Gençlerin yarısı finansal kaygılar nedeniyle çocuk sahibi olmayı erteliyor

Deloitte’un 44 ülkeden 22 bini aşkın katılımcıyla hazırladığı “Kendi Koşullarında İlerleme” başlıklı araştırma, Z kuşağının yüzde 55’inin, Y kuşağının ise yüzde 52’sinin evlilik, çocuk sahibi olma, iş kurma veya eğitime devam etme gibi önemli yaşam kararlarını finansal öncelikleri doğrultusunda ertelediğini gösteriyor.

Çocuk sahibi olmak ve evlilik finansal baskı altında erteleniyor

Araştırmaya göre her iki kuşak da bütçe yönetimi ve uzun vadeli finansal planlamayı öncelikli gündem maddesi olarak belirliyor. Konut sahibi olma meselesi de öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. Z kuşağının yüzde 53’ü, Y kuşağının ise yüzde 45’i önümüzdeki 12 ay içinde kişisel finansal durumlarının iyileşmesini bekliyor.

Araştırma; değişen ekonomik koşulların yaşam tercihleri üzerindeki etkisinden liderliğin yeniden tanımlanmasına, yapay zekanın hızla yaygınlaşmasından refahın bir altyapı meselesine dönüşmesine kadar iş dünyasının yanıt vermesi gereken geniş bir sorunsalı mercek altına alıyor. Rapora 44 ülkeden 14 bin 384 Z kuşağı ve 8 bin 211 Y kuşağı temsilcisi katıldı.

Liderlik isteği sürüyor ancak koşullar yeniden tanımlanıyor

Araştırma, yeni neslin liderlikten vazgeçmediğini; ancak liderlik rollerine ilişkin beklentilerin köklü biçimde değiştiğini ortaya koyuyor. Liderlik rolünü öncelikli kariyer hedefi olarak görmeyen katılımcıların gerekçeleri arasında “stres ve tükenmişlik” Z kuşağında yüzde 50, Y kuşağında yüzde 49 ile ilk sırada yer alıyor. “Aşırı sorumluluk” Z kuşağında yüzde 50, Y kuşağında yüzde 48 ile ikinci sırada gelirken “iş-yaşam dengesine ilişkin kaygılar” Z kuşağında yüzde 41, Y kuşağında yüzde 46 oranında etkili oluyor.

Kariyer tercihlerinde ise tablo farklı bir tabloyu yansıtıyor. Z kuşağının yüzde 44’ü, Y kuşağının yüzde 46’sı kariyerinde istikrarlı bir ilerlemeyi tercih ettiğini belirtiyor. Hızlı terfi, unvan ve ücret değişikliklerini içeren tempolu büyümeyi tercih edenlerin oranı Z kuşağında yüzde 25, Y kuşağında ise yüzde 21’de kalıyor.

Yapay zeka kullanımı yaygınlaşıyor, iş araçları yetersiz bululuyor

Z ve Y kuşaklarının yüzde 74’ü günlük işlerinde yapay zekadan bir ölçüde yararlandığını söylüyor. Çalışanlar yapay zekayı yalnızca verimlilik için değil; gelişim fırsatlarını keşfetmek (yüzde 79), kariyer tavsiyesi almak (yüzde 72 ve yüzde 69) ve işle ilgili stresle başa çıkmak (yüzde 67 ve yüzde 65) için de kullanıyor. Buna karşın katılımcıların yaklaşık üçte biri kurumlarında yapay zeka dönüşümüne yönelik gelişim alanları bulunduğunu düşünüyor ve işverenlerinden daha fazla eğitim desteği bekliyor.

Z kuşağının yüzde 62’si, Y kuşağının yüzde 60’ı iş yerlerinde kullanılan yapay zeka araçlarının iyileştirilebileceğini belirtiyor. Her iki kuşakta da çalışanların yaklaşık üçte biri son bir yılda yapay zekaya uyum, otomasyon, strateji ve iş modeli gibi 15’ten fazla başlıkta iş yaşamını etkileyen önemli değişiklikler yaşadığını ifade ediyor.

Her iki kuşak da iş ahlakı, işbirliği, empati, uyum yeteneği ve eleştirel düşünmeyi en güçlü becerileri olarak tanımlıyor. Geliştirmek istedikleri yeteneklerin başında ise hitabet, liderlik, yapay zeka yetkinliği, iletişim ve yaratıcılık geliyor.

Ruh sağlığı iyileşiyor, tükenmişlik ve dijital yorgunluk sürüyor

Ruh sağlığını “iyi” veya “çok iyi” olarak değerlendirenlerin oranı Z kuşağında yüzde 52’den 63’e, Y kuşağında yüzde 58’den 66’ya yükseldi. Buna karşın Z kuşağının yüzde 48’i, Y kuşağının yüzde 45’i zaman zaman tükenmişlik hissi yaşadığını bildiriyor. Dijital yorgunluk yaşadığını söyleyenlerin oranı Z kuşağında yüzde 58, Y kuşağında yüzde 54 olarak gerçekleşti.

