Petrol fiyatlarฤฑ, ABD ile ฤฐran arasฤฑnda sevkiyat aksamalarฤฑna yol aรงan savaลฤฑn sonlandฤฑrฤฑlmasฤฑna yรถnelik diplomatik รงรถzรผm ihtimalinin zayฤฑf seyretmesi ve Orta Doฤu kaynaklฤฑ arz risklerinin sรผrmesiyle Salฤฑ gรผnรผ yรผzde 1 seviyesinde sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑล kaydetti. รnceki iลlem gรผnรผnde yaลanan sert dรผลรผลรผn ardฤฑndan Brent petrol vadeli iลlemleri, varil baลฤฑna 1,12 dolar veya yรผzde 1,3 artarak 84,89 dolara yรผkseldi.
Piyasalardaki bu toparlanma hamlesi, Brent petrolรผn bir รถnceki seansta yรผzde 7’lik kayฤฑpla รผรง haftanฤฑn en dรผลรผk seviyesine gerilemesinin hemen ardฤฑndan geldi. ABD Batฤฑ Teksas tรผrรผ (WTI) ham petrol vadeli fiyatlarฤฑ da bir รถnceki seansta yรผzde 5’i aลan geri รงekilmeyle son bir haftanฤฑn en dรผลรผk seviyesine indikten sonra Salฤฑ gรผnรผ 77 sent veya yรผzde 1 artฤฑลla varil baลฤฑna 81,11 dolar seviyesinden iลlem gรถrdรผ.
Piyasadaki sert fiyat hareketleri, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn Pazar gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamayla tetiklenmiลti. Trump, savaลฤฑ bitirmeyi ve kรผresel pazarlar iรงin hayati รถnem taลฤฑyan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’nฤฑn denetimine iliลkin talepleri รงรถzรผme kavuลturmayฤฑ hedefleyen mรผzakereler sรผrerken ฤฐran’a yรถnelik yeni askeri mรผdahaleleri askฤฑya aldฤฑฤฤฑnฤฑ duyurmuลtu.
รatฤฑลmalar รถncesinde kรผresel ham petrol ve doฤal gaz sevkiyatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk beลte birine ev sahipliฤi yapan bu stratejik su yolu, enerji koridorunun en kritik noktasฤฑnฤฑ oluลturuyor.
Ancak Tahran yรถnetimi, Washington’dan gelen bu aรงฤฑklamalarฤฑ hฤฑzla yalanladฤฑ. ฤฐran Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ ฤฐsmail Bekayi Pazartesi gรผnรผ yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, ABD ile herhangi bir mรผzakere yรผrรผtรผlmediฤini ve planlanmฤฑล bir gรถrรผลme bulunmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ.
Hollanda merkezli finans kuruluลu ING analistleri yayฤฑmladฤฑklarฤฑ bilgi notunda, “Ortada ciddi bir belirsizlik varken yaลanan satฤฑล dalgasฤฑnฤฑn dozu oldukรงa abartฤฑlฤฑ gรถrรผnรผyor. Benzer tabloyla daha รถnce de defalarca karลฤฑlaลtฤฑk ve sรผreรง hep olumsuz sonuรงlandฤฑ. ฤฐran’ฤฑn gรถrรผลmeleri reddetmesi ve Trump’ฤฑn anlaลma saฤlanamamasฤฑ halinde yeni uyarฤฑlar yayฤฑmlamasฤฑ, askeri gerilimin yeniden tฤฑrmanmasฤฑ iรงin uygun bir zemin yaratฤฑyor” ifadelerine yer verdi.
Petrol fiyatlarฤฑ Hรผrmรผz Boฤazฤฑ krizinin gรถlgesinde dalgalanฤฑyor
ฤฐki รผlke arasฤฑndaki diplomatik temaslarฤฑn tฤฑkanmasฤฑndaki ana uyuลmazlฤฑk noktasฤฑnฤฑ Hรผrmรผz Boฤazฤฑ รผzerindeki denetim yetkisi oluลturuyor. Washington yรถnetimi, Haziran ayฤฑnda varฤฑlan mutabakat zaptฤฑnฤฑn ฤฐran’ฤฑn su yolunu uluslararasฤฑ trafiฤe aรงmasฤฑnฤฑ ลart koลtuฤunu belirtirken; Tahran ise metnin kendi egemenlik haklarฤฑnฤฑ aรงฤฑkรงa koruduฤunu ifade ediyor. ฤฐngiliz yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ Barclays analistlerinin aktardฤฑฤฤฑ verilere gรถre, 31 Temmuz ile biten haftada boฤaz รผzerinden yapฤฑlan gรผnlรผk ortalama ham petrol ve iลlenmiล รผrรผn net ihracatฤฑ, bir รถnceki haftaki 3,2 milyon varil seviyesinden 4,2 milyon varile yรผkseldi.
