- Karma kanat tasarฤฑmฤฑ yakฤฑt tรผketimini yarฤฑya indirebilir
- Z4 uรงaฤฤฑ 200-270 koltuklu orta pazar segmentini hedefliyor
- ABD Hava Kuvvetleri 235 milyon dolarlฤฑk destek saฤladฤฑ
- SpaceX halka arzฤฑ havacฤฑlฤฑkta yatฤฑrฤฑm iลtahฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ
- Kritik sorular
- JetZero’nun karma kanatlฤฑ uรงaฤฤฑ neden รถnemli?
- JetZero’nun uรงaฤฤฑ hangi pazara hitap edecek?
- JetZero projesini kimler destekliyor?
Boeing ve Airbus’ฤฑn gelecekteki uรงak stratejilerinin merkezinde yer almasฤฑ beklenen 200 koltuk รผzeri jet pazarฤฑna, giriลim ลirketi JetZero yeni nesil bir tasarฤฑmla meydan okuyor.
JetZero, Mojave รรถlรผ’ndeki bir hangarda gรถvde ile kanatlarฤฑn tek bir taลฤฑyฤฑcฤฑ yรผzeyde birleลtiฤi ilk karma kanatlฤฑ (blended-wing) ticari jetin tam boy demo modelini inลa ediyor.
Karma kanat tasarฤฑmฤฑ yakฤฑt tรผketimini yarฤฑya indirebilir
Gelecek yฤฑl sonuna kadar uรงmasฤฑ beklenen test uรงaฤฤฑ, California merkezli giriลimin iddialฤฑ hamlesinde kilit bir dรถnรผm noktasฤฑna iลaret ediyor. Manta vatozu ลeklindeki tasarฤฑm, ลirkete gรถre yakฤฑt kullanฤฑmฤฑnฤฑ yarฤฑya kadar azaltabiliyor ve United Airlines ile Alaska Airlines’ฤฑn erken ilgisini ve yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑ รงekti.
Kฤฑsmen ABD Hava Kuvvetleri tarafฤฑndan finanse edilen demo model, Northrop Grumman’a ait uรงak geliลtiricisi Scaled Composites tarafฤฑndan JetZero iรงin inลa ediliyor ve Boeing 757’ye gรผรง veren Pratt & Whitney motorlarฤฑnฤฑn aynฤฑsฤฑnฤฑ kullanฤฑyor.
Baลarฤฑlฤฑ bir ilk uรงuล, ek yatฤฑrฤฑmฤฑn รถnรผnรผ aรงarak JetZero’nun Kuzey Karolina Greensboro’daki yeni รผretim kampรผsรผnde 2030’dan itibaren ticari jet รผretmesine olanak tanฤฑyabilir. Ancak sรผreรง, yeni tasarฤฑmฤฑn sertifikasyon zaman รงizelgesine baฤlฤฑ. Tasarฤฑm ayrฤฑca askeri nakliye veya havada yakฤฑt ikmali iรงin de uyarlanabilir.
JetZero ฤฐcra Kurulu Baลkanฤฑ Tom O’Leary, ilk tam boy karma kanatlฤฑ demo modelin inลasฤฑ hakkฤฑnda “Bunu daha รถnce kimse yapmadฤฑ. Mevcut teknolojiyi, NASA’nฤฑn 30 yฤฑlฤฑ aลkฤฑn araลtฤฑrmasฤฑnฤฑ kullanฤฑyoruz” ifadesini kullandฤฑ. Konsept, NASA tarafฤฑndan onlarca yฤฑldฤฑr araลtฤฑrฤฑlฤฑyor ve Boeing bir zamanlar geliลtirmeye yaklaลmฤฑลtฤฑ.
Demo modelin ayrฤฑntฤฑlarฤฑ yakฤฑndan korunuyor. Hedef, ลeklin daha az sรผrรผklenmeyle kaldฤฑrma kuvveti รผretip รผretemeyeceฤini, seyir halinde gereken itiล gรผcรผnรผ ve yakฤฑtฤฑ azaltฤฑp azaltamayacaฤฤฑnฤฑ gรถstermek. Yalnฤฑzca kokpit basฤฑnรงlandฤฑrฤฑlacak ve yakฤฑt tanklarฤฑ yolcularฤฑn bulunacaฤฤฑ yere yerleลtirilecek.
