Kรผresel piyasalarda petrol fiyatlarฤฑ, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump‘ฤฑn ฤฐran’a yรถnelik yeni bir askeri mรผdahaleyi askฤฑya aldฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ ve diplomatik รงรถzรผm sinyali vermesinin ardฤฑndan haftanฤฑn ilk iลlem gรผnรผnde %5’e varan belirgin bir dรผลรผล kaydederek son รผรง haftanฤฑn en dรผลรผk seviyesine geriledi.
Basra Kรถrfezi’nden saฤlanan ham petrol arzฤฑnฤฑn artabileceฤine yรถnelik beklentilerle birlikte Uluslararasฤฑ gรถsterge niteliฤindeki Brent petrolรผn vadeli kontratlarฤฑ 4,19 dolar (%4,8) deฤer kaybederek varil baลฤฑna 83,74 dolara indi. ABD hafif ham petrolรผ (WTI) ise 4,92 dolar (%5,8) azalarak varil baลฤฑna 79,75 dolar seviyesinden iลlem gรถrdรผ.
Cuma gรผnรผ vadesi dolan Eylรผl kontratlarฤฑnฤฑn yerini alan Ekim vadeli kontratlarฤฑn iลlem gรถrmeye baลlamasฤฑ da Brent petrolรผn 13 Temmuz’dan bu yana en dรผลรผk kapanฤฑล seviyesine yaklaลmasฤฑnda etkili oldu.
Beyaz Saray tarafฤฑndan yรผrรผtรผlen sรถylem diplomasisi ile Tahran yรถnetiminin aรงฤฑklamalarฤฑ arasฤฑndaki รงeliลki piyasalardaki volatiliteyi artฤฑrdฤฑ. ABD Baลkanฤฑ Trump, hafta sonu ฤฐran’a yรถnelik geniล รงaplฤฑ saldฤฑrฤฑ planlarฤฑnฤฑ son anda iptal ettiฤini ve รถฤleden sonra gรถrรผลmeler gerรงekleลtirileceฤini belirterek askeri adฤฑmlarฤฑn durdurulduฤunu ifade etti.
Tahran yรถnetimi ise Washington ile herhangi bir mรผzakere yรผrรผtรผlmediฤini ve bir toplantฤฑ planlanmadฤฑฤฤฑnฤฑ ilan etti. ฤฐran Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ ฤฐsmail Bekai, ABD ile herhangi bir temasฤฑn bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ, รถnรผmรผzdeki gรผnlerde yabancฤฑ heyetlerin aฤฤฑrlanmasฤฑ ya da yurt dฤฑลฤฑna mรผzakereci gรถnderilmesinin gรผndemde olmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Enerji danฤฑลmanlฤฑk ลirketi Ritterbusch and Associates analistleri yayฤฑmladฤฑklarฤฑ raporda, ham petrol vadeli iลlemlerindeki sert satฤฑลlarฤฑn piyasanฤฑn aลฤฑrฤฑ tepki vermesinden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ deฤerlendirmesinde bulundu. Analistler, Trump’ฤฑn ABD’de benzin fiyatlarฤฑndaki sรผrekli artฤฑลฤฑ engellemek amacฤฑyla zaman zaman piyasayฤฑ sรถylemlerle aลaฤฤฑ รงekme stratejisi izlediฤini kaydetti.
