD Başkanı Donald Trump ise taraflar arasında ilerleme kaydedildiğine inandığını ifade etse de piyasa uzmanları, çelişkili açıklamaların yatırımcı algısını bozduğunu ve teknik olarak WTI petrolünün 80 dolar seviyesindeki trend desteğinin üzerinde kaldığı sürece yukarı yönlü risklerin ağırlıkta olduğunu belirtiyor. Piyasadaki bu volatiliteye rağmen OPEC Genel Sekreteri Heysem el-Gays, küresel talepteki günlük 1,2 milyon varillik büyüme öngörüsünü koruduklarını vurguladı.
Küresel enerji piyasalarında gelecek beklentileri ve fiyat dinamikleri
Jeopolitik kırılganlıkların yanı sıra büyük üreticilerin üretim kapasiteleri ve ambargoların sektörel etkileri, fiyatlarda kritik gelişme ve orta vadeli tahminlerin şekillenmesinde belirleyici olmaya devam ediyor. Özellikle ABD donanmasının uyguladığı abluka nedeniyle İran’ın ham petrol ihracatının son altı yılın en düşük seviyesine gerilemesi, küresel arz dengesini doğrudan etkileyen faktörler arasında yer alıyor.
Ancak analistler, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin’deki iç talebin zayıf seyretmesinin, Ortadoğu kaynaklı bu arz kesintilerinin fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü etkisini bir ölçüde sınırladığını ve piyasada dengeleyici bir rol oynadığını kaydediyor. Yatırımcılar önümüzdeki dönemde Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik durumunu, Umman’daki ihracat tesisinin yeniden devreye alınma sürecini ve OPEC+ grubunun üretim politikalarındaki olası revizyonları yakından izlemeyi sürdürecek.