İş yeri bağlılığında sosyal ilişkiler de belirleyici bir etken olarak öne çıkıyor. İş yerinde yakın bir arkadaşı bulunan Y kuşağı çalışanlarının kurumda beş yıldan fazla kalma niyeti, yakın bir arkadaşı bulunmayanlara kıyasla yüzde 43’ten yüzde 61’e yükseliyor. Aynı oran Z kuşağında yüzde 33’ten yüzde 48’e çıkıyor. Z kuşağının yüzde 96’sı, Y kuşağının ise yüzde 97’si iş yerindeki anlam duygusunun memnuniyet ve refah açısından kritik olduğunu vurguluyor.

Deloitte Türkiye’den değerlendirme

Deloitte Türkiye İnsan Kaynakları Yönetimi Hizmetleri Lideri İlksen Keleş, 15 yıldır Z ve Y kuşaklarının iş, yaşam ve liderliğe ilişkin yaklaşımlarını incelediklerini belirterek bu süreçte iş dünyasının önemli dönüşümlerden geçtiğini vurguladı. Genç kuşakların esnek ve hibrit çalışma modellerinin yaygınlaşmasına, ruh sağlığının iş yaşamında daha açık biçimde ele alınmasına ve amaç ile değerlerin kariyer kararlarında daha belirleyici hale gelmesine katkı sağladığını aktaran Keleş, şu değerlendirmede bulundu:

“Değişen beklentilere rağmen iş dünyasındaki bazı yapısal koşullar aynı hızda dönüşmedi. Ekonomik ve teknolojik değişimin hız kazandığı dönemde Z ve Y kuşakları, kariyer hedeflerini yeniden değerlendirerek uzun vadede değer yaratacak tercihlere yöneliyor, beceri gelişimine, istikrara ve refaha öncelik veriyor. Bu yaklaşım, kariyer hedeflerinden vazgeçtiklerini değil, ilerlemeyi kendi koşulları doğrultusunda yeniden tanımladıklarını gösteriyor.”

Keleş, liderlik konusunda da benzer bir eğilimin öne çıktığına dikkat çekerek genç kuşakların liderlik sorumluluğu üstlenmek istediğini; ancak bunu esnekliği, çalışan refahını ve anlamlı etki yaratmayı destekleyen çalışma ortamlarında gerçekleştirmeyi önemsediğini aktardı. Keleş, şunları da kaydetti:

“Sırada Alfa kuşağı var. 2028-2030 arasında iş gücüne kayda değer sayıda katılmaya başlayacak Alfa kuşağı, küçük yaşlardan itibaren yapay zekanın içinde büyüyen, hıza, otomasyona ve sürtünmesiz deneyime alışkın bir nesil olacak. Z ve Y kuşaklarının bugün hangi normları belirlediği, başarıyı nasıl tanımladığı, hangi ödünleri kabul ettiği ve işverenleriyle nasıl bir ilişki kurduğu; Alfa kuşağının karşılaşacağı iş dünyasının çerçevesini de belirleyecek. Kurumlara düşen sorumluluk, bugünün ihtiyaçlarına yanıt vermenin ötesinde, değişim hızına ayak uydurabilen ve tüm kuşakların kendi koşullarında gelişebileceği dinamik çalışma modelleri kurmak. İş başarısı ile insan refahı artık birbirine karşıt değil, birbirini besleyen unsurlar.”

Deloitte araştırması kaç kişiyle gerçekleştirildi?

Araştırma, 44 ülkeden 14 bin 384 Z kuşağı ve 8 bin 211 Y kuşağı temsilcisinin katılımıyla hazırlandı. Toplam katılımcı sayısı 22 bini aşıyor.

Gençlerin çocuk sahibi olmayı ertelemesinin temel nedeni nedir?

Deloitte araştırmasına göre Z kuşağının yüzde 55’i, Y kuşağının ise yüzde 52’si çocuk sahibi olmak, evlenmek veya iş kurmak gibi önemli yaşam adımlarını finansal öncelikleri nedeniyle erteliyor. Bütçe yönetimi ve uzun vadeli finansal planlama her iki kuşakta da öne çıkan başlıca kaygılar arasında yer alıyor.

Haber Merkezi

Tüm Yazıları

Borsatek, Türkiye ve dünya piyasalarındaki gelişmeleri yakından izleyen bir finans haber platformudur. Hisse, döviz, altın ve kripto piyasalarına dair analizlerle yatırımcılara rehberlik eder.