Z4 uรงaฤฤฑ 200-270 koltuklu orta pazar segmentini hedefliyor
JetZero’nun Z4 uรงaฤฤฑ, Boeing’in 757 ve 767 modellerinin hizmet verdiฤi, tipik olarak orta ve uzun menzilli rotalarda 200 ila 270 koltuklu “pazarฤฑn ortasฤฑ” segmentini hedefliyor.
Giriลimin tasarฤฑmฤฑ, geleneksel tรผp gรถvdeyi geniล ve dรผz bir kabinle deฤiลtirerek yeni koltuk dรผzenlerine, daha bรผyรผk pencerelere ve daha esnek iรง mekanlara kapฤฑ aralฤฑyor. Arka รผst kฤฑsma monte edilen motorlar, yerdeki gรผrรผltรผyรผ azaltmayฤฑ ve verimliliฤi artฤฑrmayฤฑ amaรงlฤฑyor.
AeroDynamic Advisory genel mรผdรผrรผ Richard Aboulafia, JetZero ekibinin havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde birรงok kiลiyi ลaลฤฑrttฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bรผyรผk engellerle karลฤฑ karลฤฑya olduฤunu belirtti. Aboulafia, ลirketin รถnce vaat edilen verimlilik kazanฤฑmlarฤฑnฤฑ kanฤฑtlamasฤฑ, ardฤฑndan prototipi sertifikalฤฑ bir uรงaฤa dรถnรผลtรผrmek iรงin gereken finansmanฤฑ saฤlamasฤฑ gerektiฤini, sรผrecin yฤฑllar alacaฤฤฑnฤฑ ve milyarlarca dolara mal olacaฤฤฑnฤฑ kaydetti.
Aboulafia, yolcularฤฑn yakฤฑnda bir JetZero uรงaฤฤฑnda uรงup uรงamayacaฤฤฑna iliลkin “Erken ama irrasyonel deฤil. ฤฐhtimal dฤฑลฤฑ bฤฑrakamayฤฑz” deฤerlendirmesinde bulundu.
ABD Hava Kuvvetleri 235 milyon dolarlฤฑk destek saฤladฤฑ
2020’de kurulan JetZero, baลlangฤฑรงta yaygฤฑn ลรผphecilikle karลฤฑlandฤฑ. ABD Hava Kuvvetleri, aฤustos 2023’te JetZero’yu bir demo model inลasฤฑ iรงin 235 milyon dolarlฤฑk dรถrt yฤฑllฤฑk bir รงalฤฑลmaya seรงerek projeye bรผyรผk destek saฤladฤฑ.
Leeham News analisti ve havacฤฑlฤฑk mรผhendisi Bjorn Fehrm, ลeklin vaat ettiฤi yakฤฑt tasarrufunun henรผz kanฤฑtlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ ve uรงaฤฤฑ ABD Hava Kuvvetleri iรงin daha uygun gรถrdรผฤรผnรผ belirtti.
Fehrm, “Bu tรผr bir tasarฤฑm, gizlilik ve kargo veya yakฤฑt iรงin hacim gerektiren askeri uรงaklar iรงin ideal ancak yolcu uรงaklarฤฑ iรงin o kadar uygun olmayabilir” ifadesini kullandฤฑ.
