Tekirdaฤ Namฤฑk Kemal รniversitesi (NKร) Tฤฑp Fakรผltesi Halk Saฤlฤฑฤฤฑ Anabilim Dalฤฑ Baลkanฤฑ Prof. Dr. Gamze Varol, hem Tรผrkiye’de hem de dรผnyada hava kirliliฤinin arttฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, “Hava kirliliฤi bรผyรผk bir sorun. รlkemizde geรงtiฤimiz yฤฑl hava kirliliฤi kaynaklฤฑ saฤlฤฑk sorunlarฤฑ nedeniyle yaklaลฤฑk 42 bin kiลi yaลamฤฑnฤฑ yitirdi” dedi.
NKร Tฤฑp Fakรผltesi Halk Saฤlฤฑฤฤฑ Anabilim Dalฤฑ Baลkanฤฑ Prof. Dr. Gamze Varol, Tรผrkiye’de ve dรผnyada hava kirliliฤinin artฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun birรงok hastalฤฑฤฤฑ da beraberinde getirdiฤini sรถyledi.
Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ’nรผn verilerine gรถre; dรผnya nรผfusunun yรผzde 90’ฤฑndan fazlasฤฑnฤฑn kirli hava soluฤunu belirten Varol, bu noktada kendisinin de aralarฤฑnda olduฤu, hekim ve รงevre uzmanlarฤฑnฤฑn iรงinde bulunduฤu oluลumun, 2022 iรงin hava kirliliฤinde kara raporu hazฤฑrladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Raporda, Tรผrkiye’de Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ limit deฤerlerine uyan sadece Hakkari’nin bulunduฤunu belirten Prof. Dr. Varol, “Hakkari dฤฑลฤฑnda รผlkemiz de Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ kฤฑlavuz deฤerlerine uyan bu limitlerin altฤฑnda baลka yaลam alanฤฑ yok. รlkemiz iรงin baktฤฑฤฤฑmฤฑzda aslฤฑnda hava kirliliฤi bรผyรผk bir sorun.
Biz biliyoruz ki aรงฤฑklanan rapora gรถre, รผlkemizde geรงtiฤimiz yฤฑl hava kirliliฤi kaynaklฤฑ saฤlฤฑk sorunlarฤฑ nedeniyle yaklaลฤฑk 42 bin kiลi yaลamฤฑnฤฑ yitirdi.
Bu sorunlarฤฑn iรงerisinde akciฤer kanseri var, hava yolu enfeksiyonlarฤฑ, kronik hava yollarฤฑ hastalฤฑklarฤฑ var, kalp damar sistemi dolaลฤฑm yolu hastalฤฑklarฤฑ var.
Bunlarla baฤlantฤฑlฤฑ hastalฤฑklarฤฑn yanฤฑnda yaลam kalitesini etkiliyor hava kirliliฤi” dedi.
Prof. Dr. Varol, รผlkede รถlรผmlere neden olan risklerin tanฤฑmlandฤฑฤฤฑnฤฑ ifade ederek, “Uyku dรผzenini bozuyor, depresyona neden oluyor. Yeni aรงฤฑklamalar bu yรถnde. Hatta ลรถyle รงalฤฑลmalarda var;
2009 ve 2019 yฤฑllarฤฑnda Tรผrkiye’de รถlรผme neden olan riskler tanฤฑmlanmฤฑล. Mesela hava kirliliฤi bunlara neden olan ilk 5 hastalฤฑk arasฤฑnda yer alฤฑyor ve bu รงok รถnemli.
Onun รผstรผnde mesela tรผmรถrler, dolaลฤฑm sistemi hastalฤฑklarฤฑ, kronik akciฤer hastalฤฑklarฤฑnฤฑn hepsi var.
Dolayฤฑsฤฑyla รผlkemizde hava kirliliฤi hem yaลam kalitesini etkileyen, baลta kanserler olmak รผzere, saฤlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ bu yรถnde etkileyen risklerin iรงinde yer alฤฑyor” diye konuลtu.
‘KรMรR KULLANIMINA SON VERMEK LAZIM’
Kรถmรผr kullanฤฑmฤฑ ile ilgili de konuลan Prof. Dr. Varol, “Aslฤฑnda bu hava kirliliฤinin nedeni kรถmรผr kullanฤฑmฤฑ, bรผyรผk รถlรงรผde ฤฑsฤฑnma amaรงlฤฑ, enerji temini etmek amaรงlฤฑ ya da araรงlar kaynaklฤฑ.
Bir an รถnce fosil atฤฑklardan kurtulmak, kรถmรผr kullanฤฑmฤฑndan รถzellikle vazgeรงmek lazฤฑm.
Tรผm Tรผrkiye iรงin yaklaลฤฑk 42 bin kiลi hava kirliliฤi kaynaklฤฑ hastalฤฑklardan รถldรผ dedik.
Ama bรผyรผkลehirlerde ฤฐstanbul’da 5 bin รถlรผme denk geliyor. Ankara’da, ฤฐzmir gibi illerde de bรถyle. Ankara’da รถrneฤin yaklaลฤฑk 3 bin kiลi hava kirliliฤine baฤlฤฑ hastalฤฑklar nedeniyle yaลamฤฑnฤฑ yitiriyor, bunlar รงok รถnemli sayฤฑlar gerรงekten.
Bรถyle olunca bunlar รถnlenebilir รถlรผmler de olabiliyor. Eฤer biz kรถmรผrden vazgeรงersek hem รถlรผmleri engellemiล oluyoruz hem erken yaลta, genรง yaลta; hem de kronik hastalฤฑklar, akciฤer hastalฤฑklarฤฑ, dolaลฤฑm yolu hastalฤฑklarฤฑ, felรง ya da gebe kadฤฑnlarฤฑ etkilediฤi iรงin dรผลรผk doฤum tartฤฑlฤฑ bebekler, bebek รถlรผmlerinin engellenmesi gibi de yaลam kalitemizi bozan hastanelerimize yรผk olan saฤlฤฑk sorunlarฤฑndan da kurtulmuล oluyoruz.
Fuel oil, mazot, ฤฑsฤฑnma amaรงlฤฑ araรง kullanฤฑmฤฑ bunlarฤฑn hepsi oldukรงa hava kirliliฤine neden olan uygulamalar” ifadelerini kullandฤฑ.
Kahramanmaraล merkezli 6 ลubat’ta meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremin ardฤฑndan afet bรถlgesinde hava kirliliฤinin arttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Prof. Dr. Varol, “Depremzedelerin ฤฑsฤฑnmak amaรงlฤฑ รงadฤฑrlarฤฑnda ve konteynerlerinde yaktฤฑklarฤฑ รงok sayฤฑda odun kรถmรผr ve iรงeriฤini bilmediฤimiz plastik ve aฤaรง var.
Bunlar da hava kirliliฤini artฤฑrmฤฑล durumda bรถlgede. Tabi depremde yฤฑkฤฑlan ve kontrollรผ yฤฑkฤฑlan binalarฤฑn molozlarฤฑndan รงฤฑkan toz, duman partikรผller bรถlgedeki hava kirliliฤini artฤฑrmฤฑล durumda. Sadece kรถmรผr deฤil tabi ki” dedi.
