Kรผresel endeks saฤlayฤฑcฤฑsฤฑ Morgan Stanley Capital International (MSCI), uluslararasฤฑ kurumsal yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn piyasalara eriลim dรผzeyini deฤerlendirdiฤi “2026 Kรผresel Piyasaya Eriลim ฤฐnceleme Raporu”nu yayฤฑmladฤฑ.
Toplam 79 piyasanฤฑn mercek altฤฑna alฤฑndฤฑฤฤฑ gรผncel raporda, dรผnya genelinde piyasa eriลilebilirliฤindeki iyileลmelerin, kรถtรผleลmelerden daha fazla olduฤu kaydedildi.
Raporda Tรผrkiye, geliลmekte olan piyasalar kategorisinde deฤerlendirilirken, piyasa ลeffaflฤฑฤฤฑna iliลkin endiลeler nedeniyle “Bilgi Akฤฑลฤฑ (Information Flow)” kriterinde not dรผลรผลรผ yaลayan รผlkeler arasฤฑnda yer aldฤฑ. MSCI, geliลmekte olan piyasalarda bu yฤฑl genel olarak iyileลmelerin bozulmalardan fazla olduฤunu belirtirken, Tรผrkiye ve Endonezya’da ortaklฤฑk yapฤฑlarฤฑndaki ลeffaflฤฑk eksiklikleri ile koordineli iลlem davranฤฑลlarฤฑna yรถnelik kaygฤฑlarฤฑn yatฤฑrฤฑmcฤฑ eriลimini olumsuz etkilediฤini vurguladฤฑ.
Tรผrkiye’nin bilgi akฤฑลฤฑ notu dรผลรผrรผldรผ
Rapora gรถre Tรผrkiye’nin “Bilgi Akฤฑลฤฑ” deฤerlendirmesi “+” seviyesinden “-” seviyesine indirildi. MSCI, yatฤฑrฤฑm yapฤฑlabilirlik aรงฤฑsฤฑndan endiลelerin sรผrdรผฤรผnรผ belirterek, bazฤฑ ลirketlerde ortaklฤฑk yapฤฑlarฤฑnฤฑn yeterince ลeffaf olmamasฤฑ ve fiyat oluลumunu bozabilecek koordineli iลlem davranฤฑลlarฤฑnฤฑn devam ettiฤini kaydetti. Ayrฤฑca detaylฤฑ piyasa bilgilerinin her zaman ฤฐngilizce olarak yayฤฑmlanmamasฤฑnฤฑn da deฤerlendirmeyi olumsuz etkilediฤi ifade edildi.
Aรงฤฑฤa satฤฑล yasaฤฤฑ eleลtirildi
MSCI raporunda, Borsa ฤฐstanbul’un Mart 2026’da tรผm paylarda yeniden aรงฤฑฤa satฤฑล yasaฤฤฑ uygulamasฤฑna geรงtiฤi hatฤฑrlatฤฑldฤฑ. Kuruluล, yasaฤฤฑn birรงok kez uzatฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, sฤฑk deฤiลen kurallar ve sรผrekli kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn etkin iลleyen bir aรงฤฑฤa satฤฑล piyasasฤฑ aรงฤฑsฤฑndan olumsuz bir unsur olduฤunu deฤerlendirdi.
Tรผrkiye deฤerlendirmesinde dรถviz piyasasฤฑna yรถnelik dรผzenlemeler de dikkat รงekti. MSCI, yetkililerin dรถviz piyasasฤฑnฤฑn iลleyiลini sฤฑnฤฑrlandฤฑran รงeลitli mรผdahalelerde bulunduฤunu ve bazฤฑ dรถviz iลlemlerinin takasฤฑnda gecikmeler yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti. Bu durumun “Dรถviz Piyasasฤฑnฤฑn Serbestliฤi” kriterinde olumsuz unsur olarak deฤerlendirildiฤi kaydedildi.
Yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑ konusunda kฤฑsฤฑtlar sรผrรผyor
Raporda, borsa verilerinin kullanฤฑmฤฑna yรถnelik kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑnฤฑn geliลtirilmesini sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑ ifade edildi. Bu nedenle Tรผrkiye’nin “Yatฤฑrฤฑm Araรงlarฤฑnฤฑn Mevcudiyeti” kriterinde de eksiklikler bulunduฤu belirtildi.
MSCI, Tรผrkiye’de T+1 takas sistemine geรงiล iรงin รงalฤฑลmalarฤฑn sรผrdรผฤรผnรผ de aktardฤฑ. Rapora gรถre Borsa ฤฐstanbul Ocak 2026’da uรงtan uca test ortamlarฤฑnฤฑ aรงtฤฑ ve piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn hazฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑ 31 Aralฤฑk 2026’ya kadar tamamlamalarฤฑ istendi. Ancak yeni sistemin ne zaman uygulamaya alฤฑnacaฤฤฑ konusunda henรผz kesin bir tarih aรงฤฑklanmadฤฑ.
MSCI’nin Tรผrkiye deฤerlendirmesi
Raporda Tรผrkiye iรงin รถne รงฤฑkan baลlฤฑca sorun alanlarฤฑ ลรถyle sฤฑralandฤฑ:
- Ortaklฤฑk yapฤฑlarฤฑnda ลeffaflฤฑk eksiklikleri,
- Koordineli iลlem davranฤฑลlarฤฑna iliลkin endiลeler,
- Aรงฤฑฤa satฤฑล yasaฤฤฑnฤฑn yeniden uygulanmasฤฑ ve uzatฤฑlmasฤฑ,
- Dรถviz piyasasฤฑna yรถnelik mรผdahaleler,
- Dรผzenlemelerin tamamฤฑnฤฑn ฤฐngilizce eriลilebilir olmamasฤฑ,
- Nominee hesap ve omnibus yapฤฑlarฤฑn bulunmamasฤฑ,
- Borsa verilerinin kullanฤฑmฤฑna yรถnelik kฤฑsฤฑtlamalar,
- Kurumsal รงerรงevenin istikrarฤฑna iliลkin yatฤฑrฤฑmcฤฑ kaygฤฑlarฤฑ.