รte yandan, Kฤฑzฤฑldeniz coฤrafyasฤฑndaki lojistik hatlarda da hareketlilik gรถze รงarpฤฑyor. Denizcilik verileri, Suudi Arabistan bayraklฤฑ altฤฑ sรผper tankerin Aden Kรถrfezi’nde rotalarฤฑnฤฑ Afrika’nฤฑn gรผneyine รงevirdiฤini, Suudi petrolรผ taลฤฑyan diฤer iki tankerin ise Babรผlmendep Boฤazฤฑ’nฤฑ geรงtiฤini gรถsteriyor. Basra Kรถrfezi’nin en stratejik geรงitleri konumundaki Babรผlmendep ve Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki gemi trafiฤi haftanฤฑn ilk gรผnlerinde genel olarak yatay seyrini korudu.
Buna karลฤฑn Hรผrmรผz Boฤazฤฑ, ticari seyrรผsefer yapan gemiler iรงin yรผksek risk barฤฑndฤฑrmaya devam ediyor. Birleลik Krallฤฑk Deniz Ticareti Operasyonlarฤฑ (UKMTO) kuruluลu Salฤฑ gรผnรผ, Umman’ฤฑn Al Khasab bรถlgesinin 20 deniz mili kuzeydoฤusunda bir gรผvenlik olayฤฑ meydana geldiฤini bildirdi. Bir kargo gemisinin telsiz kanalฤฑ รผzerinden tanฤฑmlanamayan bir mรผhimmat ile vurulduฤunu anons etmesi piyasalardaki tedirginliฤi artฤฑrdฤฑ.
KCM Trade Kฤฑdemli Piyasa Analisti Tim Waterer konuya iliลkin deฤerlendirmesinde, Suudi Arabistan ile Husi gรผรงleri arasฤฑndaki รงatฤฑลmalarฤฑn enerji akฤฑลฤฑnฤฑ tamamen durdurmasa da daha uzun seyrรผsefer sรผrelerine, yรผksek sigorta maliyetlerine ve geรงici rota deฤiลikliklerine yol aรงtฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti. Waterer, Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki durumun piyasada รงift taraflฤฑ bir tฤฑkanฤฑklฤฑk riski yarattฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu durumun petrol fiyatlarฤฑ รผzerindeki jeopolitik risk priminin tamamen ortadan kalkmasฤฑnฤฑ engellediฤini vurguladฤฑ.
Ortadoฤu’da derinleลen kriz kรผresel enerji dengelerini nasฤฑl etkiliyor?
Orta Doฤu’da tฤฑrmanan askeri ve diplomatik kriz, kรผresel enerji piyasalarฤฑnda kalฤฑcฤฑ bir volatilite dรถnemi baลlatmฤฑล durumda. Dรผnyanฤฑn en รถnemli deniz ticareti geรงitlerinden biri olan Hรผrmรผz Boฤazฤฑ’ndaki belirsizlik, sadece anlฤฑk fiyatlamalarฤฑ deฤil, kรผresel tedarik zincirlerinin gรผvenliฤini de doฤrudan tehdit ediyor. ฤฐki รผlke arasฤฑndaki karลฤฑlฤฑklฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑn yarattฤฑฤฤฑ gรผvensizlik ortamฤฑ, uluslararasฤฑ piyasalarda risk priminin yรผksek kalmasฤฑna yol aรงarken, rafinerilerden taลฤฑmacฤฑlฤฑk sektรถrรผne kadar geniล bir yelpazede operasyonel maliyetleri artฤฑrฤฑyor.
Piyasa uzmanlarฤฑ ve kรผresel finans kurumlarฤฑ, diplomasinin tฤฑkandฤฑฤฤฑ bu yapฤฑda petrol piyasasฤฑnฤฑn kฤฑsa vadede dengelenmesini beklemiyor. Bรถlgedeki askeri hareketliliฤin devam etmesi ve nakliye rotalarฤฑnฤฑn Afrika’nฤฑn gรผneyine kaydฤฑrฤฑlmasฤฑ gibi zorunlu รถnlemler, navlun ve sigorta giderlerini yukarฤฑ รงekerek kรผresel enflasyonist baskฤฑlarฤฑ yeniden tetikleme potansiyeli taลฤฑyor. รnรผmรผzdeki dรถnemde taraflarฤฑn atacaฤฤฑ siyasi adฤฑmlar ve boฤazdaki seyrรผsefer emniyeti, petrol fiyatlarฤฑnฤฑn izleyeceฤi yรถn aรงฤฑsฤฑndan belirleyici ana faktรถrler olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