En bรผyรผk maliyeti yakฤฑt olan havayollarฤฑ, iddialฤฑ konseptin gerรงeฤe dรถnรผลmesine baฤlฤฑ yatฤฑrฤฑmlar ve sipariลlerle projeye ivme kattฤฑ.
| Gรถsterge | Detay |
|---|---|
| Test uรงuลu hedefi | Gelecek yฤฑl sonu |
| Yakฤฑt tasarrufu potansiyeli | Yรผzde 50’ye kadar |
| Z4 koltuk kapasitesi | 200-270 |
| ABD Hava Kuvvetleri desteฤi | 235 milyon dolar (4 yฤฑl) |
| Ocak finansman turu | 175 milyon dolar (B Capital รถncรผlรผฤรผnde) |
| United sipariล yolu | 100 + 100 opsiyon uรงak |
| Ticari รผretim hedefi | 2030 |
SpaceX halka arzฤฑ havacฤฑlฤฑkta yatฤฑrฤฑm iลtahฤฑnฤฑ artฤฑrdฤฑ
Ocak ayฤฑnda JetZero, B Capital รถncรผlรผฤรผnde United Airlines Ventures, Northrop Grumman ve RTX Ventures’ฤฑn katฤฑlฤฑmฤฑyla 175 milyon dolarlฤฑk bir finansman turu gerรงekleลtirdi. United Airlines’ฤฑn yatฤฑrฤฑmฤฑ, 100 uรงaฤa kadar satฤฑn alma yolu ve 100 uรงak daha opsiyon iรงeriyordu.
O’Leary, yฤฑl sonuna kadar yeni bir finansman turunun planlandฤฑฤฤฑnฤฑ ve 2028’e kadar halka arzฤฑn izleyebileceฤini belirtti. ลirket, geรงen ay Elon Musk’ฤฑn roket ve yapay zeka ลirketini 2 trilyon dolar deฤerleyen SpaceX’in rekor halka arzฤฑyla gรผรงlenen havacฤฑlฤฑk inovasyonuna yรถnelik yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisinden yararlanmayฤฑ hedefliyor.
O’Leary, “SpaceX halka arzฤฑnฤฑn ardฤฑndan dรผnyada halka aรงฤฑk piyasalarฤฑ dรผลรผnmeyen tek bir havacฤฑlฤฑk ลirketi CEO’su bulamazsฤฑnฤฑz” ifadesini kullandฤฑ. O’Leary, รงok ลeyin test uรงuลuna baฤlฤฑ olduฤunu kabul ederek “Demo model uรงtuktan sonra bir uรงak sipariล defterinin รถnรผ aรงฤฑlacak รงรผnkรผ havayolu sektรถrรผ ‘Bu gerรงek’ diyecek” deฤerlendirmesinde bulundu.
Kritik sorular
JetZero’nun karma kanatlฤฑ uรงaฤฤฑ neden รถnemli?
JetZero, gรถvde ile kanatlarฤฑn tek bir taลฤฑyฤฑcฤฑ yรผzeyde birleลtiฤi ilk karma kanatlฤฑ ticari jeti geliลtiriyor. Manta vatozu ลeklindeki tasarฤฑm, yakฤฑt kullanฤฑmฤฑnฤฑ yarฤฑya kadar azaltabiliyor ve Boeing ile Airbus’ฤฑn hedeflediฤi 200 koltuk รผzeri pazara meydan okuyor.
JetZero’nun uรงaฤฤฑ hangi pazara hitap edecek?
JetZero’nun Z4 uรงaฤฤฑ, Boeing’in 757 ve 767 modellerinin hizmet verdiฤi, orta ve uzun menzilli rotalarda 200 ila 270 koltuklu “pazarฤฑn ortasฤฑ” segmentini hedefliyor. Ticari รผretimin 2030’dan itibaren baลlamasฤฑ planlanฤฑyor.
JetZero projesini kimler destekliyor?
ABD Hava Kuvvetleri, aฤustos 2023’te 235 milyon dolarlฤฑk dรถrt yฤฑllฤฑk destek saฤladฤฑ. Ocak ayฤฑnda B Capital รถncรผlรผฤรผnde 175 milyon dolarlฤฑk finansman turu gerรงekleลti. United Airlines ve Alaska Airlines da yatฤฑrฤฑm yaptฤฑ; United’ฤฑn yatฤฑrฤฑmฤฑ 100 uรงaฤa kadar satฤฑn alma yolu iรงeriyor.