ABD Baลkanฤฑ Trump ayrฤฑca petrol ลirketlerine รงaฤrฤฑda bulunarak tรผketiciler iรงin benzin fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmelerini istedi ve Chevron รst Yรถneticisi (CEO) Mike Wirth’รผ hรผkรผmetin sektรถre saฤladฤฑฤฤฑ katkฤฑlarฤฑ yeterince รถne รงฤฑkarmamakla eleลtirdi. Bu sฤฑrada Hindistan yรถnetimi, Orta Doฤu’daki gerilim nedeniyle volatil seyreden fiyatlar karลฤฑsฤฑnda iรง piyasa arzฤฑnฤฑ gรผvenceye almak ve kamu gelirlerini artฤฑrmak amacฤฑyla akaryakฤฑt ihracatฤฑna uyguladฤฑฤฤฑ ek vergileri yรผkselttiฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki Orta Doฤu ve Rusya baskฤฑsฤฑ artฤฑyor
Denizcilik veri saฤlayฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn aktardฤฑฤฤฑ bilgilere gรถre, Yemen’deki Husi hareketinin Suudi Arabistan bandฤฑralฤฑ gemileri hedef alma tehditlerinin ardฤฑndan altฤฑ Suudi sรผper tankeri Aden Kรถrfezi’nde rotasฤฑnฤฑ deฤiลtirerek Gรผney Afrika’ya doฤru yรถneldi. Hafta sonu Suudi ham petrolรผ taลฤฑyan iki tanker Kฤฑzฤฑldeniz ile Aden Kรถrfezi arasฤฑndaki Babรผlmendep Boฤazฤฑ’nฤฑ geรงerken, ฤฐran ile Umman arasฤฑndaki Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nda tanker saldฤฑrฤฑsฤฑ haberlerinin ardฤฑndan seyrรผsefer trafiฤinde yavaลlama gรถzlendi. Hรผrmรผz Boฤazฤฑ, kรผresel petrol ve sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) arzฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk beลte birinin geรงiล gรผzergahฤฑ olma รถzelliฤini koruyor. Bรถlgedeki bir diฤer รผretici Irak ise Temmuz ayฤฑnda 35,5 milyonu gรผney limanlarฤฑndan, 7 milyonu ise Tรผrkiye’deki Ceyhan terminalinden olmak รผzere toplam 42 milyon varil petrol satฤฑลฤฑ gerรงekleลtirdiฤini duyurdu.
Kรผresel arz zincirindeki aksamalar sadece Orta Doฤu ile sฤฑnฤฑrlฤฑ kalmฤฑyor. Rusya รผretimli nafta taลฤฑyan Panama bayraklฤฑ bir tanker Temmuz ayฤฑnฤฑn son haftasฤฑnda Babรผlmendep Boฤazฤฑ’ndan geรงiล yapmayฤฑ denerken rotasฤฑnฤฑ Afrika kฤฑtasฤฑnฤฑn etrafฤฑna dolaลacak ลekilde deฤiลtirdi. Rusya Ulaลtฤฑrma Bakanlฤฑฤฤฑ, Azak Denizi ve Karadeniz havzasฤฑnda tฤฑrmanan insansฤฑz hava aracฤฑ saldฤฑrฤฑlarฤฑ nedeniyle deniz araรงlarฤฑnฤฑn gรผvenliฤini artฤฑracak adฤฑmlar atฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve alternatif lojistik rotalarฤฑnฤฑn geliลtirilmesi amacฤฑyla รถzel bir รงalฤฑลma grubu kurulduฤunu aรงฤฑkladฤฑ. ABD resmi verilerine gรถre dรผnyanฤฑn en bรผyรผk รผรงรผncรผ ham petrol รผreticisi konumunda bulunan Rusya, OPEC+ grubunun kilit รผyeleri arasฤฑnda yer alฤฑyor.
Orta Doฤu ve Ukrayna’daki รงatฤฑลmalarฤฑn neden olduฤu ihracat kesintileri, OPEC+ grubunun bu yฤฑl boyunca kademeli olarak gerรงekleลtirdiฤi รผretim artฤฑลlarฤฑnฤฑn piyasada ek arz oluลturmasฤฑnฤฑ engelledi. Yaลanan bu karmaลฤฑk tablo karลฤฑsฤฑnda OPEC+ รผyeleri, pazar gรผnรผ aldฤฑklarฤฑ son kararla Eylรผl ayฤฑndan itibaren gรผnlรผk yaklaลฤฑk 188 bin varillik bir รผretim kotasฤฑ artฤฑลฤฑnฤฑ onayladฤฑ. Jeopolitik geliลmeler, lojistik riskler ve รผretim kotalarฤฑndaki bu kararlar รถnรผmรผzdeki dรถnemde petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki belirleyici etkenler olmaya devam edecek.