MSCI’nin deฤerlendirmesi, Tรผrkiye’nin geliลmekte olan piyasalar kategorisindeki yerini korumasฤฑna raฤmen, uluslararasฤฑ kurumsal yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn รถnem verdiฤi ลeffaflฤฑk ve piyasa iลleyiลi baลlฤฑklarฤฑnda bazฤฑ zorluklarฤฑn devam ettiฤine iลaret etti.
T+1 takas sรผresi kรผresel bir standart haline geliyor
Raporda รถne รงฤฑkan en belirgin kรผresel trend, geliลmiล piyasalar รถncรผlรผฤรผnde takas sรผrelerinin T+1’e (iลlem gรผnรผnden bir gรผn sonra) indirilmesi oldu.
- Geliลmiล piyasalardan ฤฐsrail, iลlem haftasฤฑnฤฑ Pazartesi-Cuma olarak gรผncelleyerek T+1 dรถngรผsรผne uyum saฤladฤฑ ve “Takas ve Saklama” kriterinde not artฤฑลฤฑ elde etti.
- Avrupa Birliฤi ve Birleลik Krallฤฑk, 11 Ekim 2027 tarihinde koordineli bir ลekilde T+1’e geรงiลi onayladฤฑ.
- Hong Kong, Avustralya ve Japonya da takas sรผresini kฤฑsaltmak iรงin endรผstriyel รงalฤฑลmalara ve pazar istiลarelerine baลladฤฑ.
- Tรผrkiye’de ise Borsa ฤฐstanbul’un olasฤฑ bir T+1 geรงiลi iรงin resmi deฤerlendirme sรผrecini baลlattฤฑฤฤฑ, Ocak 2026’da test ortamlarฤฑnฤฑ aรงtฤฑฤฤฑ ve tรผm piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn 31 Aralฤฑk 2026’ya kadar hazฤฑrlฤฑklarฤฑnฤฑ tamamlamasฤฑnฤฑn zorunlu kฤฑlฤฑndฤฑฤฤฑ raporda vurgulandฤฑ.
Geliลmekte olan ve sฤฑnฤฑr piyasalarda รถne รงฤฑkanlar
Rapor, geliลmekte olan ve sฤฑnฤฑr piyasalarda (Frontier Markets) yatฤฑrฤฑmcฤฑ eriลimini artฤฑrmaya yรถnelik รงeลitli bรถlgesel adฤฑmlarฤฑ da ortaya koydu.
- Endonezya: Tฤฑpkฤฑ Tรผrkiye gibi, ลeffaf olmayan ortaklฤฑk yapฤฑlarฤฑ ve fiyat oluลumunu bozan iลlemler nedeniyle “Bilgi Akฤฑลฤฑ” kriterinde not indirimi aldฤฑ.
- Gรผney Kore: Aรงฤฑฤa satฤฑล yasaฤฤฑ 2025 baลlarฤฑnda kaldฤฑrฤฑlmฤฑล olsa da, yeni uygulamanฤฑn operasyonel zorluklar, uyum yรผkรผ ve sรผreรง iรงi sรผrtรผnmeler yarattฤฑฤฤฑ belirtildi.
- Suudi Arabistan: Sermaye Piyasasฤฑ Kurumu, “Nitelikli Yabancฤฑ Yatฤฑrฤฑmcฤฑ” (QFI) konseptini kaldฤฑrarak ana piyasayฤฑ uluslararasฤฑ yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlara herhangi bir nitelik ลartฤฑ aramadan aรงtฤฑ ve notunu yรผkseltti.
- Vietnam: 2027’de devreye girecek Merkezi Karลฤฑ Taraf (CCP) modeli, yabancฤฑ mรผlkiyet kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑ gevลetme adฤฑmlarฤฑ ve ฤฐngilizce bilgilendirme zorunluluฤu gibi reformlarla รถne รงฤฑktฤฑ.
- Bangladeล: Temmuz 2022’de uygulamaya konulan ve piyasanฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑ iลlemsiz bฤฑrakarak likiditeyi kurutan taban fiyat uygulamasฤฑ, Haziran 2026 itibarฤฑyla tรผm hisselerde tamamen kaldฤฑrฤฑldฤฑ.
MSCI raporu, piyasalardaki reformlarฤฑn sadece kaฤฤฑt รผzerinde kalmamasฤฑ, uygulama aลamasฤฑnda uluslararasฤฑ kurumsal yatฤฑrฤฑmcฤฑ deneyimine olumlu yansฤฑmasฤฑ gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงiziyor.
Operasyonel kurallarฤฑnฤฑ uluslararasฤฑ standartlara yaklaลtฤฑran รผlkeler yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin cazibe merkezine dรถnรผลรผrken; piyasa ลeffaflฤฑฤฤฑ, รถngรถrรผlebilirlik ve fiyat oluลumu istikrarฤฑndan taviz veren รผlkeler yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn radarฤฑndan รงฤฑkma riskiyle karลฤฑ karลฤฑya kalฤฑyor.
MSCI 2026 Kรผresel Piyasaya Eriลim ฤฐnceleme Raporu
